Rishi Sunak: Tunachojua kuhusu utajiri wa Waziri Mkuu mpya wa Uingereza

Fedha na utajiri wa Rishi Sunak, Waziri Mkuu mpya na wa kwanza wa Uingereza mwenye mizizi yake barani Asia, pamoja na  familia yake vinachunguzwa vikali.

Huku Waziri mkuu mpya wa Uingereza akikabiliana na gharama ya juu ya maisha , baadhi ya watu wanahoji jinsi mtu tajiri anaweza kuelewa watu wa kawaida wanapofanya maamuzi magumu ya kiuchumi.

Sambamba na ufichuzi kuhusu thamani yake  wakati wa kampeni yake ya kwanza ya kinyanganyiro cha uongozi wa Uingereza, watu wengi wanauliza je bwana Sonak ana thamani gani

Lakini anasisitiza kuwa yeye ndiye mtu sahihi kwa kazi hiyo, akiahidi kuhudumu kwa "uaminifu na unyenyekevu" na kuahidi "kufanya kazi bila kuchoka kila siku kutekeleza ahadi zake kwa watu wa Uingereza".

Kwa hivyo, tunauliza  nini tunachojua kuhusu utajiri wa Bwana Sunak na familia yake, na je, ni muhimu?

"Ni tajiri zaidi ya Ufalme wa Uingereza?"

Wakati Mfalme Charles III alipomtawaza waziri mkuu mpya wa Uingereza - watu wengi walijitokeza kwenye mitandao ya kijamii kutoa maoni yao kuhusu utajiri wa wawili hao.

Bw. Sunak hajathibitisha thamani yake halisi.

Lakini kulingana na orodha ya matajiri ya Sunday Times, Bw Sunak, mfanyakazi wa benki wa zamani, na mkewe Akshata Murthy, mwekezaji wa teknolojia wa India, wana utajiri unaokadiriwa kuwa $830 milioni.

Ingawa mfalme huyo mpya atarithi mali nyingi za mamake, inafaa kuzingatia kwamba - kulingana na orodha hiyo hiyo - utajiri wa Malkia Elizabeth II ulikadiriwa kuwa dola milioni 420 kabla ya kifo chake.

Akshata Murthy , mkewe bwana Sunak

Mvuto wa watu kutaka kujua mali ya bwana Sunak na mkewe ulianza Aprili 2022.

Akshata Murthy ametangaza kuwa ataanza kulipa ushuru wa mapato yake ya ng'ambo nchini Uingereza ili kupunguza shinikizo la kisiasa kwa mumewe.

Hatua hiyo inajiri baada ya  Bw Sunak, aliyekuwa Kansela wa Hazina ya Uingereza wakati huo, kwenda kwa mshauri wa Waziri Mkuu wa wakati huo kwa sababu wapinzani walidai kwamba hakuwa na uwazi kuhusu mipango yake ya kodi.

Alisema ana imani kuwa amefuata sheria zote - lakini chama cha Leba cha upinzani kilisema bado ana maswali ya kujibu.

Kazi za Rishi Sunak

Bw Sunak alizaliwa huko Southampton mwaka wa 1980 na wazazi kutoka India ambao walikuwa wamehamia Uingereza kutoka Afrika Mashariki. Baba yake alikuwa daktari mkuu na mama yake aliendesha duka lake la dawa.

Baada ya kuhudhuria shule ya kibinafsi ya bweni, Chuo cha Winchester - na kufanya kazi kama mhudumu katika mgahawa wa Kihindi huko Southampton wakati wa likizo ya majira ya joto - alisomea siasa, falsafa na uchumi katika Chuo Kikuu cha Oxford, na kuhitimu.

Baadaye alipata shahada ya uzamili katika usimamizi wa biashara katika Chuo Kikuu cha Stanford huko California, ambapo alikutana na Bi Moretti.

Kuanzia 2001 hadi 2004, Bw. Sonak alikuwa mchambuzi katika benki ya uwekezaji Goldman Sachs na baadaye akawa mshirika .

Mnamo 2015, Bw Sunak aliingia Bungeni kama mbunge wa Richmond huko North Yorkshire na aliwahi kuwa mjumbe wa baraza la mawaziri katika serikali ya Waziri Mkuu wa zamani Theresa May.

Kisha aliteuliwa kuwa Waziri wa fedha na mrithi wa Bi May, Boris Johnson, na kisha akateuliwa kufanya kazi katika hiyo  Februari 2020.

Mshahara wake

Sunak anapokea mshahara wa kila mwaka wa takriban dola 185,000 kama waziri mkuu.

Mapato ya waziri mkuu yana malipo mawili tofauti - moja kwa kuwa waziri mkuu na lingine kama mbunge aliyechaguliwa.

Akiwa mbunge na waziri wa zamani wa fedha, mshahara wa serikali ya Bw. Sunak ulikuwa takriban dola 171,640.

Akiwa Waziri Mkuu, Bw. Sonak pia anapokea pensheni ya kila mwaka ya $130,160 ili kufidia gharama zinazotumika katika kutekeleza majukumu ya umma.

Hii inaonekana kama pesa nyingi kwa mtu wa kawaida, lakini ukilinganisha na viongozi wengine wa ulimwengu, kama vile Rais wa Marekani, ambaye mshahara wake wa kila mwaka ni $ 400,000, ni kidogo sana.

Utajiri wa kibinafsi, Hazina zisizojulikana na mali yake

lakini kabla ya kuingia katika siasa, Rishi Sunak alikuwa mshirika katika hazina mbili za uwekezaji zenye faida kubwa na sasa anafikiriwa kuwa mmoja wa wabunge matajiri zaidi wa Uingereza.

Alikuwa "milionea alipokuwa katikati ya miaka yake ya ishirini," kulingana na Times, lakini hajawahi kutoa maoni hadharani juu ya thamani ya mali yake.

Hapo awali alikosolewa na chama cha upinzani Labor kwa kuchangia zaidi ya pauni 100,000 kwa shule yake ya awali ili kutoa ufadhili kwa watoto ambao hawakuweza kujilipia karo.

Leba ilizua maswali, ikiwa ni pamoja na ikiwa Bw Sonak aliwahi kufaidika kutokana na matumizi ya maeneo ya kutolipa kodi.

Alifanya hivyo, gazeti la The Independent lilisema, likiripoti kwamba aliorodheshwa kama mmoja ya watu walionufaika na amana ya ushuru ya Visiwa vya Virgin vya Uingereza mnamo 2020. Msemaji wa Bw Sonak alisema madai hayo "hayajatambuliwa".

Ni jambo la kawaida kwa wanasiasa wa Uingereza walio na mali isiyohamishika na uwekezaji kuanzisha "hazina zisizojulikana " wanapopata kazi serikalini. Hii inawawezesha kupata pale wanapowekeza bila kujua pesa hizo zimewekezwa wapi.

Madhumuni ya hili ni kuondoa migongano ya kimaslahi inayoweza kutokea wakati wanapofanya maamuzi ya kiuchumi ya kisiasa ambayo yanaweza kuwanufaisha zaidi—lakini utaratibu huo una utata.

Bw. Sunak ana hazina isiyojulikana ambayo imesajiliwa katika orodha ya maslahi ya mawaziri.

Bw. Sunak alianzisha wakfu wake binafsi mwaka wa 2019. Wakati huo, alikuwa mtu wa pili katika hazina hiyo wakati wa huduma ya Sajid Javid.

Chama cha leba kinasema  Bw Sunak ndiye Chansela wa kwanza wa Hazina kuwa na mali iliyosajiliwa katika hazina ya uwekezaji tangu kuundwa kwa Orodha ya Maslahi ya Mawaziri na amehoji ikiwa mipango hiyo inafaa kuruhusiwa.

Pia chama hicho  kimemtaka Bw. Sonak kutoa maelezo ya salio la hazina hiyo na kusema iwapo ana ripoti za hivi punde kuhusu hali yake ya uwekezaji tangu achukue wadhifa wa mweka hazina mnamo mwezi Februari 2020.

Hazina ya Uingereza ilisema Bw Sunak "ametii kanuni za mawaziri kwa barua hiyo".

Waziri Mkuu wa zamani Theresa May pia alikuwa na hazina isiojulikana, lakini mwaka wa 2016 mrithi wake David Cameron aliwaambia wabunge kwamba itakuwa "rahisi na rahisi zaidi kuuza kila kitu" kuliko kununua kabla ya kuchukua ofisi.

Inaonekana kwamba Sunaks wana mali nyingi.

Jumba la kifahari katika kijiji cha Kirby Sigston karibu na North Allerton katika eneo bunge lake la Richmond lilinunuliwa kwa pauni milioni 1.5 mnamo 2015.

Nyumba ya vyumba vitano huko Kensington Kusini, katikati mwa London, ambayo rekodi zinaonyesha iliuzwa mara ya mwisho mnamo 2010 kwa pauni milioni 4.5.

Wanandoa hao pia wanamiliki nyumba huko Kensington Kusini na nyumba yenye mandhari ya Bahari ya Pasifiki huko Santa Monica, California.

Akiwa Waziri Mkuu, sasa anaweza kuhamisha samani hadi nambari 10 Downing Street

Kazi za Akshata Murthy  na mali ya familia yake

Yeye ndiye mrithi wa utajiri wa bilionea na alizaliwa katika familia tajiri sana nchini India yenye talanta kubwa ya ujasiriamali.

Wakati fulani baada ya kuzaliwa 1980, alitumwa kuishi na babu yake  kwasababu mamake Sudha Murthy na baba Narayana Murthy walikuwa wakifuatilia kazi zao huko Mumbai.

Mwaka mmoja baadaye, Bw. Murthy alianzisha mwanzilishi mwenza wa Infosys, kampuni ya huduma za teknolojia ambayo ilimfanya aingie kwenye orodha ya matajiri wa India. Binti yake pia aliendelea na kazi yake kulingana na kazi hiyo.

Bi Moretti alisoma nchini Marekani, akisomea masomo ya uchumi na Kifaransa katika chuo cha kibinafsi cha sanaa huria Claremont McKenna huko California. Alipata shahada katika chuo cha mitindo, kisha akafanya kazi huko Deloitte na Unilever, na kisha akasomea usimamizi wa biashara katika Chuo Kikuu cha Stanford.

Wanandoa hao, ambao wana binti wawili, walikutana katika Chuo Kikuu cha Stanford na kuoana mnamo 2009.

Chini ya uenyekiti wa Bw. Murthy, Infosys ikawa mojawapo ya makampuni makubwa zaidi nchini India. Kampuni hiyo kwa sasa inafanya kazi katika nchi 50, pamoja na Uingereza, ambapo ina kandarasi katika sekta ya umma.

Kampuni hiyo, ambayo ina makao yake makuu huko Bangalore, imetangaza kuwa ilipata dola bilioni 11.8 mnamo 2019, $ 12.8 bilioni mnamo 2020, na $ 13.5 bilioni mnamo 2021.

Bw. Murthy alijiuzulu kama mwenyekiti mwaka wa 2011, lakini bado ana hisa chache katika kampun hiyoi. Kulingana na ripoti ya hivi punde ya kila mwaka ya kampuni hiyo, anamiliki 0.39% ya hisa za kampuni hiyo.

Amekuwa mwanachama wa bodi ya wakurugenzi wa makampuni kadhaa duniani, ikiwa ni pamoja na benki za kimataifa kama vile HSBC na ICICI. Yeye ndiye mkuu wa Kampuni ya Uwekezaji ya Catamaran, ambayo ina mtaji zaidi ya bilioni 1.

Kulingana na Forbes, utajiri wake ni dola bilioni 4.98.

Soda, mke wake, pia ni mkuu wa Wakfu wa Infosys, shirika lisilo la faida ambalo linasaidia programu za hisani. Anajulikana kwa kazi yake ya uhisani na kazi za fasihi, pamoja na riwaya yake Dollar Bahu (Dollar Bride), ambayo ilibadilishwa na kuwa kipindi maarufu India

Hisa za Infosys

Hisa za Bi Moretti katika Infosys zilizua utata kwa sababu ya shughuli za kampuni hiyo nchini Urusi baada ya Vladimir Putin kushambulia Ukraine. Kampuni hiyo imeambia BBC kwamba inafunga ofisi zake nchini Urusi.

Lakini baada ya kutangaza hadhi yake ya kutokua mkazi wa eneo hilo ushuru, pesa alizopata kutoka kwa hisa zake zilichunguzwa zaidi.

Ripoti ya hivi punde ya kila mwaka inaonyesha kuwa Bi Murthy anamiliki 0.9% ya Sehak Infosys. Thamani yake inabadilika lakini inakadiriwa kuwa karibu $792 milioni.

Bi. Moretti ana mapato ya kila mwaka kutokana na hisa, ambayo yalikuwa takriban dola milioni 13.1 mwaka jana. Katika siku zijazo, atalipa ushuru kwa mapato haya nchini Uingereza.

Kampuni ya uwekezaji ya Cataraman  Uingereza

Nchini Uingereza, moja ya maslahi muhimu ya biashara ya Bi. Moretti ni tawi la London la Catamaran Investments

Wasifu wa Bi Moretti kwenye LinkedIn unasema kampuni hiyo "inaangalia chapa za Uingereza ambazo zinahitaji mtaji, uzoefu wa usimamizi na washirika wa mtandao kwa ukuaji wa kimkakati".

Yeye na Bw. Sunak walianzisha kampuni hii mwaka 2013. Mwaka 2015, Waziri wa Fedha alijiuzulu wadhifa wa usimamizi wa kampuni hii kwa sababu alikuwa amekuwa mbunge, na mwaka mmoja baadaye mkewe akawa mwanahisa mkuu wa kampuni hiyo.

Kampuni nyengine Uingereza

Bi Murty pia ana maslahi katika makampuni mengine kadhaa nchini Uingereza.

Ametajwa kama rais wa Digme Fitness, msururu wa maeno ya kufanya mazoezi ya viungo bure

Kampuni hiyo ilifilisika mnamo Februari mwaka huu baada ya mapato yake kushuka kutokana na janga la Covid-19, ingawa ilikuwa ikipokea msaada kutoka kwa serikali. Bi Murty anamiliki asilimia 4.4 ya kampuni, ambayo inadaiwa mamilioni ya pauni na wakopeshaji pamoja na HMRC.

Wasifu wake kwenye LinkedIn pia unamuorodhesha kama mwenyekiti wa New & Lingwood, ambayo huuza nguo za wanaume za hali ya juu, zikiwemo pajama za hariri zinazogharimu mamia ya pauni.