Facal Oirbh, BBC Radio nan Gàidheal, 28 Iuchar 2009

Crodh

Imideal

Bha cuimhne aig Fionnlagh MacLeòid air a bhith cluinntinn seanchas mu thè à Cros ann a' sgìre Nis a bha rudeigin bochd. 'S e an imideal a bh' aice air a' chrog, duilleag chàil.

Bonnach iomanach

Bha creideas aig na seann daoine anns a' chiad bhainne mar gum biodh barrachd mathas as a' bhainne sin na bhiodh ann am bainne àbhaisteach. Bha bonnach iomanach air a dhèanamh leis an ùnns, a' chiad bhainne a thigeadh bhon a' bhoin.

Glanadh botail bhainne

Bha Iain MacIlleathain a' cuimhneachadh air òige fhèin:

"Tha cuimhn agam fhìn nam biodh taigh as a' bhaile as nach biodh bò bhleòghnach agus bainne gu leòr as an dachaigh againn fhìn, dheigheadh do chuir na do bhalach beag suas le botal. 'S e screw top a bhiodh ann, an fheadhainn uaine, no an fheadhainn dhonn.

Agus bha e an uairsin, bha e rudeigin duilich, ged a chuireadh tu bùrn na bhroinn, a' feuchainn ri glanadh a' bhotail.

'S tha cuimhne agam, 's e pìosan beaga de phàipear-naidheachd a bhiodh iad a' cur ann agus rud beag bùrn, 's ga chrathadh 's ga chrathadh. Agus bha an uairsin na pìosan beaga paipear-naidheachd a bha sin a' glanadh broinn a' bhotail.

Ach bhiodh e uaireannan glè dhuilich na pìosan beaga, an fheadhainn bho dheireadh dhe na pìosan beaga pàipear a bha siud, fhaighinn a-mach às a' bhotal."

Caolais

Bha Dòmhnall Eàirdsidh Dòmhnallach, Uibhist a Tuath agus an t-Òban ag ràdh gur e caolais a bha aca air a' chrodh beag, dubh, coltach ris a' chrodh Ghàidhealach, agus gur e Kyloes a bh' aca orra ann am Beurla.

Crodh a' sabaid

Bha Lachaidh MacGillÌosa, Stafainn, an t-Eilean Sgitheanach, ag innse nuair a bhiodh an crodh a' sabaid gun canadh iad gu robh iad a' toirt sad dha chèile. Bhiodh iad ag obair len cinn, 's a' bualadh a chèile gu goirt. Bha e ag ràdh gum biodh iad a' cur cnagan air na h-adhaircean aca dìreach airson 's nach biodh tolladh air a dhèanamh le na h-adhaircean a bha cho fìor bhiorach. 'S ann air taobh a-staigh a' bheathaich a bha tolladh a' dèanamh an cron.

Loinid

Bha co-dhiù dà sheòrsa loinid ann, tè le crois air a bonn agus tèile le fiodh cruinn agus tuill ann.