Wiil digaag xanuunsan geeyey isbitaal oo hadal hayn badan dhaliyey, markii dambena abaalmarin helay

Markos Abaaye oo 12 jir ah iyo digaaggiisa oo uu aad u jeclaa ayaa baryahan dambe noqday hadal heynta baraha bulshada.

Markos waxa uu ku koray meel miyi ah. Aabihii korsaday, Ato Kelemework Amogene, ayaa u kaxeeyay magaalada Denbecha ee Aagga Galbeedka ee Gojam si uu u helo waxbarasho wanaagsan.

Markii uu magaalada tagay, waxa uu sitay digaag ay qoyskiisu siiyeen. Isla markiiba, digaaggan ayaa bukooday.

Markii dadaalkii uu ku doonayey in uu ku badbaadiyo uu ku guul darreystay, ayuu ugu dambeyntii u qaaday isbitaalka.

"Markii la ii sheegay in aan isbitaalka geeyo, waxaa la ii sheegay in ay tahay isbitaal bini'aadan" ayuu yiri Markos.

Cumar Chane, oo ah kalkaaliye caafimaad oo ka tirsan cisbitaalka hoose ee Denbecha, ayaa arkay ilmaha yar, waxa uu xusuustay naxariistii uu hore u arkay.

Kalkaaliye Cumar wuxuu rabay inay shaqada ka tago markuu arkay Markos.

"Wuxuu yimid cisbitaalka markii uu arkay digaagiisii oo buka, wuxuu gartay oo kaliya inay tahay xafiis dhakhtar, ka dib markii uu yimid isbitaalka, dad badan ayaa isku dayay inay ku qoslaan," ayay yiraahdeen.

Waxay sheegeen in kalkaaliyayaal ahaan ay " arki kareen naxariista ka muuqata wejiga ilmaha".

Nasiib wanaag, aad bay ugu farxeen in ay duubeen muuqaal iyaga oo weydiinaya su'aalo ku saabsan digaagga oo ay soo galiyeen TikTok. "Oo dadku markay arkeen naxariistiisa, wuxuu noqday mid caan ah."

Waxa ay sheegeen in ay dareemeen in digaaggu ka cbsanayo iyaga oo ku duuban tuwaal, kadibna ay isku dayey in ay dejiyaan iyaga oo si ixtiraam leh u eegaya.

"Aad buu uga murugooday xanuunkeeda, wajigiisa waxaa ka muuqda welwel, isagoo dareenkaas qaba ayuu ila hadlay".

Muuqaal la soo dhigay baraha bulshada, markii kalkaaliyaha caafimaad ay Markos weydiisay xanuunka digaagga, wuxuu ku jawaabay, way ooyaysaa... waxay ii sheegeen inaan u tago oo halkaas lagu daweeyo.

Kalkaalisada ayaa sharaxday in cisbitaalku dadka daaweeyo, ayadoo u sheegtay inuu u tago dhakhtarka xoolaha.

Markos wuxuu kaloo sheegay in loo sheegay inuu digaagga u qaado dhakhtarka xoolaha. Wuxuu sheegay in digaaggu hadda "fiican yahay."

"Waxa dhacay aad buu ula yaabay, waxay iigu muuqatay sidii riyo oo kale" ayuu yiri mas'uulka, Ato Kelemework.

Waxa ay sheegeen in wiilkan dhawaan magaalada la keenay oo laga keenay tuulada uu ku noolaa si uu wax ugu barto. Waxa uu yiri waan raacayaa digaaga.

Digaagga ayaa bukoon jiray markuu miyiga joogay. Markaasuu soo samatabixiyey oo magaalada keenay, laakiinse haddana way bukootay.

Markii ay haddana xanuunsatay, waxa uu ka tegay waxbarashadiisii oo dhan oo waxa uu bilaabay daryeelka digaagga.

Waxay sheegeen in inkasta oo ay magaalada ka baxeen oo ay digaagga u qaadeen khubarada.

"Wuxuu ka xumaaday in digaaggiisii aan la badbaadin, wuuna joojiyay waxbarashadii iyo cuntadii."

Xalka uu ka fikiray wuxuu ahaa inuu digaagga u qaado isbitaalka.

"Waxa uu u malaynayay in isbitaal uu yahay wax dadka iyo duunyada daweyn kara, wuxuu u maleeyay inuu daweyn karo oo uu badbaadin karo noole walba," ayay yiraahdeen.

Digaagii ayuu u kaxeeyey cusbitaalka sababtoo ah way dhimanaysaa oo wuxuu sheegay inuu doonayo inuu badbaadiyo. Reerku arrintan ma ogayn.

"Annaguna maanu maqal, markii la geeyeyna meel uu aaday ma garanayno, saddex ama afar maalmood ka dib ayaanu warbaahinta ka maqalnay," ayuu yiri Ato Kelemework.

Waxay sheegeen in digaagga ay qoyskeeda siiyeen "sidii ayadoo ahayd ukun buul taalla".

"Waxay u muuqataa in uu cuni doono mar kasta oo uu la kulmo digaag kale, laakin runtii wuu jecel yahay iyada."

Intii uu miyiga joogay, kaliya ma daryeelin digaaggiisa, laakiin sidoo kale wuxuu daryeeli jiray xayawaanka kale. Makhribkii, wuxuu kaloo quudin jiray digaagga deriska.

Waxay xasuusan yihiin in mar digaag ay daris ahaayeen ay xanuunsadeen oo ay gurigooda geeyeen oo ay siiyeen.

"Waxay u maleeyeen inay dhimatay, laakiin nafteedii ayuu badbaadiyey".

Waxay sheegeen inuu sidoo kale " aad u jecel yahay digaaggiisa."

Waxa uu cunaa cunto isaga oo wax yar uga gooya, gacanta ku haya, ama saxan saaraya.

Inta badan si feejigan ayuu u eegaa, isaga oo daawanaya socodkeeda.

Waxay qodaan god si ay uga hor tagaan inay dhacdo, oo waxay ka celiyaan inay dhaafto ilaa xad meel loo asteeyey. Waxay kaloo sheegeen inay "qafis" u sameeyaan si ay uga hortagaan inay la kulanto digaagga kale.

"Indhaha kama qaadi kartid isaga, qalbigiisu wuxuu u jeedaa waxbarashadiisa iyo digaaggiisa, waxaan dhihi lahaa, qalbigaaga ka saar digaaggiisa si uu diiradda u saaro waxbarashadiisa".

Markos, oo isbitaalka u qaaday digaagga ayaa aad ugu baahay baraha bulshada, waxaana loo ballan qaaday 100 digaag.

Ka dib markii muuqaalkan lagu faafiyay baraha bulshada, Trust Agro Consulting, oo ka shaqeysa arrimaha digaaga, ayaa ku dhawaaqday inay ku deeqday 100 digaag ah.

Aasaasaha iyo maareeye ku xigeenka machadka Dr. Abunu Andarge ayaa sheegay in muddo saddex maalmood ah la dabooli doono hoyga iyo qarashaadka cuntada si uu u helo tababar iyo shahaado.

Waxay sheegeen inay rabaan inay si fiican u fahmaan xayawaanka, oo ay ku jiraan cuntadooda iyo dhaqankooda.

Dr. Abunu waxa uu ku tilmaamay digaagga in ay yihiin kuwo loo abuuray si ay ula noolaadaan bini'aadamka.

"Haddii aan u dhawaanno, digaagu waxay noqon karaan kuwo la yaab leh, waxay maqli karaan waxaan dhahno, xitaa way ka jawaabi karaan, mar kasta oo aan u dhowaanno oo aan daryeelno, ukun ayey dhali donaan. Waxaa loogu talagalay inay la noolaadaan bini'aadamka, iyagoo raadinaya xiriirka aadanaha" ayuu yiri.