نظارت سازمان ملل بر انتخابات؛ تابوی جمهوری اسلامی برای ایران و عراق

حسین شریعتمداری، نماینده رهبر جمهوری اسلامی پس از واکنش گسترده مقامات عراق از آیت‌الله سیستان عذرخواهی کرد. او پیش از این از سخنان آیت‌الله سیستانی مبنی بر نظارت سازمان ملل بر انتخابات انتقاد کرده بود.

دفتر آیت‌الله سیستانی روز ۲۳ شهریور در بیانیه‌ای متن کامل صحبت‌های او را در این دیدار منتشر کرد که در بخش مربوط به انتخابات عراق آمده "باید در مراحل مختلف برگزاری آن، روند شفافیت مراعات شود و نظارت و کنترل بر آن به صورت جدی و با هماهنگی بخش مربوطه در هیات سازمان ملل متحد صورت گیرد".

خبرگزاری شفقنا که اخبار مربوط به شیعیان را پوشش می‌دهد، نوشته است که منظور آیت‌الله سیستانی هماهنگی نظارت با ضوابط سازمان ملل بوده نه اینکه سازمان ملل به عنوان ناظر در این انتخابات حضور داشته باشد. هر چند پیش از این نیز برخی از نزدیکان رهبر جمهوری اسلامی به آیت الله سیستانی حمله کرده‌اند اما این حملات در سال‌های ابتدایی پس از دولت صدام بوده که این مرجع تقلید سرشناس شیعه جایگاه فعلی را نداشته است.

موضوعی که حسین شریعتمداری به دلیل آن به آیت‌الله سیستانی حمله کرده اما جایگاه خاصی برای رهبر ایران و نزدیکانش داشته است. گویا آیت‌الله خامنه‌ای و نزدیکانش نظارت بین المللی بر انتخابات از هر نوع آن را نه تنها برای ایران بلکه برای عراق نیز تابو می‌دانند.

رهبر ایران به هر گونه درخواست برای نظارت بین المللی بر انتخابات ایران شدیدا حمله کرده است. نهضت آزادی ایران در سال ۸۶ و پس از رد صلاحیت‌های گسترده شورای نگهبان این موضوع را مطرح کرد.

این بیانیه با ذکر حقوقی که به صراحت در اعلامیه جهانی حقوق بشر بر آن تاکید شده است تاکید می‌کرد: "حق دادخواهی در محاکم قضایی صالح ملی و جواز همکاری‌های ملی و بین‌المللی نیز در زمره حقوق شناخته شده‌ی‌ شهروندان قرار دارد. از جمله‌ی این همکاری‌ها نظارت بین‌المللی بر انتخابات محسوب می‌شود".

پس از این بیانیه آیت‌الله خامنه‌ای اظهارات "برخی از افراد" مبنی بر دعوت از ناظران بین المللی و "دشمنان ایران" برای نظارت بر انتخابات را "بی‌شرمی و بزرگ‌ترین جسارت به ملت ایران" خواند.

حمله حسین شریعتمداری به آیت‌الله سیستانی را می توان به این حساب گذاشت که رهبر ایران و نزدیکانش از مطرح شدن نظارت سازمان ملل بر انتخابات در عراق که "عمق استراتژیک" جمهوری اسلامی خوانده می‌شود نگران هستند. همچنین گسترش موضوع نظارت بین المللی بر انتخابات باعث مطرح شدن این رویه درباره ایران می‌شود موضوعی که قاعدتا آیت‌الله خامنه‌ای و نزدیکانش تمایلی به آن ندارند.

احمد زیدآبادی، فعال سیاسی ملی مذهبی هم در یادداشتی نوشته است: "نگرانی اصلی او این است که درخواست آقای سیستانی در این مورد، زمینه‌ساز و مشروعیت‌بخش درخواست‌هایی مشابه در داخل ایران شود".

حسین شریعتمداری نظارت بین المللی بر انتخابات را دلیل "ورشکستگی" یک کشور دانسته بود اما احمد زیدآبادی ضمن رد این سخنان نوشته است: "دعوت از سازمان ملل برای نظارت بر انتخابات یک کشور در واقع اطمینان آن کشور به برگزاری انتخاباتی عادلانه و آزاد زیر نظر داوران بی‌طرف است و از همین رو، کشورهایی که از این حیث به خود اطمینان دارند، خواهان نظارت سازمان ملل بر روند انتخابات خود می‌شوند تا مشروعیت بین‌المللی انتخابات خود را تضمین کنند".

او نمونه‌ای از رفتار متحدان ایران در این زمینه را نیز مثال زده و نوشته است: "برای نمونه، در سال ۱۹۹۰ دولت ساندینیست حاکم بر نیکاراگوئه به رهبری دانیل اورتگا انتخابات ریاست جمهوری خود را تحت نظارت سازمان ملل برگزار کرد و خانم ویولتا چامورو نیز برنده آن انتخابات شد. در همین روزهای اخیر نیز نیکولاس مادورو، رئیس جمهور ونزوئلا از نهادهای بین‌المللی از جمله سازمان ملل خواسته است که بر انتخابات پارلمانی این کشور نظارت کنند".

حملات رهبر ایران و نزدیکانش به هر نوع نظارت بین المللی بر انتخابات در حالی است که ایران عضو اتحادیه بین المجالس است و این اتحادیه از جمله سازمان‌های امضا کننده "بیانیه اصول نظارت بین‌المللی بر انتخابات" است.

اما ایران نه تنها هیچ نظارت بین المللی بر انتخابات را نپذیرفته بلکه حتی نظارت نهادهای مدنی داخلی بر انتخابات را نیز نمی پذیرد. حتی کمیته‌هایی که برخی از نامزدها برای نظارت دقیق‌تر بر انتخابات تشکیل دادند از جمله کمیته صیانت از آرای تشکیل شده توسط میرحسین موسوی و مهدی کروبی واکنش شدید مقامات ایران را به دنبال داشت و شورای نگهبان آن را بی اعتبار خواند.

اینک گویا رهبر ایران و نزدیکانش قصد دارند که همین رویه را برای کشورهای دیگر نیز توصیه کنند.