استیو روزنبرگ، تحلیلگر بی‌بی‌سی: پوتین در پی چند روز تشدید تنش چه خواهد کرد؟

ولادیمیر پوتین بعد از این چه خواهد کرد؟

این سوالی است که این هفته زیاد از من پرسیده شده است.

و این پرسش قابل درک است.

به هر حال، این هفته‌ای بود که در آن رهبر کرملین آستانه تحمل روسیه در استفاده از سلاح هسته‌ای را کاهش داد.

این هفته‌ای بود که ایالات متحده و بریتانیا از یک خط قرمز دیگر پوتین عبور کردند و به اوکراین اجازه دادند موشک‌های دوربردی را که غرب در اختیارش گذاشته بود به داخل خاک روسیه شلیک کند.

همچنین این هفته‌ای بود که پوتین در واقع بریتانیا، آمریکا و هر کشور دیگری را که به اوکراین چنین تسلیحاتی را برای این اهداف داده، تهدید کرد.

عصر پنجشنبه رئیس جمهور روسیه در یک سخنرانی خطاب به ملت روسیه گفت: «ما حق خود می‌دانیم که سلاح‌هایمان را علیه تاسیسات نظامی کشورهایی به کار گیریم که اجازه می‌دهند از سلاح‌های آنها علیه تأسیسات ما استفاده شود.»

بنابراین، می‌ببینید که این سوال که «ولادیمیر پوتین در مرحله بعد چه خواهد کرد؟» سوالی مبرم است و از آنجایی که من دبیر بخش روسی بی‌بی‌سی هستم، ممکن است دیگران واقعا فکر کنند پاسخ آن را باید بدانم.

اما من صادقانه به شما می‌گویم که نمی‌دانم.

شاید حتی پوتین هم جواب آن را نداند که این ندانستن مساله را جدی‌تر می‌کند.

اما به جای دادن پاسخ، می‌توان برخی شواهد را ذکر کرد.

استقبال از تشدید بحران

این هفته کرملین غرب را متهم کرد به طور «دسجمعی» جنگ در اوکراین را تشدید می‌کنند.

اما نزدیک به سه سال جنگ در اوکراین نشان داده که این ولادیمیر پوتین بوده است که تشدید تنش را به عنوان ابزاری برای دستیابی به اهداف خود - در این مورد، تسلط بر اوکراین یا حداقل برقراری صلح براساس شرایط روسیه – به کار برده است.

تهاجم همه جانبه پوتین به اوکراین، تصمیم او برای اعلام چهار منطقه از خاک اوکراین به عنوان بخشی از خاک روسیه، استقرار نیروهای کره شمالی در منطقه کورسک، تصمیم او در روز پنجشنبه برای هدف قرار دادن شهر دنیپرو در اوکراین با موشک بالستیک میان‌برد مافوق صوت، و در پی آن، تهدید به حمله نظامی به غرب - همه اینها مراحلی از تشدید در این درگیری را نشان می‌دهند.

من یک بار ولادیمیر پوتین را ماشینی بدون دنده عقب و بدون ترمز توصیف کردم که در بزرگراهی در حال حرکت است و پدال گازش را تا ته فشار داده‌اند.

تا آنجا که من می‌بینم، اوضاع تغییر چندانی نکرده است.

انتظار نداشته باشید که موتور ماشین پوتین در مواجهه با حملات موشکی دوربردتر به روسیه، به طور ناگهانی سرعت خود را کم کند یا تنش را کاهش دهد.

اما تشدید وضعیت موضوع دیگری است. این کاملا امکانپذیر است.

اوکراین خود را برای حملات بیشتر روسیه، حتی بمباران‌های شدیدتر آماده می‌کند.

دولت‌های غربی این سطح تهدید را با توجه به هشدارهای پوتین ارزیابی خواهند کرد.

حتی قبل از سخنرانی تلویزیونی رهبر کرملین، در غرب نگرانی از افزایش جنگ ترکیبی روسیه وجود داشت.

ماه گذشته، رئیس آم آی ۵ - سازمان اطلاعات برون‌مرزی بریتانیا - هشدار داد که اداره اطلاعات نظامی روسیه کارزاری برای «ایجاد آشوب در خیابان‌های بریتانیا و اروپا» براه انداخته است.

وی افزود: «ما شاهد آتش‌سوزی، خرابکاری و موارد دیگر بوده‌ایم.»

در ماه ژوئن، پوتین اظهار داشت که اگر به اوکراین اجازه داده شود با موشک‌های دوربرد تحویلی غرب به نقاط داخل سرزمین‌ روسیه حمله کند، مسکو ممکن است دشمنان غرب را مسلح کند.

وی گفت: «ما معتقدیم که اگر کسی به این امکان فکر ‌کند که چنین تسلیحاتی را به یک منطقه درگیر جنگ بفرستد تا برای حمله به خاک ما و ایجاد مشکل برای ما به کار رود، چرا ما نتوانیم سلاح‌های همتراز خود را به مناطق پیرامونی ارسال کنیم، یعنی مناطقی که در آنها تاسیسات حساس کشورهایی قرار دارد که مسئول چنین اقدامی علیه روسیه هستند تا این تاسیسات را هدف قرار دهند؟»

گزینه هسته‌ای

این سوال که «پوتین در مرحله بعد چه خواهد کرد؟» معمولا به دنبال این سوال می‌آید که «آیا پوتین در جنگ اوکراین سلاح هسته‌ای به کار خواهد برد؟»

رئیس جمهور روسیه اشاراتی داشته است.

او با اعلام شروع «عملیات نظامی ویژه» روسیه – یعنی تهاجم تمام عیار به اوکراین - به «کسانی که ممکن است وسوسه شوند و از بیرون مداخله کنند» هشداری صادر کرد.

در آن زمان رهبر روسیه اعلام کرد: «مهم نیست که چه کسی تلاش ‌کند سر راه ما قرار بگیرد یا تهدیدی برای کشور و مردم ما ایجاد کند، آنها باید بدانند که روسیه فورا پاسخ خواهد داد.»

او افزود: «و عواقب آن چنان خواهد بود که در طول تاریخ خود ندیده‌اند.»

رهبران غربی به طور کلی آنچه را که چنگ و دندان نشان دادن هسته‌ای پوتین می‌دانستند نادیده گرفته‌اند.

از زمان شروع جنگ، دولت‌های غربی از «خط قرمزهای» متعدد روسیه عبور کرده‌اند: دادن تانک، سامانه‌های موشکی پیشرفته و سپس جت‌های جنگنده اف ۱۶ به اوکراین.

عواقبی که کرملین تهدید به اجرای آنها کرده بود هرگز محقق نشد.

در ماه سپتامبر پوتین اعلام کرد که آستانه کاربرد سلاح‌های هسته‌ای روسیه را کاهش می‌دهد - این فرمان این هفته صادر شد با این هدف که هشدار صریحی به اروپا و آمریکا باشد در این مورد که اجازه حملات موشکی دوربرد به خاک روسیه را به اوکراین ندهند.

حالا غرب از این خط قرمز هم عبور کرده است. پوتین در سخنرانی خود خطاب به مردم گزارش‌های رسانه‌های غربی در مورد شلیک موشک‌های اتاکامز ساخت آمریکا و موشک‌های طوفان سایه ساخت بریتانیا به سمت اهدافی در داخل خاک روسیه را تایید کرد.

در اوایل این هفته که روزنامه موسکوی کومسومولت، نشریه حامی دولت، از یک ژنرال بازنشسته پرسید که روسیه چگونه باید به حمله آتاکامز به منطقه بریانسک واکنش نشان دهد، او پاسخ داد: «شروع جنگ جهانی سوم در واکنش به حمله به انبار تسلیحات در منطقه بریانسک احتمالا سبکسرانه خواهد بود.»

اگر بدانیم کرملین هم چنین نظری دارد، مایه آرامش خواهد بود.

اما سخنرانی ولادیمیر پوتین خطاب به ملتش حاوی هیچ شواهدی در این مورد نبود.

به نظر می‌رسد هدف از پیام او به حامیان اوکراین در غرب این است: این خط قرمزی است که من در مورد آن جدی هستم، اگر جرات دارید از آن عبور کنید.

آندره کولسنیکف، ستون نویس روزنامه نووایا گازتا گفته است: «حتی پوتین هم نمی‌داند که آیا می‌تواند سلاح هسته‌ای به کار گیرد یا نه. این به احساس او بستگی دارد.»

او افزوده است: «ما می‌دانیم که او مردی بسیار احساسی است. تصمیم برای شروع این جنگ هم یک اقدام احساسی بود. به همین دلیل ما باید نظر او را در مورد تغییر دکترین هسته‌ای جدی بگیریم. آنها می‌گویند ترس از جنگ باید بازگردد و هر دو طرف را شامل شود، اما این نیز ابزاری برای تشدید تنش است.»

آقای کولسنیکف گفته است: «در این تفسیر باید بپذیریم که پوتین در شرایطی می‌تواند حداقل از یک سلاح هسته‌ای تاکتیکی در چارچوب یک جنگ هسته‌ای محدود استفاده کند. البته این اقدام مشکلی را حل نخواهد کرد اما آغازگر یک تشدید تنش منجر به خودکشی برای کل جهان خواهد بود.»

سلاح‌های هسته‌ای تاکتیکی دارای کلاهک‌های کوچکی هستند که برای کاربرد در میدان نبرد یا حملات محدود در نظر گرفته شده‌اند.

عامل ترامپ

ولادیمیر پوتین ممکن است بر اساس احساسات عمل کند اما عامل دیگر در اقدامات او انزجار از غرب است و به نظر می‌رسد او مصمم است که عقب‌نشینی نکند.

اما او همچنین می‌داند که ممکن است جهان به زودی محلی بسیار متفاوت باشد.

تا دو ماه دیگر جو بایدن از قدرت کنار می‌رود و دونالد ترامپ در کاخ سفید حضور خواهد داشت.

رئیس جمهور منتخب آمریکا نسبت به کمک نظامی آمریکا به اوکراین ابراز تردید و به شدت از ناتو انتقاد کرده است.

او همچنین اخیرا گفت که مذاکره با ولادیمیر پوتین «کار هوشمندانه‌ای» خواهد بود.

همه اینها باید برای پوتین آهنگی گوشنواز باشد.

این بدان معناست که علیرغم آخرین تهدیدها و هشدارها، ممکن است کرملین در شرایط کنونی تصمیمی بر خلاف تشدید گسترده تنش‌ها بگیرد، یعنی اگر کرملین محاسبه کرده باشد که دونالد ترامپ با شرایطی که برای روسیه مفید خواهد بود به پایان جنگ کمک خواهد کرد.

اگر این محاسبات تغییر کند، پاسخ مسکو نیز می‌تواند تغییر کند.