اوکرایین کې د کاخوفکا بند ماتېدو زرګونه خلک تېښتې ته اړ کړي

د اوکرایین سوېل کې د روسي ځواکونو تر کنټرول لاندې پر دنیپرو سېند جوړ د برېښنا د یوه بند "نوفا کاخوفکا" د الوځولو له کبله زرګونه خلک خپلو مېنو پرېښودو ته اړایستل شوي دي.

د اوکرایین ولسمشر ولودومیر زیلېنسکي ویلي د کاخوفکا بند تر الوځول کېدو وروسته ۸۰ کلي او کوچنۍ مېنې د سېلاب له خطر سره مخامخ دي. هغه په دې پېښه کې روسیه ملامته ګڼلې ده.

اوس د دنیپرو اوبه مستې شوې او ویل کېږي چې خیرسون ښار ته یې لوی خطر متوجه دی.

روسیې دا رد کړې چې ګنې د مسکو تر کنټرول لاندې سیمه کې دا بند دوی ویجاړ کړی، بلکې پر اوکرایین یې تور لګولی چې ګنې دوی ویجاړ کړی دی.

کاخوفکا د سیمې لپاره اهمیت لري. دا بند د کروندو اوبه چمتو کوي، استوګنځیو ته اوبه ورکوي او همدا شان د زاپوریژیا اتومي بټۍ خوندي کوي.

له دې بند څخه کریمیا ته د اوبو یو حیاتي کانال هم غځېدلی چې اوس دا سیمه د روسیې په لاس کې ده.

په انځورونو کې د بند مستې اوبه لیدل کېږي چې تر اوسه یې څو کلي لاندې کړي او په شاوخوا کې اوسېدونکي وګړي تېښتې ته اړ شوي دي.

د اوکرایین مرستیاله لویې څارنوالې ویکتوریا لیتوینووا ددغه هېواد پر ملي تلوېزیون وویل، نژدې ۴۰ زره خلک باید له سیمې وایستل شي.

په دوی کې ۱۷ زره یې د ډینپرو سیند لوېدیځ کې د اوکرایین تر کنټرول لاندې سیمو کې دي او ۲۵ زره نور بیا د سېند ختیځ کې د روسیې تر واک لاندې برخه کې دي.

د اوکرایین د کورنیو چارو وزیر ایهور کلیمنکو هم پر تلوېزیون وویل، کابو زر کسان تر اوسه ایستل شوي او ۲۴ استوګنیځې مېنې اوبو لاندې کړې دي.

هغه د خېرسون پر سوېلي سیمه – چې اوس د خلکو ایستل ترې دوام لري- د برید ملامتیا پر روسیه اچولې او د اوبو د خطر په اړه یې هم خبرداری ورکړی دی.

د نووا کاخوفکا ښاروال ولادیمییر لیونتیف ویلي، ښار اوبو لاندې کړی او ۹۰۰ کسان ایستل شوي او ښار ته نژدې بله سیمه کې ځای پر ځای شوي.

دی وايي، اوبه ۱۱ متره لوړې شوې او ځینې ژوبلېدلي اوسېدونکي روغتون ته لېږدول شوي.

د سېند ختیځ کې کازکووا دیبرووا ژوبڼ هم اوبو لاندې کړی او ۳۰۰ ژوي او حیوانات پکې وژل شوي.

اوس د زاپوریژیا اتومي بټۍ ته د سېلاب رسېدو د خطر په اړه خبره کېږي،‌ خو د اټومي انرژۍ نړیوالې ادارې ویلي چې وضعیت څاري.

لا روښانه نه ده چې د بند د ماتېدو لامل څه وو، خو د اوکرایین د پوځ استخباراتو یې په قصدي الوځولو روسیه تورنه کړې ده.‌

خو یوه روسي چارواکي ادعا کړې چې اوکرایین پر بند برید کړی دی.

د اوکرایین د پوځ مشر سرهي نایف ویلي، د بند الوځول به د اوکرایین د پرمختګ مخه ډب نه کړي.

نړیوال غبرګونونه

د نړۍ ځینو مشرانو د دغه بند د الوځولو په اړه غبرګونونه ښودلي او دا یې جنګي جنایت بللی دی.

د بریتانیا د بهرنیو چارو وزیر جیمز کلېورلي دا برید "کرکه اچوونکی ګام" بللی: "پر نا پوځي زېربناوو قصدي برید جنګي جنایت دی. بریتانیا د اوکرایین او د ناورین ځپلو خلکو ملاتړ ته چمتو ده".

د ناټو سرمنشي ینس سټولټنبرګ ویلي، د بند ویجاړول د اوکرایین پر ضد یو ځل بیا د روسیې د بې رحمانه جګړې ښکارندويي کوي، خو د اروپايي شورا مشر چارلز میشل ویلي دا برید بې سابقې زړه بوږوونکی دی.

د جنېوا کنوانسیون په ښکاره په جګړه کې پر بندونو برید ولسي وګړو ته د خطرونو له کبله ممنوع کړی دی.

دا بند چېرې دی؟

د کاخوفکا د اوبو د برېښنا بند د اوکرایین په سویل کې د خيرسون نووا کاخوفکا ښار سره موقعیت لري.

دا بند د شوري اتحاد دورې پر مهال جوړ شوی او له هغو شپږو بندونو یو دی، چې د دنیپرو سیند په اوږدو کې له شماله سویل ته غځېدلی دی.

ځايي خلک دا بند د "کاخوفکا سمندر" په نامه یادوي ځکه چې د سمندر له یوې خوا بله خوا په سترګو د لیدو وړ نه دی.

رویترز خبري اژانس لیکلي، دا بند د امریکا د "یوتا سمندرګي" په اندازه لوی دی.

د دې بند زېرمه د کریمیا ټاپو وزمې او د زاپورېژیا اټومي بټۍ ته اوبه رسوي. دا دواړه سیمې د روسیې تر کنټرول لاندې دي.

د اټومي انرژۍ د نړیوالې ادارې مشر رافایل ګروسي ویلي، د بند ماتېدل په سملاسي ډول د زاپورژیا اټومي ته ګواښ نه پېښوي خو د دې سیند اوبه د یادې د بټۍ سړولو لپاره اړینې دي.

اوکرایین پوځ وايي‌ اوس مهال پر دې لګیا دي چې مالومه کړي د دغه بند ویجاړۍ څومره زیان اړولی.