Israaiil waxay weerarro cusub ku qaaday Tehran iyo Bayruut, iyadoo ilaalada kacaanka Iiran (IRGC) ay sheegeen inay gantaallo ku rideen Tel Aviv, markii dagaalku uu galay maalintii toddobaad
Sida ay ku warantay wakaalada wararka AFP, waxaa laga maqlay qaraxyo xooggan caasimadda Iiraan ee Tehran, iyada oo daruuro qiiq madow ay ka soo baxayaan magaalada, taas oo ka dhalatay duqayno cirka ah oo ay fuliyeen ciidamada Isra’iil iyo Maraykanka.
Qaraxyadan ayaa lagu sheegay kuwo si xooggan u saameeyay aaggaas, iyadoo ciidamada Isra’iil ay wadaan weerarro ku wajahan “goobo milatari” oo ku yaal Tehran.
Hoos ka akhri warbixino kale
Qiiq aad u weyn ayaa kasoo baxay dusha koonfurta Beirut kadib markii Israa’iil ay weerarro cirka ah ka geysatay aaggaas, iyada oo ciidamada Israa’iil ay beegsadeen meelo ay ku jiraan Hezbollah oo dhacda koonfurta caasimadda Lubnaan.
Sawirrada ayaa muujinaya daruuro madow oo qiiq ah oo cirka u sii kacaaya aaggaas, taasoo ka dhalatay weerarradaasi.
Xigashada Sawirka, Reuters
Xigashada Sawirka, Reuters
Hoos ka akhri warbixino kale
Xigashada Sawirka, EPA
Maalintii afraad ee dagaalka Maraykanka iyo Isra’iil ee Iran, halkan waxaa kuugu haynaa wararkii ugu dambeeyay:
Hoos ka akhri warbixino kale
Xigashada Sawirka, AFP via Getty Images
Mas’uuliyiinta Koonfurta Suudaan ayaa sheegay in ugu yaraan 169 qof oo ay ku jiraan mas’uuliyiin sare, lagu dilay Axaddii markii koox rag ah oo aan la aqoonsan weerar ku qaadeen deegaan ku yaal waqooyiga dalkaasi.
Weerarkan, oo lagu sheegay in ay fuliyeen dhallinyaro hubeysan oo tiro badan, waxaa faahfaahiyay Wasiirka Warfaafinta ee Ruweng Administrative Area, James Monyluak Mijok, oo sheegay in kooxdan ay ka yimaadeen gobolka deriska ah ee Unity, isla markaana la xiriira mucaaradka hubaysan ee (SPLA-IO).
SPLA-IO ayaa beenisay wax ku lug lahaansho ah oo weerarka ah, iyadoo ku eedaysay mas’uuliyiinta gobolka Unity inay siyaasadeeyeen rabshadaha.
Qaramada Midoobay ayaa si joogto ah u digniisay in dalka uu halis ugu jiro inuu dib ugu laabto dagaal sokeeye oo baaxad leh.
Xigashada Sawirka, timeskuwait
Safaaradda Maraykanka ee Kuwait ayaa la xiray “illaa ogeysiis dambe,” sida lagu sheegay qoraal lagu daabacay akoonkooda X, iyada oo la tilmaamay “xiisado gobolka ka taagan.”
Safaaradda ayaa sheegtay, “waxaan laalnay dhammaan ballamaha qunsuliyada ee caadiga ah iyo kuwa degdegga ah.”
Isniintii, Waaxda Arrimaha Dibadda ee Maraykanka ayaa ku baaqday in dadka Maraykanka ah ee ku sugan meelo badan oo Bariga Dhexe – oo ay ku jirto Kuwait – ay hadda ka baxaan iyagoo adeegsanaya gaadiidka ganacsi, sababo la xiriira “halis amni oo weyn.”
Sidoo kale, saddex diyaarado dagaal oo Maraykan ah ayaa ku dhacay dalka Isniintii, iyada oo ay sabab u ahayd “dhacdo rasaas saaxiibtinimo ah.”
Xiritaanka safaaradda Kuwait ayaa ku soo beegmaya kadib markii safaaradda Maraykanka ee Riyadh lagu weeraray laba diyaarad oo aan duuliye lahayn (drones) habeenkii.
Hoos ka akhri warbixino kale
Xigashada Sawirka, Reuters
Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa qoraal uu soo dhigya barta bulshada ee Truth Social ku faanay in kaydka ballaaran ee Maraykanka ee hubka “heer dhexe iyo heer ka sarreeya,” uu leeyahay isaga oo sheegay in lagu dagaalami karo dagaallo “socon kara karo weligood… iyadoo la adeegsanayo kaliya hubkan.”
“Waxaan haynaa kayd aan xad lahayn oo hubkan ah. Maraykanku waa diyaarsan yahay, oo diyaar u yahay inuu GUULEYSTO, SI WEYN!!!” ayuu qoray Trump, isagoo qoraalka soo dhigay habeen hore ka hor saqda dhexe ee Washington D.C. (0500 GMT).
Hadalkiisa ugu dambeeyay, wuxuu sidoo kale eedeeyay madaxweynihii isaga ka horeeyay Joe Biden inuu siiyay Ukraine “hub aad u heer sareeya” oo Maraykan ah. Dhamaadkii xilka afartii sano ee Biden, wuxuu Ukraine u oggolaaday inay isticmaasho gantaallada fog ee awooda badan ee ATACMS, kuwaas oo garaaci kara meel ka fog ilaa 190 mayl (300 km).
Hoos ka akhri warbixino kale
Xigashada Sawirka, EPA/Shutterstock
Ciidamada difaaca Israa’iil ee IDF ayaa xaqiijiyay inay weerarro ka fuliyeen caasimadda Iiraan ee Tehran iyo caasimadda Lubnaan ee Beirut.
“IDF hadda waxay fulinaysaa weerarro isku mar ah oo si gaar ah loogu beegay goobo milatari oo ku yaal Tehran iyo Beirut,” ayaa lagu yiri bayaan ka soo baxay.
Weerarradan ayaa dhacay ku dhawaad saacad kadib markii IDF ay soo saartay “digniin degdeg ah” oo ku wajahan dadka ku nool degmada koonfureed ee Beirut iyo boqolaal tuulooyin, iyadoo lagu amray in ay ka baxaan. IDF waxay sheegtay inay beegsanayso xarumaha amar bixinta iyo bakhaarrada ay leedahay Hezbollah.
La soco wararkayaga si aan kuu siino xogtii ugu dambeysay ee dhacdadan.
Hoos ka akhri warbixino kale
Xigashada Sawirka, Reuters
Qoraal ay barta bulshada kusoo daabacday Mora Namdar oo ah diblomaasi Iiraani–Maraykan ah oo ka shaqeeysa Waaxda Arrimaha Dibadda ee Maraykanka, gaar ahaana ah Kaaliyaha Xoghayaha Arrimaha Dibadda ee Qeybta Arrimaha Qunsuliyada ayay ku tiri
''Waaxda Arrimaha Dibadda ee Maraykanka iyo Wasiir @SecRubio waxay ku boorinayaan Maraykanka in ay HADA ka baxaan wadamada hoos ku xusan iyagoo adeegsanaya gaadiidka ganacsi ee la heli karo, sababo la xiriira halis amni oo weyn''
Dalalkaasi ayaa kala Baxrayn, Masar, Iiraan, Israa'iil, Daanta Galbeed, Qaza, Urdun, Kuwait, Lubnaan, Cumaan, Qatar, Sacuudi Carabiya, Suuriya, Imaaraatka Carabta iyo Yemen.
Xigashada Sawirka, Assistant Secretary Mora Namdar
Hoos ka akhri warbixino kale
Xigashada Sawirka, Reuters
Ciidamada IDF ayaa soo saaray “digniin degdeg ah” oo ku wajahan dadka ku nool degmada koonfureed ee Beirut iyo boqolaal tuulooyin.
Waxay sheegeen in dadka looga digayo inay ka fogaadaan dhismayaasha la xiriira Hezbollah, qofkasta oo ku dhowna uu halis ku jiro.
“Amnigaaga dartii, waa inaad si degdeg ah uga baxdaa guryaha,” ayuu yiri afhayeenka IDF ee ku hadla afka Carabiga, Avichay Adraee.
Markii digniinta lasoo saaray, daruuro madow oo qaro weyn ayaa laga arkay cirka subaxnimada hore ee Beirut.
Hoos ka akhri warbixino kale
Isbaarooyin ayaa la arkayay iyada oo dhawaaq rasaasna la maqlayay taas oo ka dhacday wadada Ashrafi‑Esfahani ee Tehran
Kanaalka Vahid Online ayaa soo daabacay muuqaal uu ku sheegay in ciidamada ammaanku ay dhigeen barta hubeysan (checkpoint) ee waddada Ashrafi‑Esfahani ee magaalada Tehran Isniin fiidkii, 1-da Maarso, waxaana laga maqlayaa dhawaaq rasaas ah.
Tehran waxaa la beegsaday duqayn cirka ah oo culus bishii 1-dii Maarso.
Hoos ka akhri warbixino kale
Warar soo baxaya ayaa sheegaya in weerar ay Iiraan fulisay lagu burburiyay saldhig circa ah oo Maraykanku ku leeyahay Baxrayn.
Muuqaallo ay baahisay wakaaladda wararka ee Fars, oo xiriir la leh Ciidanka Ilaalada Kacaanka Iiraan (IRGC), ayaa u muuqda inay muujinayaan mowjado gantaallo ah oo ku qarxaya bartilmaameedyo fog.
Warbixintu waxay sheegaysaa in weerarka diyaaradaha aan duuliyaha lahayn (drone) iyo gantaallada ee IRGC uu burburiyay dhisme talis iyo shaqaale oo ka tirsanaa saldhig cirka Maraykanka ee ku yaalla gobolka Sheekh Ciise ee Baxrayn, isla markaana uu sababay in haamaha shidaalka ay qarxaan.
Maraykanku weli wax faallo ah kama bixin weerarrada la sheegay.
Horay waxaa la arkayay qiiq ka baxaya saldhig badeed oo uu Maraykanku maamulo oo ku yaalla Baxrayn.
Hoos ka akhri warbixino kale
Xigashada Sawirka, Getty Images
Qiimaha tamarta caalamka ayaa sii kordhaya Isniinta, maadaama colaadda Bariga Dhexe ay halis gelinayso in la xaddido sahayda ka timaadda gobolka soo saara shidaalka.
Shidaalka nooca Brent ayaa kor u kacay qiyaastii 1.9%, isaga oo gaaray $79.25 (£59.11) foostadii, halka shidaalka lagu kala iibsado Maraykanka uu kordhay ku dhowaad 1.5%.
Qiimaha shidaalka iyo gaaska caalamka ayaa si weyn u kacay tan iyo markii Maraykanka iyo Israa’iil ay weerarro ku qaadeen Iiran dhammaadkii toddobaadka.
Qiimaha gaaska dabiiciga ah ayaa si lama filaan ah u booday Isniinta kadib markii QatarEnergy, oo ka mid ah dhoofiyeyaasha ugu waaweyn dunida, ay joojisay wax-soo-saarkii kaddib “weerarro milatari” oo lagu qaaday xarumaheeda.
Hoos ka akhri warbixino kale
Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa difaacay weerarradii milatari ee Israa’iil ku qaaday Iiraan, isaga oo ku dooday in kordhinta dhowaanahan ee barnaamijka nukliyeerka Tehraan ay noqon lahayd “mid aan la gaari karin bilo gudahood” haddii aan Israa’iil faragelin samayn.
Inkasta oo duqeymo wadajir ah oo ay Israa’iil iyo Maraykanku ku qaadeen saddex goobood oo nukliyeer ah intii lagu jiray dagaalkii 12-ka maalmood socday bishii Juun, Netanyahu wuxuu sheegay in askarta iyo farsamayaqaannada Iiraan ay bilaabeen dhismaha goobo cusub, oo ay ku jiraan “godad dhulka hoostiisa ah (bunkers)”, halkaas oo ay ku horumarin karaan gantaallo baalistig ah iyo bambooyin atoomik ah.
“Haddii aan tallaabo la qaadin hadda, mustaqbalka wax tallaabo ah lama qaadi karo,” ayuu Netanyahu u sheegay Fox News.
Israa’iil muddo dheer ayay ka soo horjeedday kobcinta nukliyeerka ee Iiraan, iyada oo ka digaysa in loo adeegsan karo horumarinta hub nukliyeer halkii laga adeegsan lahaa ujeeddooyin nabadeed sida ay sheegto dowladda Iiraan.
Xigashada Sawirka, Getty Images
Xigashada Sawirka, Getty Images
Maraykanku ma geli doono dagaal sii jiitama sannado badan, sidaas ayuu Madaxweyne Ku-xigeenka JD Vance ku sheegay wareysi uu siiyay Fox News, isaga oo intaas ku daray in madaxweynuhu lahaa hal ujeeddo oo cad: in la hubiyo in Iiraan “aysan waligeed yeelan karin hub nukliyeer.”
“Waxa uu madaxweynuhu go’aamiyay ma ahayn oo keliya inuu dalka ka ilaaliyo hub nukliyeer oo Iiraan ah saddexda ama afarta sano ee ugu horreeya muddadiisa labaad; wuxuu doonayay inuu xaqiijiyo in Iiraan aanay waligeed yeelan karin hub nukliyeer, taasina waxay u baahan tahay isbeddel asaasi ah oo ku yimaadda fikirka nidaamka Iiraan,” ayuu yidhi Vance.
Wuxuu intaas ku daray in arrintani aanay sii socon doonin muddo dheer, isaga oo leh: “Ma jirto si Donald Trump uu ugu oggolaanayo in dalkani galo dagaal soconaya sannado badan... mana geli doonno dhibaatooyinkii aan kala kulannay Ciraaq iyo Afgaanistaan.”
Vance wuxuu sidoo kale sheegay in xarumaha nukliyeerka ee Iiraan aan loo dhisin oo keliya ujeeddooyin kobcin rayid ah sida nidaamku sheegayo, balse loo dhisay horumarinta hub nukliyeer.
Xigashada Sawirka, Getty Images
Qiimaha lagu kiraysto markab weyn oo shidaal qaada si uu shidaal uga raro Bariga Dhexe una geeyo Shiinaha ayaa gaadhay heerkii ugu sarreeyay abid, in ka badan $400,000 (£298,300), sida ku cad xogta Kooxda suuqa Sarifka Saamiyada ee London.
Qiimahan wuxuu ku dhowaad laba jibbaar ka yahay kii uu ahaa toddobaadkii hore, markaas oo Maraykanku ku hanjabay inuu weerari doono Iiraan.
Iiraan ayaa bartilmaameedsatay maraakiibta mara marin-biyoodka Hormuz, oo ah marin muhiim ah oo ku yaalla koonfurta dalka, halkaas oo ku dhowaad shan-meelood-meel ka mid ah shidaalka iyo gaaska dunida la marsiiyo.
Lacagaha rikoodhka ah waxaa lagu dalacaa maraakiibta ugu waaweyn ee qaada shidaalka, kuwaas oo qaadi kara ilaa laba milyan oo foosto oo saliid caydhiin ah.
Qiimayaashan waa mid ka mid ah siyaabaha muujinaya sida ay siciradu kor ugu kaceen tan iyo weerarradii Israa’iil iyo Maraykanku ku qaadeen Iiraan dhammaadkii toddobaadka.
Wasaaradda Difaaca ee Sacuudi Carabiya ayaa xaqiijisay in safaaradda Maraykanka ee Riyadh lagu weeraray laba diyaarad oo aan duuliye lahayn (drone), sida ku cad qiyaasaha hore.
War-saxaafadeed lagu daabacay barta X, safaaraddu waxay sheegtay in tani ay sababtay “dab xaddidan iyo khasaare yar oo hantiyeed oo ku yimid dhismaha.”
Xarunta Maraykanka ee Sacuudi Carabiya ayaa soo saartay ogeysiis ah in dadka ay joogaan meelaha ay hadda ku sugan yihiin ee gabaadka ah magaalooyinka Jeddah, Riyadh iyo Dhahran, waxayna sheegtay inay xaddidi doonto safarrada aan muhiimka ahayn ee lagu tagayo xarumaha milatari ee gobolka.
Wasiirka difaaca Australia ayaa xaqiijiyay in saldhig badda ah oo ay ciidamada Australia isticmaalaan kuna yaala agagaarka Dubai lagu dhuftay drone dhamaadkii toddobaadka, isagoo intaa ku daray inaysan wax reer Australia ah ku dhaawacmin weerarka.
“Habeenkii ugu horreeyay waxaa weerar lagu qaaday Saldhigga Diyaaradaha Al Minhad, laakiin dhammaan Australian-ka halkaas joogaa waa nabad qabaan,” ayuu Richard Marles u sheegay wariyeyaasha.
Saldhigga cirka ee Imaaraatka Carabta ayaa ay adeegsadaan ciidan badan oo reer Galbeed ah, wuxuuna yahay xarunta dhexe ee Ciidanka Difaaca Australia ee Bariga Dhexe. Marles ayaa sheegay in Australia ay leedahay 100 shaqaale oo ku sugan Bariga Dhexe, inta badanna UAE ku sugan
Ra’iisul Wasaaraha Australia Anthony Albanese ayaa hore u sheegay in dalkiisu uu taageersan yahay tallaabada Mareykanka iyo Israa’iil “si looga hortago in Iiraan hesho hub nukliyeer ah iyo in laga hortago Iiraan inay sii wado khatar gelinta nabadda iyo amniga caalamka.”
