د یهودانو 'سپېڅلی' زوړ کتاب په څه باندې ۳۸ میلیونه ډالرو وپلورل شو

د یهودانو تر ټولو پخوانی کتاب چې د تناخ یا زړې ژمنې په نوم هم یادېږي او نږدې بشپړه بڼه یې هم ده، د نیویارک په ساتبیز کې د لیلام په ترڅ کې په ۳۸،۱ میلیونه ډالرو وپلورل شوه. دا تر ټولو قیمتي نسخه ده چې په لیلام کې پلورل کېږي.

ګومان کېږي، دا کتاب چې د "ساسون یادښت" په نوم یادېږي، شاوخوا ۱۱۰۰ کاله وړاندې لیکل شوی دی.

دا د یوې منفردې نسخې تر ټولو زړه پاتې شوې بېلګه ده چې د عبراني سپېڅلي کتاب ټولې ۲۴ برخې لري (د تورات په ګډون).

یوه امریکايي وکیل او پخواني سفير الفریډ موسی، دا کتاب د اسرائیلو په تل ابیب کې د "یهودانو د موزیم" لپاره اخیستی دی.

ښاغلي موسی ویلي "د عبراني سپېڅلی کتاب د تاریخ تر ټولو اغېزمن سپېڅلی کتاب دی او د لوېدیځ تمدن بنسټ جوړوي."

د دې کتاب لپاره ورکړل شوې پیسې ۳۰ اعشاریه ۸ ميليونه ډالرو ته رسېږي او له هغه ډېرې دي، په چې ۱۹۹۴ کال کې د مایکروسافټ بنسټ اېښودونکي بېل ګېټس له خوا د "لیسټر یادښتونو" لپاره ورکړې وې.

خو دا د تاریخي سند هغه ریکارډ ته ونه رسېده چې په لیلام کې په ۴۳ اعشاریه ۲ میلیونه ډالره پلورل شوی و. هغه سند د امریکا د اساسي قانون لومړۍ چاپ شوې کاپي وه چې دوه کاله مخکې د پانګونې یوه مدیر "کین ګریفین" لخوا اخیستل شوی و.

د "ساسون یادښت" نوم د هغه د پخواني خاوند ډیویډ سلیمان ساسون څخه اخیستل شوی، چې په ۱۹۲۹ کې يې اخیستی و.

د دغه عبراني کتاب متن له ۲۴ کتابونو جوړ دی چې عیسویان یې زړه ژمنه یا تناخ بولي.

د حلب یادښتونه، چې د ۹۳۰ کال شاوخوا را ټول شوی وو، په دې برخه کې ترټولو معتبر متن ګڼل کېږي.

خو په ۱۹۴۷ کال کې د سوریې په حلب ښار کې د اور لګیدنې یوه پېښه لامل شوه چې د اصلي کتاب له ۴۸۷ پاڼو یوازې ۲۹۵ یې پاتې شي.

د پېړیو تاریخونه ښیي چې دا نسخه د خلف بن ابراهیم لخوا پر اسحاق بن حزقیال عطار پلورل شوې وه چې وروسته یې مالکیت خپلو دوو زامنو حزقیال او میمون ته ورکړ.

په ۱۳ پیړۍ کې، دا کتاب د سوریې په شمال ختیځ کې د ماکیسین په ښار کې یو عبادت ځای ته وقف شوی و.

د دیارلسمې پیړۍ په پای د منګوليانو او یا د پنځلسمې پیړۍ په پیل کې د تیموریانو له خوا له خوا د دغه ښار له ویجاړیدو وروسته، د ساتنې چارې سلمه بن ابی الفخر ته وسپارل شوې. چې وروسته بیا ۵۰۰ کاله د دغه تاریخي سند هېڅ نښې نه وې.

وروستی خاوند یې د سویس پانګه اچوونکی جاکي سافرا و، چې په ۱۹۸۹ کال کې په لندن کې د لیلام له لارې په دوه نیم میلیونه ډالره اخیستی و.