Desmond Tutu: Afrika Kusini yamuomboleza shujaa aliyepinga ubaguzi wa rangi

Afrika Kusini inafanya wiki ya matukio kuadhimisha kifo cha kiongozi aliyepinga ubaguzi wa rangi Askofu Mkuu Desmond Tutu, aliyefariki Jumapili akiwa na umri wa miaka 90.

Mipango hiyo ni pamoja na siku mbili za mwili wake kulala mahali maalum ili kutazamwa kabla ya mazishi rasmi ya serikali tarehe 1 Januari huko Cape Town.

Risala zimekuwa zikimiminika kutoka kwa viongozi kote ulimwenguni, akiwemo Papa Francis, Rais wa Marekani Joe Biden na Malkia Elizabeth II wa Uingereza.

Tutu alikuwa mmoja wa watu mashuhuri nchini na nje ya nchi.

Rais wa Afrika Kusini Cyril Ramaphosa alisema katika taarifa yake kwamba Tutu amesaidia kuleta "Afrika Kusini iliyokombolewa".

Tutu aliyeishi wakati wa Nelson Mandela, alitunukiwa tuzo ya Nobel mwaka 1984 kwa mchango wake katika mapambano ya kukomesha mfumo wa ubaguzi wa rangi uliotekelezwa na serikali ya wazungu wachache dhidi ya weusi walio wengi nchini Afrika Kusini kuanzia 1948-91.

Kifo cha Tutu kimekuja wiki chache tu baada ya kile cha rais wa mwisho wa enzi ya ubaguzi wa rangi wa Afrika Kusini, FW de Klerk, aliyefariki akiwa na umri wa miaka 85.

Siku ya Jumapili, Waafrika Kusini wa rika na asili mbalimbali walisimama karibu na Kanisa Kuu la St George's mjini Cape Town kuweka maua na kumuenzi shujaa huyo wa taifa hilo.

"Umuhimu wake unavuka mipaka ya kuwa Mwanglikana," muombolezaji Brent Goliath aliambia shirika la habari la AFP, akiangua kilio.

"Nilihamaki sana asubuhi ya leo niliposikia kwamba alikuwa ameaga dunia. Ninamshukuru Mungu kwa kuwa amekuwa kwa ajili yetu," Bw Goliath alisema, akiongeza kwamba alikutana na Tutu mara kadhaa.

Viongozi kutoka kote ulimwenguni pia wametoa risala zao

Rais Biden alisema "alivunjika moyo kufahamu kuhusu kufariki kwa mtumishi wa kweli wa Mungu na watu", akiongeza kuwa "urithi wa Tutu unavuka mipaka na utaendelea kwa muda mrefu".

Rais wa zamani wa Marekani Barack Obama wakati huohuo alimtaja Tutu kama "mshauri, rafiki na dira ya maadili".

Katika ujumbe wa rambirambi, Malkia Elizabeth II alisema alikumbuka kwa furaha mikutano yake na yeye, na uchangamfu wake mkubwa na ucheshi.

"Kuaga dunia kwa Askofu Mkuu Tutu kutahisiwa na watu wa Afrika Kusini na watu wengi huko Uingereza, Ireland ya Kaskazini na katika Jumuiya ya Madola, ambapo alishikiliwa kwa upendo na heshima kubwa."

Vatican ilisema katika taarifa kwamba Papa Francis alitoa "rambirambi za moyoni kwa familia yake na wapendwa wake".

"Akizingatia huduma yake kwa injili kupitia kukuza usawa wa rangi na upatanisho katika nchini yake asili ya Afrika Kusini, utakatifu wake unaipongeza roho yake kwa huruma ya upendo ya Mwenyezi Mungu."

Wakfu wa Nelson Mandela ulikuwa miongoni mwa waliotoa risala , ukisema "michango ya Tutu katika mapambano dhidi ya dhuluma, ndani na nje ya nchi, inalingana tu na kina cha mawazo yake kuhusu kutengeneza mustakabali wa ukombozi kwa jamii za wanadamu".

"Alikuwa binadamu wa ajabu. Mwanafikra. Kiongozi. Mchungaji."

Haiwezekani kufikiria safari ndefu na yenye mateso ya Afrika Kusini kuelekea uhuru - na zaidi - bila Askofu Mkuu Desmond Tutu. Wakati viongozi wengine wa mapambano waliuawa, au kulazimishwa uhamishoni, au gerezani, padre mdogo wa Anglikana mwenye dharau alikuwepo katika kila hatua, akifichua unafiki wa serikali ya ubaguzi wa rangi, akiwafariji wahasiriwa wake, akishikilia harakati za ukombozi kuwajibika, na kuthubutu serikali za Magharibi kufanya zaidi kutenganisha serikali ya watu weupe walio wachache ambayo aliilinganisha, bila shaka, na Wanazi.

Demokrasia ilipofika, Tutu alitumia mamlaka yake ya kimaadili kusimamia Tume ya Ukweli na Maridhiano ambayo ilitaka kufichua uhalifu wa serikali ya wazungu wachache. Baadaye aligeuza mtazamo huo huo mkali juu ya kushindwa, serikalini, kwa vuguvugu la zamani la ukombozi wa Afrika Kusini, ANC.

Waafrika Kusini wengi leo watakumbuka ujasiri wa kibinafsi wa Tutu, na uwazi wa ghadhabu yake ya maadili. Lakini kama vile wale waliomfahamu vyema wametukumbusha mara kwa mara, Tutu alikuwa daima, kwa mkazo, sauti ya matumaini. Na ni matumaini hayo, matumaini hayo, yanayoambatana, mara kwa mara, na alama ya biashara yake kucheka na kutetemeka, ambayo inaonekana kuwa na uwezekano wa kuunda jinsi ulimwengu unavyokumbuka, na kusherehekea, Askofu Mkuu Desmond Tutu.

Akijulikana kwa upendo kama The Arch, Tutu alitambulika papo hapo, akiwa na mavazi yake ya zambarau ya ukasisi, hali ya uchangamfu na tabasamu karibu kila mara.

Hakuogopa kuonyesha hisia zake hadharani, ikiwa ni pamoja na kucheka na kucheza kwa kumbukumbu katika sherehe za ufunguzi wa Kombe la Dunia la kandanda nchini Afrika Kusini mnamo 2010.

Licha ya umaarufu wake, hata hivyo, hakuwa mtu ambaye alipendwa na wote. Aliikosoa sana serikali ya African National Congress (ANC) katika enzi ya baada ya ubaguzi wa rangi, wakati fulani, alihisi kuwa inawakilisha vibaya Afrika Kusini - hata alionya mwaka 2011 kwamba angeiombea kuanguka kwa ajili ya kufutwa kwa ziara ya Dalai Lama.

Kujibu, kamishna wa polisi wa kitaifa Jenerali Bheki Cele alimwambia Tutu "kwenda nyumbani na kunyamaza".

"Yeye si makamu wa Yesu Kristo," alisema.

Alitawazwa kama kuhani mwaka wa 1960, Tutu aliendelea kuhudumu kama askofu wa Lesotho kuanzia 1976-78, askofu msaidizi wa Johannesburg na mkuu wa parokia huko Soweto. Alikuwa Askofu wa Johannesburg mnamo 1985, na aliteuliwa kuwa Askofu Mkuu wa kwanza mweusi wa Cape Town mwaka uliofuata. Alitumia nafasi yake ya hadhi ya juu kuzungumzia ukandamizaji dhidi ya watu weusi nchini mwake, siku zote akisema nia yake ni ya kidini na si ya kisiasa.

Baada ya Mandela kuwa rais wa kwanza mweusi wa Afrika Kusini mwaka 1994, Tutu aliteuliwa naye kwenye Tume ya Ukweli na Maridhiano iliyoundwa kuchunguza uhalifu uliofanywa na wazungu na weusi wakati wa enzi ya ubaguzi wa rangi.

Pia alisifiwa kwa kubuni neno Rainbow Nation kuelezea mchanganyiko wa makabila ya Afrika Kusini baada ya ubaguzi wa rangi, lakini katika miaka yake ya mwisho alielezea masikitiko yake kwamba taifa hilo halijaungana kwa namna ambayo alikuwa na ndoto.