ایران و مصر در جام جهانی؛ آخرین بازی گروه جی در شهری با پرچم‌های رنگین‌کمانی

جمعه ۲۶ ژوئن ۲۰۲۶ (۵ تیر ۱۴۰۵)، روزی است که تیم ملی فوتبال ایران در ورزشگاه «لومن فیلد» سیاتل برابر مصر بازی می‌کند. مسابقه‌ای که زیر سایه یک رویداد اجتماعی، توجهی فراتر از آنچه در زمین فوتبال می‌گذرد، به خود جلب کرده است.

کمیته محلی برگزاری مسابقات در شهر سیاتل برگزاری جشن‌های بزرگداشت جامعه ال‌جی‌بی‌تی را پیش از قرعه‌کشی اعلام کرده بود و این بازی را «پراید مَچ» ــ اولین بازی جام جهانی با عنوان رسمی جامعه ال‌جی‌بی‌تی‌کیو، نامیده است. تیم‌های ملی فوتبال ایران و مصر، در شرایطی در این مسابقه حضور دارند که جامعه ال‌جی‌بی‌تی در هر دو این کشورها با چالش‌های جدی روبرو هستند. از منظر حکومت ایران، همجنسگرایی جرم است و حداکثر مجازات برای آن، اعدام است.

مسابقه پراید، یکی از چالش‌برانگیزترین مسابقاتی است که تیم ملی ایران در آن حضور خواهد داشت. این‌که بازیکنان دو تیم در برابر به اهتزاز درآمدن پرچم رنگین‌کمانی، به عنوان نماد حمایت از حقوق اقلیت‌های جنسی و جنسیتی، چه واکنشی نشان خواهند داد، موضوعی است که توجه‌ها را جلب کرده است.

داستان از کجا شروع شد؟

کمیته برگزاری محلی سیاتل، یکی از شهرهای میزبان جام جهانی ۲۰۲۶، از مدت‌ها پیش اعلام کرده بود که بازی ۲۶ ژوئن در لومن فیلد به مناسبت جشن‌های جامعه ال‌جی‌بی‌تی‌کیو برگزار خواهد شد. این طرح پیش از مشخص شدن تیم‌های شرکت‌کننده ریخته شده بود.

بعد از قرعه‌کشی رسمی فیفا، مشخص شد که بازی گروه جی در تاریخ ۲۶ ژوئن در سیاتل، بین ایران و مصر برگزار می‌شود.

«سیاتل پراید فست» از سال ۲۰۰۷ توسط یک سازمان غیرانتفاعی برگزار می‌شود و این نهاد، بازی ۲۶ ژوئن را به برگزاری جشن‌های پراید اختصاص داده بود. هیچکس نمی‌دانست که قرعه، تیم‌های ایران و مصر را به سیاتل خواهد فرستاد، نه بلژیک و نیوزیلند، که هر دو همجنسگرایی را قانونی کرده‌اند.

واکنش ایران: «اقدامی غیرمنطقی»

خبر که به ایران رسید، واکنش رسمی، سریع بود.

مهدی تاج، رییس فدراسیون فوتبال ایران، در مصاحبه‌ای با تلویزیون گفت: «هم مصر و هم ما اعتراض کردیم. این یک اقدام غیرمنطقی و نامعقول است که در اصل حمایت از یک گروه خاص را نشان می‌دهد و ما باید قطعا به این نکته بپردازیم.»

احمد دنیامالی، وزیر ورزش ایران، هم گفته بود که ایران به طور مستقیم به فیفا شکایت کرده است.

استدلال حقوقی ایران برای اعتراض این بود که این بازی به عنوان پراید مچ «ناقض قوانین فیفا درباره ممنوعیت پیام‌های سیاسی، مذهبی یا ایدئولوژیک در ورزشگاه‌ها است.»

مصر هم در نامه‌ای رسمی به دبیر کل فیفا، استدلال کرد که چنین رویدادهایی با ماده ۴ اساسنامه فیفا، که خواستار بی‌طرفی در امور سیاسی و اجتماعی است، در تضاد است.

سیاتل عقب‌نشینی نکرد

سیاتل اما نسبت به همه این شکایت‌ها موضع دیگری داشت. هانا تادسه، سخنگوی کمیته مشورتی پراید مچ، در گفت‌وگو با رسانه ال‌جی‌بی‌تی‌کیو اوت اسپورتزگفت: «پرایدمچ برای جشن گرفتن و برجسته کردن رویدادهای پراید در سیاتل و سراسر کشور برنامه‌ریزی شده و از مدت‌ها پیش آماده شده بود.»

«فوتبال قدرتی منحصربه‌فرد برای متحد کردن مردم فراتر از مرزها، فرهنگ‌ها و باورها دارد. این بازی بازتاب تعهد مداوم ما به احترام، کرامت و وحدت برای همه است.»

تادسه که سخنگوی کمیته‌ برگزاری سیاتل نیز است، هم گفت که غرب آمریکا «منزلگاه یکی از بزرگ‌ترین جوامع ایرانی‌تبار آمریکا، یک دیاسپورای پرشکوه مصری، و جوامع غنی نمایندگی‌کننده از تمام ملت‌هایی است که در سیاتل میزبانی می‌کنیم. ما متعهد هستیم که تمام ساکنان و بازدیدکنندگان، گرمی، احترام و کرامتی را که منطقه‌ ما را تعریف می‌کند، تجربه کنند.»

علاوه بر این کتی ویلسون، شهردار سیاتل، پس از اعلام تیم‌ها در شبکه‌ ایکس نوشت: «با برگزاری مسابقات در روز جونتینت، ۱۹ ژوئن، روز صدور اعلامیه آزادی بردگان در آمریکا، و جشن‌های پراید، به ما این امکان را می‌دهد که به جهان نشان دهیم سیاتل شهری است که از همه استقبال می‌‌کند.»

معمای فیفا؛ دوگانه دوحه و سیاتل

این ماجرا، فیفا را در موقعیتی دوگانه قرار داد. در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر، فیفا با قدرت از حق کشور میزبان برای رعایت «هنجارهای فرهنگی» خود دفاع کرد و از تیم‌های اروپایی خواست که بازوبندهای «وان لاو»، که نمادی از حقوق بشر و تنوع بود، نپوشند.

فیفا می‌گوید کنترل مستقیم آن محدود به ورزشگاه و مناطق رسمی هواداران در شهرهای میزبان است و اختیار رسمی بر رویدادهای اجتماعی مستقل، مانند «سیاتل پرایدفست»، ندارد.

این نهاد در نهایت موضع رسمی خود را این‌طور اعلام کرد که گرچه بنرها و پرچم‌هایی با پیام سیاسی در ورزشگاه ممنوع هستند ولی پرچم‌هایی که «نمادهای ورزشی و اجتماعی» را نشان می‌دهند، از جمله پرچم رنگین کمان، مجاز خواهند بود. این یعنی فیفا درخواست ایران و مصر برای جلوگیری از نمادهای ال‌جی‌بی‌تی‌کیو درون ورزشگاه را رد کرد.

این اولین بار نیست که تیم ملی ایران در جام جهانی با چالش‌های فراتر از زمین مسابقه رو به رو می‌شود. در جام جهانی قطر ۲۰۲۲، بازیکنان ایران در اولین بازی از خواندن سرود ملی خودداری کردند، اقدامی که به حمایت از اعتراضات داخل کشور تفسیر شد و اعمال فشار بر بازیکنان تیم ملی را هم به همراه داشت.

۲۶ ژوئن چه خواهد شد؟

سازمان‌دهندگان سیاتل برای طراحی آثار هنری «پراید مچ» مسابقه‌ای برگزار کردند و در نهایت سه طرح را برگزیدند تا در بخش‌های مختلف برنامه‌های جام جهانی در این شهر به کار گرفته شوند. یکی از این آثار، با عنوان «با هم پرواز کنیم» (Fly Together)، اثر شیلا هوفانا، رنگ‌های پرچم پیشرفت و پرچم ترنسجندر را با عناصر طبیعت شمال غرب اقیانوس آرام آمریکا درهم آمیخته است. دو طرح دیگر نیز به‌ترتیب اثر کلی بیورک و شارون بلایت-ماس هستند که یکی برای شال رسمی «پراید مچ» و دیگری برای نمایشگاه هنری مونوریل سیاتل انتخاب شده است.

سازمان‌دهندگان این رویداد آن را «فرصتی کم‌نظیر برای نمایش و جشن گرفتن جوامع ال‌جی‌بی‌تی‌کیو در ایالت واشنگتن» توصیف کرده‌اند. به گفته آنها، برنامه‌هایی از جمله نصب آثار هنری، همکاری با گروه‌های محلی حامی جامعه ال‌جی‌بی‌تی‌کیو و برگزاری گردهمایی‌ها در حاشیه مسابقه تدارک دیده شده است. فیفا نیز اعلام کرده است که پرچم‌های رنگین‌کمان، به عنوان نمادهای اجتماعی، در ورزشگاه مجاز خواهند بود؛ بنابراین ممکن است این پرچم‌ها در جریان پخش تلویزیونی مسابقه نیز دیده شوند.

در همین حال کمتر به این موضوع پرداخته شده است که بازیکنان تیم ملی ایران در چه موقعیتی قرار دارند. آنها باید در شهری به میدان بروند که هم‌زمان میزبان برنامه‌های پراید است و نمادهای رنگین‌کمان در بخش‌هایی از شهر و ورزشگاه به چشم می‌خورد. در عین حال، آنها نماینده کشوری هستند که قوانین و مواضع رسمی آن با چنین رویدادهایی در تضاد است و هرگونه رفتار یا حتی سکوتی می‌تواند با تفسیرهای مختلف روبه‌رو شود.

با توجه به نزدیکی مسیر رژه پراید به منطقه هواداران جام جهانی، کمیسیون ال‌جی‌بی‌تی‌کیوی سیاتل اعلام کرده است که نگرانی‌هایش درباره تمهیدات امنیتی و نحوه مدیریت این رویداد را در مکاتبه با کمیته برگزاری جام جهانی و مقام‌های شهری مطرح کرده، اما تا زمان انتشار گزارش پاسخی دریافت نکرده است.

سازمان‌دهندگان از این رویداد به عنوان «فرصتی که شاید تنها یک بار برای نمایش و جشن گرفتن جوامع ال‌جی‌بی‌تی‌کیو در ایالت واشنگتن فراهم شود» یاد کرده‌اند.

آن‌ها در بیانیه‌ای در فیسبوک نوشتند: «این می‌تواند به خوبی روشن‌گر این باشد که سیاتل چقدر پذیرای همه است ولی نگرانی‌هایی در جامعه‌مان درباره ایمنی در طول جام جهانی وجود دارد. بدانید که سازمان‌های ال‌جی‌بی‌تی‌کیو از جمله پرایدفست، با هم و با کمیته برگزاری محلی کار می‌کنند تا این نگرانی‌ها را برطرف کنند.»

این بازی، در نهایت فقط مسابقه‌ای میان ایران و مصر نیست؛ بلکه محک دیگری است برای شعاری که جام جهانی فوتبال سال‌هاست بر آن تأکید می‌کند: «گرد هم آوردن جهان». پرسش این است که مسابقات جهانی فوتبال تا چه اندازه می‌تواند انسان‌هایی با باورها، ارزش‌ها و سبک‌های زندگی متفاوت را، با همه اختلاف‌ها و تناقض‌هایشان، زیر یک سقف گرد هم آورد.