Maxaan ka ognahay diyaaradda helikobtar ee Mareykanka looga soo riday Marinka Hormuz?

Ciidamada Mareykanka ayaa bilaabay weerarro ka dhan ah Iran, iyagoo ku eedeeyay inay soo rideen diyaarad qumaatiga u kaca oo Mareykan ah oo dul mareysay Marinka Hormuz.

Taliska Dhexe ee Ciidamada Mareykanka (CENTCOM) ayaa sheegtay in ciidamada Mareykanku ay habeenkii Talaadada bilaabeen weerarradaas, si ay uga jawaabaan dhacdada diyaaradda la soo riday.

Ciidamada Mareykanka ayaa bayaan ku sheegay in "howlgalkani uu yahay jawaab u dhiganta gardarrada aan sababta lahayn ee Iiraan." Waxay sidoo kale sheegeen in labada shaqaale ee saarnaa diyaaradda Apache lagu badbaadiyey gaari badeed oo Mareykan ah oo aan duuliye lahayn.

Donald Trump ayaa qoraal uu ku daabacay Truth Social ku yiri: "Waxaa saarnaa laba duuliye, labaduba way badbaadeen mana dhaawacmin." Wuxuuna intaas ku daray: "Mareykanku waa inuu si lama huraan ah uga jawaabaa weerarkan."

Warbaahinta Axios ee Mareykanka ayaa, iyadoo soo xiganaysa sarkaal Mareykan ah, sheegtay in weerarrada aargudashada lagu bartilmaameedsaday qaar ka mid ah nidaamyada difaaca cirka iyo raadaarrada Iiraan.

Sarkaal Mareykan ah oo la hadlay CBS News, oo ah warbaahinta ay BBC-da Mareykanka la shaqeyso, ayaa sheegay in diyaarad kuwa aan duuliyaha lahayn ah ay door ku lahayd weerarka lagu qaaday Apache-ga, balse aan weli la hubin in si ula kac ah loo beegsaday iyo in kale.

Dhanka kale, Mehr News Agency ayaa sheegtay in Iiraan aysan qaadan mas'uuliyadda dhacdadan.

Iiraan ayaa weerarro ku qaadday saldhigyada ciidamada Mareykanka

Ka dib markii Mareykanku uu duqeeyay bartilmaameedyo ku yaalla Iiraan, Ciidanka Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah ee Iiraan ayaa ku dhawaaqay inay weerarro ku qaadeen qaar ka mid ah bartilmaameedyada Mareykanka ee ku yaalla Bahrain, Jordan, iyo Kuwait.

Sida ay sheegtay warbaahinta dowladda Iiraan, saldhig Mareykan ah oo ku yaalla Baxreyn ayaa lagu weeraray diyaarad drone ah, halka saldhig ku yaalla Urdunna lagu weeraray gantaal.

Ciidamada Kuweyt ayaa iyaguna shaaciyay in weerar la isku dayay ay ka hortageen nidaamyada difaaca cirka.

Abbas Araghchi, Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Iiraan, ayaa qoraal uu ku daabacay bartiisa bulshada kaga hadlay dagaalladii ugu dambeeyay isagoo yiri: "inkasta oo Mareykanku uu khasaaro kala kulmay goobta dagaalka, haddana wuxuu doortay inuu tijaabiyo go'aankeenna. Ciidamadeenna xooggan ma dayici doonaan hanjabaad ama weerar kasta. Haddii aad rabtaan inaad nabad ku joogtaan, ka baxa gobolkeenna."

Donald Trump, Madaxweynaha Mareykanka, ayaa sheegay in diyaarad qumaatiga u kaca oo militari oo Mareykan ah ay Iiraan soo ridday, wuxuuna intaas ku daray in Mareykanku "si lama huraan ah" uga jawaabi doono.

Farriintiisa ayuu ku sheegay inuu ogaaday in Iiraan ay "soo ridday mid ka mid ah diyaaradaha qumaatiga u kaca ee aadka u horumarsan nooca Apache ee dul heehaabayay Marinka Hormuz."

Trump wuxuu sheegay in duuliyayaashu aysan dhaawacmin, isagoo yiri: "Mareykanku waa inuu si lama huraan ah uga jawaabaa weerarkan."

Daqiiqado ka hor farriinta Trump ee ku saabsan diyaaradda Apache-ga la soo riday, madaxa wadaxaajoodyada Iiraan ee xiriirka la leh Washington, Mohammad Bagher Ghalibaf, ayaa muujiyay calaamado aargudasho.

Qoraal uu ku daabacay baraha bulshada ayuu ku yiri:

"Waxaan doorbidnaa luqadda diblomaasiyadda, balse luqado kale ayaan si ka sii wanaagsan ugu hadalnaa. Haddii aad jebisaan ballanqaadyadiinna, waxaan u gudbi doonnaa luqadda aan ugu fiican nahay."

Taliska Dhexe ee Ciidamada Mareykanka (CENTCOM) ayaa 9-kii Juun soo saartay warbixin ku saabsan dhacdadan.

Waxaa la sheegay in dhacdadu dhacday saacadihii ugu horreeyay ee 9-ka Juun, iyadoo la sheegay in diyaaradaha Apache-gu ay ku dhaceen meel u dhow xeebaha Oman xilli ay ku jireen howlgal roondo ah.

CENTCOM waxay sheegtay in "labada askari si ammaan ah lagu soo badbaadiyey ku dhowaad laba saacadood gudahood, xaaladdooduna wanaagsan tahay."

Labada xubnood ee shaqaalaha diyaaradda waxaa badbaadiyey gaari badeed oo Mareykan ah oo aan duuliye lahayn.

Saraakiil la hadlay CBS News, oo ah warbaahinta ay BBC-da Mareykanka la shaqeyso, ayaa sheegay in tani ay ahayd markii ugu horreysay ee ciidamada Mareykanku ay hawlgal samatabbixin ah ku fuliyaan gaari badeed oo aan duuliye lahayn.

Lama shaacin nooca gaarka ah ee gaarigaas aan duuliyaha lahayn ee loo adeegsaday samatabbixinta, balse sarkaal Mareykan ah ayaa u sheegay ABC News inuu lahaa naqshad u eg doon dheereysa.

Dhacdadan ka hor, Iiraan ayaa gantaallo ku weerartay waqooyiga Israa'iil, waxaana taas ka dib Israa'iil ay duqeymo cirka ah ka fulisay galbeedka iyo bartamaha Iiraan.

Ciidanka Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah ayaa ku dhawaaqday in weerarkii la qaaday habeenkii Axadda ee 7-da Juun uu ahaa "bilowga weerarro joogto ah oo socon doona muddo toddobaad ah."

Iiraan waxay weerarradeeda billowday kadib markii Israa'iil ay Axaddii duqeymo cirka ah ka fulisay Beirut, caasimadda Lebanon.

Iiraan ayaa Isniintii sheegtay in weerarradii gantaallada ee ay ku qaaday Israa'iil la joojiyay, kuwaas oo ahaa kuwii ugu horreeyay tan iyo xabbad-joojintii bishii Abriil ee dhex martay Israa'iil iyo Mareykanka.

Isla maalintaas, Benjamin Netanyahu ayaa shir jaraa'id ku sheegay in Israa'iil ay ka jawaabtay weerarrada Iiraan isla markaana ay "waqtigan xaadirka ah" joojisay hawlgallada militari, balse wuxuu carrabka ku adkeeyay in dagaalku uusan weli dhammaan.