با فرمان ترامپ کشورهایی که آمریکایی‌ها را «به ناحق» بازداشت کنند در فهرست سیاه قرار می‌گیرند

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز جمعه فرمان اجرایی جدیدی را امضا کرد که به وزارت خارجه اجازه می‌دهد کشورهایی که به تعبیر آمریکا ناعادلانه شهروندان این کشور را بازداشت می‌کنند، در فهرست سیاه قرار دهد و مجازات‌های سنگینی را برای آن‌ها درنظر بگیرد. یک مشاور رئیس جمهور آمریکا گفته است چین، ایران و افغانستان از جمله کشورهایی هستند که برای قرار گرفتن احتمالی در این فهرست مدنظر هستند.

آقای ترامپ در این فرمان اجرایی گفت که آمریکا از این پس «کشورهای حامی بازداشت ناعادلانه» را درست مانند کشورهای «حامی تروریسم» در فهرست سیاه قرار می‌دهد.

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا در بیانیه‌ای گفت «خلاصه‌ ماجرا این است که هرکس از یک آمریکایی به‌عنوان ابزار چانه‌زنی استفاده کند، هزینه آن را خواهد پرداخت.»

سباستین گورکا، از مشاوران رئیس‌جمهور آمریکا، به خبرنگاران گفت که این فرمان «خط‌ قرمزی» است با این پیام که «شهروندان آمریکا به‌عنوان گروگان یا ابزار چانه‌زنی مورد استفاده قرار نخواهند گرفت.»

دولت آمریکا بلافاصله بعد از این فرمان نام کشوری را برای قرار گرفتن در این فهرست اعلام نکرد اما مشاور دونالد ترامپ گفت که چین، ایران و افغانستان از کشورهایی هستند که برای قرار داده شدن در این فهرست سیاه مدنظر هستند چرا که به گفته او «به طور مستمر در دیپلماسی گروگان‌گیری مشارکت دارند.»

یک مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود درباره اثر این فرمان اجرایی به خبرگزاری رویترز گفت: «از امروز همه‌چیز در مورد رژیم‌های یاغی و نظام‌هایی که فکر می‌کنند می‌توانند با آمریکایی‌ها مثل مهره شطرنج رفتار کنند تغییر می‌کند.»

این مقام آمریکایی افزود: «در مورد کشوری مثل ایران یا روسیه، فکر می‌کنم شاهد تغییر خواهیم بود.»

گفته می‌شود روسیه ۹ آمریکایی و ایران حدود ۸ آمریکایی را در بازداشت دارد. ایران پیش‌تر از سوی آمریکا به‌عنوان «حامی تروریسم» معرفی شده است و تحت تحریم‌های شدید قرار دارد. روسیه نیز به دلیل تهاجم به اوکراین تحت تحریم‌های سنگین است.

آمریکا همچنین نگران بازداشت اتباع خود در ونزوئلا بوده است.

مجازات‌های احتمالی کشورهایی که در فهرست سیاه قرار می‌گیرند

کشورهایی که وزارت خارجه آمریکا نامشان را در این فهرست سیاه قرار دهد، با تحریم‌ها و محدودیت‌های صادراتی آمریکا مواجه می‌شوند و مقام‌های دخیل در بازداشت‌ها از ورود به آمریکا محروم خواهند شد.

یکی از اقدام‌های نادر ایالات متحده این است که وزارت خارجه می‌تواند سفر شهروندان آمریکا به کشورهایی که در این فهرست سیاه قرار دارند را ممنوع کند.

در حال حاضر آمریکا فقط سفر به کره شمالی را اکیدا ممنوع کرده است؛ اقدامی که پس از بازداشت یک دانشجوی آمریکایی در سال ۲۰۱۶ صورت گرفت. این دانشجو یک سال پس از بازداشت در حالی که هشیاری نداشت آزاد شد و کمی بعد درگذشت.

فهرست سیاه جدید همچنین می‌تواند شامل گروه‌هایی شود که به طور مؤثر بر یک سرزمین کنترل دارند اما به‌عنوان دولت به رسمیت شناخته نمی‌شوند.

ایالات متحده می‌گوید در دولت‌های مختلف آزادی آمریکایی‌ها زندانی در خارج را در اولویت قرار داده و برای آزادی زندانیان برجسته، از جمله در روسیه، مبادله زندانی انجام داده است.

دونالد ترامپ بارها از «کارنامه موفق» خود در آزادی آمریکایی‌ها گفته است. مقام‌های ایالات متحده می‌گویند ۷۲ زندانی در دوران ریاست جمهوری او آزاد شده‌اند.

یک مقام آمریکا گفت که این فرمان اجرایی جدید باعث می‌شود بدون طی کردن روندی «سنگین و وقت‌گیر»، اقدامات لازم آسان‌تر انجام شود.

ایالات متحده همچنین می‌تواند کشورها را از فهرست خارج کند اگر تشخیص دهد که با معیارهای آمریکا همسو شده‌اند.

آمریکا به طور معمول به اتباع بازداشت‌شده خود در خارج کمک می‌رساند و سپس بررسی می‌کند که آیا آن‌ها به دلایل ناعادلانه، از جمله به‌عنوان ابزار فشار سیاسی، زندانی شده‌اند یا خیر.

در دوران ریاست جمهوری جو بایدن، چین همه آمریکایی‌هایی را که از دید واشنگتن بازداشتشان ناعادلانه تلقی می‌شد آزاد کرد.

این بخشی از توافقی بود که بر اساس آن آمریکا هشدار سفر به چین را که به فضای کسب‌وکار در این قدرت آسیایی آسیب زده بود، کاهش داد.

سازمان غیردولتی «گلوبال ریچ» که برای آزادی آمریکایی‌های «گروگان یا بازداشت‌شده به ناحق در خارج» تلاش می‌کند، اقدام روز جمعه را ستود.

مدیرعامل این سازمان در بیانیه‌ای گفت: «این اقدام، ابزاری واقعی برای تقویت تلاش‌های دولت آمریکا در بازگرداندن شهروندان بازداشت‌شده و برحذر داشتن کشورهایی است که در دیپلماسی گروگان‌گیری مشارکت دارند.»