آیا بیشتر قربانیان تروریسم مسلمان هستند؟

در پی حمله به مجله شارلی ابدو، یکی از روحانیون مسلمان پاریس به محل آن حادثه رفت و قاتلان را محکوم کرد. حسن شلغومی (عکس بالا) گفت "این قربانیان به مقام شهادت رسیده‌اند و من قصد دارم از صمیم قلب برای آن‌ها دعا کنم."

از طرف دیگر به گفته او ۹۵ درصد قربانیان حمله‌های تروریستی مسلمانند. این آمار چقدر دقیق است؟

مشابه این ادعا را می‌توان در گزارش سال ۲۰۱۱ "مرکز ملی مبارزه با تروریسم" (ان‌سی‌تی‌سی) دولت آمریکا یافت. بر اساس این گزارش: "در مواردی که امکان تشخیص وابستگی مذهبی قربانیان حمله‌های تروریستی وجود داشت، ۸۲ تا ۹۷ درصد کشته‌شدگان چنین حمله‌هایی در پنج سال گذشته مسلمان‌ها بوده‌اند."

اما این گزارش مشخص نکرد که مواردی که تشخیص وابستگی مذهبی قربانیان در آن‌ها ممکن بوده چه نسبتی با کل موارد داشته یا این‌که تشابه آن‌ها با دیگر موارد به چه اندازه بوده. از آن‌جا که این گزارش دیگر تهیه نمی‌شود جواب دادن به این سوال‌ها هم آسان نیست.

یک گروه دیگر در دانشگاه مریلند آمریکایی به نام "بانک داده‌های جهانی تروریسم" (جی‌تی‌دی) همچنان آمار حمله‌های تروریستی را جمع می‌کند، ولی تشخیص مذهب کشته‌شدگان و مجروحان از جمله وظایفش نیست. به گفته اِرین میلِر، کارمند جی‌تی‌دی، انجام این کار "خیلی سخت" خواهد بود.

دلیلش هم این است که بیشتر اعداد و ارقام از گزارش‌های خبری استخراج می‌شوند و مذهب قربانیان در این گزارش‌ها ذکر نمی‌شود. جی‌تی‌دی حتی نمی‌داند مسئولیت حدود ۵۰ درصد حمله‌ها با چه شخص یا گروهی بوده.

با این حال، میلِر به این نکته اشاره می‌کند که بین سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۱۳، سه کشور عراق، افغانستان و پاکستان شاهد حدود نیمی از حمله‌های تروریستی و ۶۰ درصد کشته‌شدگان بوده‌اند؛ سه کشوری که جمعیتشان بیشتر از مسلمانان تشکیل می‌شود.

به همین خاطر رقم ۹۵ درصد برای او خیلی قانع‌کننده نیست ولی فکر می‌کند رقم واقعی فاصله چندانی با آن ندارد.

میلِر می‌گوید "غیرممکن نیست چون حمله‌های تروریستی شدیدا در کشورهایی با اکثریت مسلمان متمرکز شده‌اند."

___________________________________________________________________

تعریف تروریسم

بنا به تعریف "بانک داده‌های جهانی تروریسم"، حمله تروریستی یعنی تهدید به استفاده یا استفاده از خشونت و زور غیرقانونی توسط عوامل غیردولتی برای رسیدن به خواست‌های سیاسی، اقتصادی، مذهبی یا اجتماعی از طریق ایجاد وحشت، وارد کردن فشار و ارعاب دیگران.

___________________________________________________________________

از منظر ساکنان کشورهای غربی، حمله‌های تروریستی یعنی حادثه شارلی ابدو، بمبگذاری در مترو لندن، انفجار قطار در مادرید و البته حمله‌های یازده سپتامبر. با این‌که بعضی از کشته‌شدگان این حوادث مسلمان بودند ولی بیشتر قربانیان ربطی به دین اسلام نداشتند.

اما تعداد کشته‌شدگان حمله‌های تروریستی در فرانسه، بریتانیا، اسپانیا و آمریکا، در مقایسه با استاندارد بین‌المللی، بسیار کم است.

بین سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۱۳، بریتانیا شاهد ۴۰۰ حمله تروریستی بود که بیشتر در ایرلند شمالی اتفاق افتادند و تقریبا در هیچ‌کدام از آن‌ها کسی کشته نشد. آمریکا شاهد ۱۳۱ حمله بود که در میان آنها کمتر از بیست حمله به مرگ فردی منتهی شد. ۴۷ بار هم به فرانسه حمله شد. اما عراق شاهد ۱۲ هزار حمله بود که هشت هزار مورد آن مرگ‌بار بود.

اِرین میلِر می‌گوید یک دلیل دیگر هم برای تمرکز نکردن بر گرایش مذهبی قربانیان وجود دارد که به نبودن آمار موثق مربوط نیست.

"خیلی‌ها دوست دارند این را به یک مسابقه تبدیل بکنند و از آن نتیجه بگیرند که پیروان کدام مذهب بیشتر دست به خشونت می‌زنند و مساله را چنان تقلیل بدهند که انگار یک مسابقه فوتبال است."

او می‌گوید این کار اشتباه است و بیشتر حمله‌های تروریستی ریشه در مسائل ژئوپلتیک دارند."مذهب قطعا نقش دارد ولی تنها بازیگر نیست."