شما در حال مشاهده نسخه متنی وبسایت بیبیسی هستید که از داده کمتری استفاده میکند. نسخه اصلی وبسایت را که شامل تمام تصاویر و ویدیوهاست، مشاهده کنید.
بازگشت به وبسایت یا نسخه اصلی
اطلاعات بیشتر درباره نسخه لایت که برای مصرف کمتر حجم دادههاست
مرگ انجیر معابد کیش؛ درختان کهنسالی که نابود میشوند
به گزارش رسانههای ایران، درخت سبز معروف کیش،(انجیر معابد) پس از هرس کردن خشک شده است. این درخت ۵۰۰ ساله از نمادهای گردشگری جزیره کیش بود.
درختان انجیر معابد که ریشه هوایی دارند، در فرهنگ مردم جنوب ایران مقدساند و احمد محمود، نویسنده نامی ایرانی کتابی به همین نام دارد.
یکی از مقامات گردشگری این جزیره به خبرگزاری ایرنا گفته است:« افرادی از شرکت عمران، آب و خدمات کیش، بدون هماهنگی و اطلاع، اقدام به هرس غیراصولی درخت سبز چند صد ساله کیش کردند که به نابودی این اثر گردشگری منجر شده است.»
او دلیل این کار را «نگاه فضای سبزی به محیط زیست» اعلام کرد. از سالیان دور مردم بومی، گرههایی از پارچه و نخ به این درخت برای شگون آویزان کرده بودند، اما در سالهای اخیر همه آنها باز شده و به دور درخت نرده کشیده شده بود.
معاون گردشگری منطقه آزاد کیش در حالی از پیگیری اداری پرونده نابودی این درخت کهنسال میگوید که با هرگونه پیگیری و پیگردی، دیگر این نماد کهنسال به این جزیره ایرانی باز نمیگردد.
پیشتر هم تک درخت روستای درک چابهار در اسفند ۱۴۰۰ با اره برقی قطع شد؛ درختی که پیش از آن از آتش گرفتن با گازوئیل نجات یافته بود.
«مبارزه با خرافهگرایی یا ساختوساز در زمینهای اوقاف»
بیتوجهی به منابع طبیعی و زیرزمینی از طرف مردم و دولت در ایران در سالهای پس از انقلاب نمود فراوانی داشته است که به گفته کارشناسان محیط زیست، در این چهار دهه باعث نابودی بسیاری از حیوانها، جنگلها، رودخانهها و دریاچهها شده است.
اما در این میان قطع تکوتوک درختان کهنسالی که در سراسر ایران باقی ماندهاند از روشهای نامعمول از بین بردن تاریخ محیط زیستی یک کشور است که زیر عنوانهایی مانند «هرس کردن با نگاه فضای سبزی» تا «مبارزه با خرافات» ادامه داشته.
در سالهای گذشته در سراسر ایران و بخصوص در استانهای گیلان و مازندران، که از معدود مناطق ایران است که پوشش جنگلی دارد، مقامات اوقاف دستور به قطع درختان کهنسال دادهاند که با اعتراض مردم محلی منطقه و کارشناسان محیط زیستی روبرو شده است.
در دی ماه سال ۱۳۸۷ کاظم اشکوری، مديركل اوقاف استان گيلان با عنوان مبارزه با خرافهپرستی دستور قطع سه درخت كهنسال در اين استان را صادر کرد. شکایت کارشناسان سازمان جنگلهای ایران هم راهبهجایی نبرد و دادگاه ویژه روحانیت به دليل «كافی نبودن ادله» قرار منع تعقيب او را صادر کرد.
مدیر کل اوقاف گیلان در سال ۱۳۸۸ هم دستور قطع درخت بقعه سيدرقيه در خيابان صفاری رشت را داد و دلیل آن را«كهولت درخت» اعلام کرد.
او در ادامه سخنانش یکی دیگر از دلایل قطع درخت را «ارادت و نیاز مردم محلی به آن با بستن پارچه سبز که از مظاهر خرافهگرایی و بتپرستی است» عنوان کرد.
در ادامه همین روند بود که دو درخت کهنسال در منطقه رضوانشهر هم قطع شدند. روزنامه اعتماد در گزارشی درباره قطع این درختان نوشت: «درختانی که قرنهای متمادی در برابر انواع بلایای طبیعی مقاومت کرده بودند حالا در چند دقیقه از بین رفتهاند.»
هر چند قطع این درختان به بهانه مبارزه با خرافهپرستی صورت گرفته اما به گفته بعضی از کارشناسان، دلیل واقعی قطع این درختان«ساختوساز بنا در زمینهای اوقاف» است؛ ساختوسازهایی که نمودهای شاخص آن را میتوان در طرحهای توسعه حرمهای امام رضا در مشهد و شاهچراغ در شیراز دید.
در یکی از آخرین نمونههای تخریب این نمادهای طبیعی میتوان به قطع درخت ارس روستای اصخری شیروان با حدود هزار سال قدمت اشاره کرد که پارسال صورت گرفت. یکی از مسئولان گردشگری استان خراسان شمالی، بدون اشاره به اینکه افرادی که این تخریب را انجام دادند چه کسانی بودند، از حکم حبس شش ماهه آنها خبر داد.
اعظم بهرامی، کارشناس محیط ریست، درباره این تخریبها در گفتوگو با بیبیسی فارسی، به موارد فراوانی اشاره کرد که در این سالها رخ داده: «تخریب درختان بلوط کهنسال در جنگلهای زاگرس توسط نهادهای نظامی، تجاوز نهادهای مذهبی به محیط زیست که نتیجهاش قطع درختان کهنسال در مناطق ییلاقی شهر بود و همچنین قطع درختان تکافتاده کهنسال در گیلان که مردم محلی حرمت ویژهای برای آنها قائل بودند.»
او در ادامه با اشاره به عدم توجه کافی به محیط زیست ایران از طرف مسئولان حکومتی، دو بخش را محتاج به نگاه ویژه میداند: «یکی غارها است که هیچ صاحب مشخصی ندارند و حفاظت خاصی از آنها نمیشود و دیگری میراث طبیعی که با گذر زمان تبدیل به میراث تاریخی شدهاند.»
«سروی که زرتشت کاشت»
به گفته کارشناسان در حدود ۲ هزار درخت کهنسال در ایران وجود دارد که در حدود ۴۰۰ پایه از آنها به عنوان درختان کهنسال شناسایی شدهاند.
به گفته آنان این درختان علاوه بر اینکه ذخیره ژنتیکی منحصر بهفردی را فراهم کردهاند، یک آزمایشگاه طبیعی را هم فراهم آوردهاند تا با بررسی این گونهها وضعیت گذشته ایران از نظر زیست اقلیمی و جغرافیایی در طول چند هزار سال گذشته بررسی شود.
یکی از شناختهشدهترین درختهای کهنسال ایران، سرو ابرکوه در استان یزد است. به نظر میرسد این درخت با قدمت بیش از چهار هزار سال، از کهنترین درختان قاره آسیا و حتی جهان باشد. در مورد سرو ابرکوه، افسانهای وجود دارد که میگوید این درخت را زرتشت کاشته است.
از دیگر درختهای کهنسال ایرانی میتوان به سرو لار با سن تقریبی ۲۸۰۰ سال، سرو سنگان خاش با ۳ هزار سال و ارسهای ابرسیچ بسطام، آرچه جاجرم و سیردان قزوین با قدمتی در حدود ۲۷۰۰ تا ۲۸۰۰ سال اشاره کرد.
به نظر میرسد علاوه بر تغییرات اقلیمی، خشکسالی، بیآبی و سدسازی، که در سراسر جهان، تهدیدات جدی برای محیط زیستاند، در کشورهایی مانند ایران، عدم آگاهی و اطلاع رسانی عمومی، بیمسئولیتی و منافعجویی گروههایی از مردم و مقامات حکومتی و هم چنین ضعف مدیریتی سازمانهایی چون میراث فرهنگی و محیط زیست، روند تخریب این یادگارهای طبیعی و میراث تاریخی را تسریع کرده است.