تشدید تنش‌ بر سر تنگه هرمز؛ آمریکا و ایران از حملات متقابل به اهداف یکدیگر خبر دادند

در حالی که ایران و آمریکا یکدیگر را به نقض تفاهم‌نامه آتش‌بس متهم می‌کنند و از حملات متقابل به اهداف یکدیگر خبر داده‌اند، سازمان تجارت دریایی بریتانیا هم روز شنبه اعلام کرد که یک نفتکش دیگر مورد اصابت پرتابه‌ای ناشناس در تنگه هرمز قرار گرفته، اما همه خدمه سالم هستند و هیچ آسیب زیست‌محیطی گزارش نشده است.

پیش از آن، ایران گفته بود که در پاسخ به حملات آمریکا به تأسیسات نظارتی ساحلی‌اش، به اهدافی مرتبط با نیروهای آمریکایی حمله کرده است.

ایران مکان این حملات را مشخص نکرد اما بحرین، که میزبان ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا است، آنچه را که حمله پهپادی ایران به خاک خود خواند، به عنوان نقض آشکار حاکمیت و تمامیت ارضی این کشور محکوم کرد.

دیشب فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، اعلام کرد که هواپیماهای آمریکا انبارهای موشک و پهپاد و همچنین تأسیسات راداری ساحلی ایران را هدف قرار دادند. این حمله بعد از آن صورت گرفت که دونالد ترامپ ایران را به آنچه که«نقض احمقانه» توافق آتش‌بس خواند، متهم کرد و گفت که ایران حداقل چهار پهپاد به سوی کشتی‌ها در تنگه هرمز شلیک کرده است.

این تحولات بعد از آن روی داد که روز پنجشنبه یک کشتی باری با پرچم سنگاپور در جنوب شرقی بندر داهیت عمان، هدف یک پرتابه قرار گرفت. پیش از آن سپاه پاسداران هشدار داده بود که «هر کشتی که از مسیری غیر مجاز عبور کند، غیرقابل قبول و کاملاً خطرناک» خواهد بود و کشتی‌ها باید با ایران هماهنگ کنند.

در پی هدف قرار گرفتن این کشتی، سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) وابسته به سازمان ملل متحد، تخلیه برنامه‌ریزی‌شده بیش از ۱۱۰۰۰ ملوانی را که از زمان آغاز جنگ در این مسیر کشتیرانی سرگردان بودند، متوقف کرد.

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، به ایران هشدار داد که در صورت انجام حملات بیشتر، با «خشونت» روبرو خواهد شد.

این هشدار پس از آن مطرح شد که ارتش آمریکا اعلام کرد که در واکنش به حمله ایران به یک کشتی باری، به اهدافی در ایران حمله کرده است.

آقای ونس در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ایران توافق آتش‌بس را امضا کرده و ما به آن پایبند بوده‌ایم. اگر درباره نحوه اجرای تفاهمنامه اختلافی دارند، می‌توانند تلفن را بردارند و با ما تماس بگیرند. اما خشونت با خشونت پاسخ داده خواهد شد.»

پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران در دهه اول اسفند، پایان فوریه، ایران عملاً تنگه هرمز را بست.

بسته شدن این آبراه حیاتی برای حمل و نقل نفت و گاز باعث افزایش شدید قیمت جهانی نفت و مسدود شدن حمل و نقل سایر کالاهای حیاتی مانند کود شیمیایی شد.

آمریکا و ایران ۱۰ روز پیش، ۱۷ ژوئن، توافق کردند که طبق یک تفاهم‌نامه ۱۴ ماده‌ای به خصومت‌ها پایان دهند، که در آن همچنین از ایران خواسته شده بود که «تمام تلاش خود را برای عبور ایمن کشتی‌های تجاری بدون هزینه به مدت ۶۰ روز» به کار گیرد.

با این حال، ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران، در رسانه‌های اجتماعی گفت که آمریکا «بار دیگر در میانه مذاکرات به ایران حمله کرده است.»

او افزود: «این نقض بی‌ملاحظه آتش‌بس، مثل همیشه، منجر به عقب‌نشینی و پشیمانی از سوی آنها خواهد شد.»

پیش از حملات متقابل در روزهای اخیر، دونالد ترامپ و دیگر مقامات آمریکایی اصرار داشتند که مذاکرات با ایران به خوبی پیش می‌رود و گفتند که ایران هیچ عوارضی، هیچ هزینه بیمه‌ای و هیچ هزینه دیگری از هیچ نوع برای عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز درخواست نکرده و دریافت نخواهد کرد.

او افزود: «اگر این اطلاعات نادرست باشد، مذاکرات فوراً پایان خواهد یافت.»

با این حال، محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس و مذاکره‌کننده ارشد ایران، اخیرا گفت: «همه باید بدانند که اداره تنگه هرمز هرگز به وضعیت قبل از جنگ باز نخواهد گشت.»

در همین حال در تحولی دیگر در ارتباط با تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، محمد اسحاق دار، معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه پاکستان، روز شنبه با ایوت کوپر، وزیر امور خارجه بریتانیا، گفتگو کرد.

خانم کوپردر این گفتگو از تلاش‌های مستمر پاکستان برای صلح و ثبات در منطقه که منجر به امضای تفاهم‌نامه اسلام آباد توسط آمریکا و ایران با میانجیگری پاکستان شد، قدردانی کرد.

آقای دار، هم بر تعهد پاکستان را برای ترویج گفتگو، دیپلماسی و تعامل سازنده بین طرفین مجدداً تأیید کرد.