تاریخ کې د ټانکونو تر ټولو لویه جګړه چا ګټلې وه؟

په نړیواله جګړه کې د ټانکونو تر ټولو لویه جګړه ګټل اوس هم د روسیانو لپاره یو ویاړ دی. روسي چارواکي له همدې کبله اوس هم هغو تاریخ لیکوالو ته غوسه څرګندوي چې د سره پوځ د جګړیزې وړتیا په تړاو پوښتنې راپورته کوي.

تر لسیزو پورې روسیانو د روسي تاریخ لیکونکو د هغې ادعا په دې تړاو هېڅ شک نه درلود چې وايي، د ۱۹۴۳ کال د جولای پر ۱۲ پروخوروفکا سیمه کې سره پوځ د نازیانو ټانکونه وران ویجاړ کړل، پر شا یې وتمبول او د جګړې ډګر بڼه یې بدله کړه.

د کورسک سیمې پراخه جګړه چې د ۱۹۴۳ کال د جولای له پنځمې د اګست تر ۲۳ پورې یې دوام وکړ، د نړیوالې جګړې لپاره هم د بدلون پیلامه وه.

شوروي ځواکونو په سټالینګراد کې ۱۹۴۲- ۴۳ کال ژمي کې د هټلر ځواکونو له یوې سختې ماتې وروسته په کورسک کې د دوی ځوابي برید یوه هڅه شنډه کړه.

خو دا ورستیو کې یوه برتانوي مورخ بین وهیټلې د امریکا میریلنډ ملي ارشیف کې ساتل شوي هغه تصویرونه له سره ارزولي چې جرمن الوتکو هغه مهال اخیستي چې سیمه لا هم د جرمنیانو لاس کې وه. دغه تصویرونه د جولای له ۱۴ تر ۱۶ نېټې اخیستل شوي دي.

نوموړی تاریخ پوه د تاریخي شواهدو او تصویرونو له ارزونۍ وروسته وايي، هغه مهال د جولای پر ۱۲ جرمنیانو یوازې پنځه ټانکونه له لاسه ورکړي وو، خو د روسیانو نژدې ۲۰۰ ټانکونه یې ویجاړ کړي وو.

نوموړی لیکي، دغه راز لسګونه ټي - ۳۴ ډوله روسي ټانکونه هغه خندق ته لوېدلي وو، چې خپله روسیانو د جرمن ټانکونو مخنیوي لپاره کېندلی و، خو کله چې روسیان پر خپله تېروتنه پوه شول، ټانکونو یې یوه پله ته مخه کړه او جرمن ټانکونو د پله پر سر په خورا اسانۍ په نښه کړل.

د وهیټلې او یوه جرمن پوځي مورخ کارل هینز فرایزیر دغه څرګندونې د جرمني دایویلت نومې ورځپاڼې په یوه لیکنه کې اخیستل شوې دي.

لیکوال سوین فیلیکس کیليرهوف وايي، دغه شواهد دومره قانع کوونکي دي، چې روسیې باید هلته خپله یادګار له منځه وړی وای، چې د جولای ۱۲ پېښې د ټانک چلوونکو په یاد یې ودان کړی دی.

بل لور ته په جرمني کې د روسیې سفیر سیرګي نیچایوف وايي، د کیلیرهوف خبرې 'د پوهېدو وړ نه دي.'

''د نه بدلېدونکو تاریخي واقعیتونو بیا لیکنه، د هغو کلونو د پېښو جعلي بلل نازیانو ته د ماتې ورکولو او له (خرمايي وبا) د اروپایانو د ژغورنې لپاره د شورویانو پر هڅو سترګې پټول بې اهمیته او سپکه چاره ده.''

د روسیې هوايي دفاع موزیم مشر یوري نوتوف دغه جرمن لیکنه د (تاریخ ځورونکی جعل) بللې ده. د روسیې پارلمان کې هم د ورځپاڼې د دغې لیکنې په تړاو له غوسې ډکې څرګندونې شوې دي.

د روسیې ولسمشریزو ټاکنو کې د ولادیمر پوتین ټاکنیز کمپاین کې د دویمې نړیوالی جګړې پر مهال د روسیې اتلولي د شعارونو یوه برخه وه.

خو تاریخ پوهان په دي باور دي چې که څه هم د کورسک جګړې په نورو برخو کې روسي ځواکونو پرمختګ کاوه، خو پروخوروفکا کې یې درانه زیانونه ګاللي دي.

د پوځي چارو یوه بل مورخ الیکسي ایسایف بي بي سي روسي څانګې ته ویلي، د وهیټلې شمېرې سمې دي.

نوموړی وايي د روسي ویجاړ شویو ټانکونو شمېر ۲۳۷ ته رسېدلی و او ۱۴ نور یې داسې وو، خو نوموړی دا هم وايي کېدای شي د تصویرونو له اخیستل کېدو مخکې جرمنیانو خپل ویجاړ شوي ټانکونه د جګړې له ډګره ایستلي وي.

د هیلتلې ارزونه ښيي چې د تصویرونو اخیستل کېدو پر ورځ د جګړې په ډګر د جرمنیانو ۲۷ ټانکونه داسې وو چې یا بشپړ ویجاړ شوي وو یا زیان ورته رسېدلي و.

د پروخوروفکا پېښې په تړاو ناندرۍ د یوې داسې جګړې په تړاو د روسیانو خورا حساسیت ښيي چې تر ۲۰ میلیونو ډېرو روسانو پکې ژوند بایلود.