چرا رسانه‌های راست‌گرای اسرائیل علیه ترامپ موضع گرفته‌اند؟

رسانه‌های اسرائیلی که پیش‌تر دونالد ترامپ را «بزرگ‌ترین دوست» این کشور می‌خواندند، پس از امضای یادداشت تفاهم آمریکا و ایران ناگهان لحن خود را تغییر دادند.

از آن زمان، این رسانه‌ها درباره «خیانت بزرگ» آقای ترامپ به اسرائیل سخن می‌گویند.

این تغییر بیش از همه در شبکه راستگرای کانال ۱۴ آشکار بوده است؛ شبکه‌ای که از دیرباز حامی قابل اعتماد بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، به شمار می‌رفت.

مفسران برنامه عصرگاهی پرطرفدار این شبکه با عنوان «میهن‌پرستان» پیش‌تر هنگام حضور روی آنتن، یادگاری‌هایی از دونالد ترامپ به همراه داشتند. یکی از مجریان، یینون ماگال، به‌خاطر استفاده از کلاه «ترامپ ۲۰۲۴» شهرت داشت.

گای مروز، از مهمانان همیشگی برنامه، در نشانه‌ای از این تغییر، ۲۱ ژوئن با تی‌شرتی با تصویر کامالا هریس روی آنتن رفت. به نظر می‌رسید او با این کار می‌خواست مخالفت خود را با سیاست‌های اخیر آقای ترامپ نشان دهد.

این تغییر ناگهانی لحن ممکن است نشانه دگرگونی‌های گسترده‌تری در حمایت دیرینه راست‌گرایان اسرائیل از آقای ترامپ و همچنین در روابط اسرائیل و آمریکا باشد.

کانال ۱۴ چه می‌گوید؟

از زمان امضای یادداشت تفاهم، مجریان و مفسران شبکه ۱۴ آقای ترامپ را متهم کرده‌اند که در برابر ایران «تسلیم» شده و گفته‌اند او «به دولت اسرائیل خیانت کرده است».

تال مئیر، یکی از مفسران این شبکه، به بینندگان گفت ایران ترامپ را «دست انداخته» و مطمئن است که او در نهایت کوتاه می‌آید.

برنامه «میهن‌پرستان» یک مونتاژ طنزآمیز پخش کرد که در آن آقای ترامپ ایران را «بسیار منطقی» و «خوب» توصیف می‌کرد و هم‌زمان تصاویری از ایرانیانی پخش می‌شد که پرچم آمریکا را آتش می‌زدند.

یکی از مفسران گفت: «هرگز سابقه نداشته است رئیس‌جمهور کشوری با چنین قدرتی، این‌ طور همه چیز را یکجا واگذار کند.»

دیگری پرسید: «چه بر سر ترامپ آمده است؟ چه کسی به او خط می‌دهد؟»

کانال ۱۴ یک‌شبه از طعنه‌های گذرا به آقای ترامپ به انتقادهای صریح از او رسید.

تا پیش از امضای یادداشت تفاهم، این شبکه حتی زمانی که آقای ترامپ اسرائیل را برای توقف جنگ در ایران یا لبنان تحت فشار می‌گذاشت، از انتقاد مستقیم از او پرهیز می‌کرد. در واقع، شبکه ۱۴ اغلب به رسانه‌هایی حمله می‌کرد که از اقدامات ترامپ نگران بودند و هشدار می‌دادند او ممکن است با ایران به توافقی برسد که شروط آن برای اسرائیل نامطلوب باشد. این شبکه آن رسانه‌ها را «خائن» می‌خواند و می‌گفت آن‌ها در جهت «تضعیف دولت اسرائیل» فعالیت می‌کنند.

اما کانال ۱۴ ناگهان موضعش را تغییر داد. این شبکه از محبوب‌ترین رسانه‌های اسرائیل است و مدت‌ها تصور می‌شد بیانگر دیدگاه‌های خود آقای نتانیاهو است.

دیگر رسانه‌های راست‌گرا نیز همین مسیر را در پیش گرفتند.

روزنامه راست افراطی و حامی شهرک‌سازی «ماکور ریشون» آقای ترامپ را به «ساده‌لوحی» متهم کرد و گفت ایران با حسن نیت مذاکره نمی‌کند.

اورن حزان، نماینده پیشین پارلمان و از مهمانان ثابت شبکه راست‌گرای «آی۲۴ نیوز» در همین شبکه گفت ترامپ «آدم نادانی است که فقط به مقدار پول حساب بانکی‌اش اهمیت می‌دهد» و «باید در اسرائیل عنصر نامطلوب شناخته شود.»

نگاه به آقای ترامپ قبلا چگونه بود؟

از دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ، بسیاری در اسرائیل او را بهترین رئیس‌جمهور آمریکا برای منافع این کشور می‌دانستند.

آقای ترامپ بیت المقدس را به‌عنوان پایتخت یکپارچه اسرائیل به رسمیت شناخت و سفارت آمریکا را به این شهر منتقل کرد. او همچنین حاکمیت اسرائیل بر بلندی‌های اشغالی جولان را به رسمیت شناخت و آمریکا را از توافق هسته‌ای برجام با ایران خارج کرد.

وقتی آقای ترامپ به قدرت بازگشت، بسیاری در اسرائیل باور داشتند که دست این کشور را باز خواهد گذاشت. به نظر می‌رسید برخی در جناح راست زمانی سرخورده شدند که آقای ترامپ اسرائیل را برای پذیرش آتش‌بس در نوار غزه تحت فشار گذاشت، اما این نارضایتی در شبکه ۱۴ چندان بازتاب پیدا نکرد.

در جریان هر دو جنگ با ایران، یکی در ژوئن ۲۰۲۵ و دیگری از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، رسانه‌های اسرائیلی با تحسین از آنچه هماهنگی قوی میان آمریکا و اسرائیل می‌خواندند، یاد کردند. شبکه ۱۴ نیز در پوشش پیوسته خود، پرچم‌های اسرائیل و آمریکا را کنار هم نمایش می‌داد.

در مقاطعی که آقای ترامپ اسرائیل را به خودداری از تشدید تنش فراخواند و با نسخه‌های قبلی آتش‌بس با ایران یا لبنان موافقت کرد، کانال ۱۴ مراقب بود صراحتا از او انتقاد نکند.

اهمیت تغییر موضع شبکه ۱۴ در چیست؟

شبکه ۱۴ مدت‌ها از انتقاد از آقای ترامپ پرهیز کرده بود، حتی زمانی که اقدامات او با انتظارات راست‌گرایان همخوانی نداشت. به نظر می‌رسد امضای یادداشت تفاهم با ایران برای کسانی که همچنان به آقای ترامپ اعتماد داشتند، نقطه پایان این اعتماد بوده است. این شبکه، همراه با دیگر رسانه‌های جناح راست اسرائیل، اکنون انتقادهایی صریح را مطرح می‌کند که پیش از این سابقه نداشت.

این شبکه که اغلب بازتاب‌دهنده گرایش‌های سیاسی آقای نتانیاهو توصیف شده و حتی «بلندگوی» او نام گرفته است، با تغییر موضع خود ممکن است نشانه‌ای از موضعی باشد که نخست‌وزیر تاکنون از بیان علنی آن خودداری کرده است. در عین حال، با توجه به محبوبیت این شبکه در میان بینندگان راست‌گرا، تغییر لحن آن احتمالا بازتاب‌دهنده فضای عمومی حاکم بر همین اردوگاه است.

اگر این تغییر ادامه پیدا کند، می‌تواند نشانه آن باشد که آقای ترامپ جایگاه خود را در میان راست‌گرایان اسرائیل از دست می‌دهد و هم‌زمان، اعتماد آن‌ها به آمریکا به‌عنوان شریکی قابل اتکا و راهبردی نیز رو به کاهش است.

این تغییر چه پیامدهای بزرگ‌تری دارد؟

این تغییر در حالی رخ داده است که روابط آمریکا و اسرائیل زیر فشار بیشتری قرار گرفته و رسانه‌های اسرائیلی از بالا گرفتن تنش میان آقای ترامپ و آقای نتانیاهو گزارش می‌دهند. از تازه‌ترین نشانه‌های این تنش، تماس تلفنی تندی بود که در جریان آن، بنا بر گزارش‌ها، آقای ترامپ، آقای نتانیاهو را «دیوانه» خواند و مانع اجرای طرح حمله به بیروت شد. آقای ترامپ بعدا، پس از حملاتی که در ۱۴ ژوئن انجام شد، گفت نخست‌وزیر «اصلا نمی‌فهمد چه غلطی می‌کند».

رسانه‌های اصلی اسرائیل این شکاف را ضربه‌ای به جایگاه بین‌المللی اسرائیل دانسته و نوشته‌اند این کشور وارد دوره‌ای بی‌سابقه از «تحقیر» از سوی نزدیک‌ترین متحد خود شده است. هاآرتص نوشت آقای نتانیاهو هر روز «در چنگ دلهره» از خواب بیدار می‌شود تا «سهم روزانه تحقیر» خود را از «دوست بزرگ» اسرائیل دریافت کند.

وای‌نت نوشت آقای ترامپ، آقای نتانیاهو را به «کیسه بوکس خاورمیانه» تبدیل کرده است.

اما در جناح راست، برداشت غالب از همین تحولات این است که اسرائیل باید مستقل‌تر عمل کند، نه اینکه در پی ترمیم رابطه باشد. شبکه ۱۴ نیز بر ضرورت اقدام مستقل اسرائیل تاکید کرده است. این موضع برای شبکه‌ای که پیش‌تر بر همسویی نزدیک با آقای ترامپ تاکید داشت، چرخشی چشمگیر به شمار می‌آید.

این واگرایی ممکن است از تغییری عمیق‌تر در جناح راست اسرائیل حکایت داشته باشد. به نظر می‌رسد این جناح دیگر چندان در پی ترمیم رابطه نیست و بیش از پیش به رویکردی خوداتکا، حتی انزواگرایانه، تمایل پیدا کرده است. با توجه به برگزاری انتخابات در اواخر سال جاری، این شکاف همچنین تردیدهایی ایجاد کرده است درباره اینکه آیا آقای نتانیاهو همچنان می‌تواند روابط دیرینه خود با رهبران آمریکا را یکی از محورهای اصلی تبلیغات انتخاباتی‌اش قرار دهد یا نه.

دهه‌هاست اسرائیلی‌ها در سراسر طیف سیاسی درباره ارزش مشارکت با واشنگتن اجماعی گسترده داشته‌اند. اگر این اجماع از میان برود و بخش‌هایی از جامعه اسرائیل دیگر این رابطه را ضروری ندانند، پیامدهای بلند مدت آن در اسرائیل و خارج از آن قابل توجه خواهد بود.