Dagaal xooggan oo laga cabsi qabo inuu ka qarxo Yemen iyo hub isku aruursi socda

Ciidamada dowladda Yemen ee caalamku aqoonsan yahay, isla markaana ay taageerto Sacuudi Carabiya, ayaa Sabtidii subaxnimadii sheegay inay ka jawaabeen weerarro ay ciidamada Xuutiyiintu, oo Iran taageerto, ka geysteen dhowr jiho oo dalka ah.

Ciidamadu faahfaahin kama bixin hawlgallada ay sameeyeen ama waqtiga saxda ah ee ay weerarradu dhaceen. Hase yeeshee, waxay sheegeen inay qaadi doonaan "tallaabooyinka milatari ee lagama maarmaanka ah" haddii Xuutiyiintu mar kale bartilmaameedsadaan ciidamadooda.

Wakaaladda wararka rasmiga ah ee Yemen, Saba News Agency, ayaa soo xigatay mas'uuliyiin maxalli ah oo sheegay in Xuutiyiintu Jimcihii gantaallo ballistic ah iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ku weerareen xeryaha dadka barakacayaasha ah iyo goobaha la deggan yahay ee Marib, oo ah gobol hodan ku ah shidaalka.

Ilo milatari oo Yemen ah ayaa AFP u sheegay in siddeed askari oo ka tirsan ciidamada dowladda lagu dilay, 12 kalena lagu dhaawacay weerarradii ugu dambeeyay ee Xuutiyiintu ka fuliyeen Marib.

Wasiirka Caafimaadka Yemen ayaa sidoo kale sheegay in duqeymo lagu qaaday goobaha la deggan yahay iyo xeryaha dadka barakacayaasha ah ee Marib ay dileen ugu yaraan laba qof oo rayid ah, halka 14 kalena ay ku dhaawacmeen.

Weerarradan ayaa lagu tilmaamay inay yihiin mid ka mid ah xiisadihii ugu dhiig-baxa badnaa ee colaadda Yemen ka dhacay bilihii u dambeeyay.

Kadib sannado ay dagaallo baahsan oo u dhexeeyay labada dhinac si weyn u yaraadeen, is-weydaarsiga rasaasta ayaa muujinaya koror weyn oo ku yimid xiisadda u dhexeysa Xuutiyiinta iyo ciidamada dowladda Yemen ee caalamku aqoonsan yahay.

Xaaladdan ayaa dhalisay cabsi laga qabo in Yemen ay dib ugu laabato dagaal ballaaran.

Iyadoo dagaalka Mareykanka iyo Israa'iil ay kula jiraan Iran uu ku fidayo qaybo badan oo gobolka ah, sarkaal sare oo Sacuudi ah ayaa Khamiistii sheegay in Riyad ay filayso in Xuutiyiinta Yemen, iyo sidoo kale maleeshiyaad Ciraaqi ah oo gacan saar la leh Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah ee Iran, ay dhawaan qaadaan weerarro wadajir ah.

Iran iyo xulafadeeda ku sugan Yemen iyo Ciraaq ilaa hadda kama aysan jawaabin sheegashada Sacuudi Carabiya.

Xuutiyiinta ayaa Jimcihii ku dhawaaqay in ciidamada dowladda Yemen ay gantaallo iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ku bartilmaameedsadeen bakhaarro, gaadiid iyo qalab militari oo yaallay xero ku taalla Marib.

Wakaaladda wararka ee Reuters ayaa sheegtay in aysan si madax-bannaan u xaqiijin karin sheegashooyinka labada dhinac.

Xuutiyiintu waxay sidoo kale sheegteen mas'uuliyadda weerarradii Khamiistii, iyagoo sheegay in ay bartilmaameedsadeen goobo militari oo Sacuudigu ku leeyahay laba gobol. Waxay sheegeen in weerarradaasi ay dhaceen kaddib markii ay ogaadeen waxa ay ku tilmaameen "ciidamo militari oo Sacuudi ah oo si aad ah loogu soo uruuriyay aaggaas", kuwaas oo ay sheegeen in loo diyaarinayay kordhinta weerarrada lagu qaadayo deegaannada ay Xuutiyiintu maamulaan.

Ergeyga gaarka ah ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Yemen, Hans Grundberg, ayaa Jimcihii sheegay in weerarradii u dambeeyay, oo ay weheliyaan dib u billowga weerarrada lagu hayo maraakiibta ganacsiga ee Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed, ay Yemen gelisay khatartii ugu sarreysay ee ay dib ugu laaban karto dagaal buuxa tan iyo xabbad-joojintii ay Qaramada Midoobay taageertay ee Abriil 2022.

Wuxuu ugu baaqay dhammaan dhinacyada inay muujiyaan is-xakameyn buuxda ayna ka qaybqaataan wada-hadallo ay hoggaaminayso Qaramada Midoobay. Wuxuu ka digay in rabshadaha sii socda ay Yemen si ka daran sidii hore ugu riixi karaan colaad ballaaran oo gobolka ah.

Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ayaa shalay muujiyay walaac ku saabsan kororka xiisadaha Yemen, isagoo sheegay in tallaabooyinka dhowaan dhacay ay khatar ku yihiin amniga gobolka iyo xuquuqda iyo xorriyadda maraakiibta inay si nabad ah u maraan biyaha. Waxa kale oo uu sheegay in tallaabooyinkaas ay kordhinayaan khatarta ah in colaaddu sii xoogaysato, isla markaana ay wiiqayaan dadaallada lagu doonayo in nabad lagu soo dabaalo.

Golaha Ammaanku wuxuu Xuutiyiinta ugu baaqay inay ka fogaadaan sii kordhinta xiisadaha, wuxuuna taageeray "isticmaalka waddooyinka wada-hadalka ee jira" si xiisadaha loo dejiyo.

Bishii hore, Xuutiyiintu waxay ku dhawaaqeen inay xannibaad dhinaca badda ah ku soo rogeen Badda Cas, iyagoo uga jawaabaya waxa ay ku tilmaameen "go'doominta Sacuudiga ee Yemen". Sacuudi Carabiya ayaa beenisay eeddaas.

Sacuudi Carabiya ayaa hoggaaminaysay isbahaysiga militari ee taageera dowladda Yemen ee caalamku aqoonsan yahay muddo hal sano ah, kaddib markii Xuutiyiintu ay la wareegeen gacan ku haynta caasimadda Yemen ee Sanca sanadkii 2014.

Dadka arrimaha gobolka u kuurgala ayaa sheegay in dagaalku uu Yemen si weyn u burburiyay, isla markaana uu abuuray mid ka mid ah dhibaatooyinka bani'aadamnimo ee ugu xun dunida.

Xabbad-joojintii 2022 ayaa meesha ka saartay howlgalladii militari ee weerarrada ahaa ee ka socday gudaha Yemen iyo guud ahaan xuduudaheeda, taasoo keentay in colaaddii si weyn hoos ugu dhacdo.

Xabbad-joojintaas ayaa laba jeer la kordhiyay, waxaana si rasmi ah loo soo afjaray bishii Oktoobar ee isla sannadkaas. Si kastaba ha ahaatee, dagaallo baahsan isla markiiba dib uma bilaaban, Yemen-na waxay gashay xilli ay jirtay degganaansho marka loo eego sidii hore.