Кыргызстан

Дүйнө

Аялзат

Башкы бет

Видео жаңылыктар

Видео

Биздин видеолор

Kyrgyz

Курманбек Бакиевге кун төлөткүсү келгендердин сунушу жана ага каршылардын Бишкекте болгон митинги бозгундагы экс-президентке каршылык маанайдын дагы эле курч экенин көрсөттү. Бакиевдин ойлогону, көксөгөнү -  Кыргызстандын бийлигин көндүрүп, 13 жыл мурдагы кандуу окуяларды кайра каратууга жетишүү.  Бул үчүн ар кандай жол издеп, туш-туш жакка киши салып, акча салып, тынбай аракет көрүүдө.

"Арам ой ишке ашпайт". Бакиевге Бишкектен кол кезешти

Орусия Украинанын чыгышындагы кандуу чабуулдан чегинүүгө аракет кылган аскерлерин өлүм жазасына тартууда деп билдирди Ак үй.
АКШнын айтымында, Орус аскерлеринин Авдиевкага жакын жердеги жоготууларынын бир бөлүгү "өз башчыларынын буйругу менен" болгон.

АКШ: Орусия чегинген аскерлерин өлүм жазасына тартууда 

Президент Садыр Жапаров ушул айдын башында кынтыксыз жүрүү талаптарын бузуп, жаманатты болгон бир катар судьяларды кызматтан алды. Бул бир жагынан соттордун дарегине эл тараптан айтылган сындарга президенттин көңүл буруп жатканын көрсөтөт. Экинчи жагынан эмне үчүн соттордо ээнбаштык көп болууда, аларга эмне жетишпейт деген суроолор чыгууда.

"Чыбык менен айдап алдыңар". Шиши толгон соттор кызматынан кол жууду

Кыргызстандын эгемен тарыхындагы саясий жана коомдук окуяларда көрүнүктүү орду бар чыгаан саясатчы, коомдук ишмер Топчубек Тургуналиев 82 жашында дүйнөдөн кайтты. Кыргызстанда коммунисттик башкарууга биринчилерден болуп каршы чыгып, эң алгачкы демократиялык саясий кыймылдын башында туруп, эгемендик үчүн күрөшкөн, бийликтеги адилетсиздикке, коррупцияга, үй-бүлөлүк башкарууга каршы башын сайып кармашып, түрмөгө түшсө да эрки сынбаган, "абийир туткуну" атыккан ишмердин бейнесине сүртүмдөрдү сунуштайбыз. 

Түбөлүк демократтын татаал жолу

Кыргызстанда совет заманындагы партиялык ишмерлердин ичинен көзү тирүүсүндө да, көзү өткөндөн кийин да ысымы эл оозунда легенда болуп калган экинин бири Кадыракун Базарбаевдин 90 жылдык мааракеси Нарын шаарында жана туулуп өскөн айылы Миң-Булакта белгиленүүдө. Кара-Кулжа жана Талас райондорунда жетекчи болуп турган убакта аны менен чогуу үзөңгүлөш иштеген партиялык жана чарбалык ишмер Кеңешбек Касымбековду кепке тарттык. 

Кандан-бектен кайра тартпаган Кадыракун Базарбаев

Франциянын президенти Эммануэль Макрон Борбор Азияга иш сапары менен келип, бул аймактын Европаны уран жана мунай менен камсыздоодогу маанилүү ордун баса белгиледи.

Макронду Борбор Азия эмнеси менен кызыктырды? 

25-октябрда Жогорку Кеңештин жалпы жыйынында "Чет элдик өкүл жөнүндөгү" мыйзам долбоору каралып, биринчи окуудан өттү. 

"Чет элдик өкүл" мыйзам долбоору. Тараза ташы кайда оойт? 

Газанын саламаттыкты сактоо кызматкерлери Израиль жооп иретинде аба соккуларын баштагандан бери Газада 5000ден ашуун кишинин өмүрү кыйылганын жана кургактан чабуул күтүлүп жатканын билдирди.

Учурда Израиль менен Газада эмне болуп жатат?

Кытай өткөн жылы өзүнүн өзөктүк запастарын кыйла кеңейтти жана азыр беш жүздөй колдонууга даяр ядролук дүрмөттү кармап турат, деп билдирди АКШ.

АКШ: Кытай ядролук арсеналын кескин көбөйттү

Кыргызстанда мындан туура үч жыл мурун өткөн парламенттик шайлоо одоно мыйзам бузуулар менен коштолуп, анын жыйынтыгына нааразы элдин шары менен өлкөдө бийлик алмашкан. Үч жыл ичинде Кыргызстанда кандай өзгөрүүлөрдү болгонун талдоочулар Би-Би-Сиге тизмектеп берди. 

Октябрь окуяларына үч жыл. Шайлоо чырынан кийинки өзгөрүү элге эмне берди?  

12-октябрда Россия президенти Владимир Путиндин Кыргызстанга мамлекеттик сапары башталат. Кийинки күнү Бишкекте КМШ саммити өтөт. Кремлдин кожоюнунун бул сапары Россия эл аралык масштабдуу санкцияларга кабылып, Батыш менен эрегиш күч алган жана Борбордук Азия үчүн геосаясий оюндар кызыган учурда өткөн жатат.

Путиндин сапары: Кызыган геосаясий оюндар 

Израил ХАМАСтын чабуулдарына жооп берип жаткадыктан Газа тилкеси жаңы гуманитардык кризиске кептелиши мүмкүн деп бийликтер билдиришти.

Израиль: Газа "жакында күйүүчү май, дары-дармек жана азык-түлүксүз калат" 

Украин аскердик жетекчилигиндеги Би-Би-Синин булактарынын айтымында, Украинанын куралдуу күчтөрүнүн чабуулунун негизги бутасы азыр Запорожье облусундагы Токмак шаары болуп саналат. Ал быйыл алынат деген чоң үмүт бар. 

Токмак үчүн салгылашуу. Украина  чабуулунун негизги максатына жете алабы?

АКШ Конгрессинин Өкүлдөр палатасы өз тарыхында биринчи жолу спикери, республикачы Кевин Маккартини кызматтан кетирди. Ага өзүнүн партиясынын оңчул-радикал мүчөлөрүнүн чакан тобу каршы чыгып, Демократиялык партия добуштары менен аларга өз лидерин кетирүүгө жардам берди.

АКШ: биринчи жолу республикачы спикер кызматтан алынды

Кыргызстан менен Тажикстандын чек араны тактоо боюнча өкмөттүк делегацияларынын башчылары чек арада чыр-чатакка себеп болгон көйгөйлөрдү чече турган протоколго кол коюшканын билдиришүүдө. Эки өлкөнүн өкмөттүк делегацияларынын кезектеги жолугушуусу 2-октябрда Баткенде өттү. 

"Бүт көйгөйлөрдү чечет". Кыргызстан-Тажикстан чек ара сүйлөшүүлөрү

Жаңы Карабак согушу бир суткадан көбүрөөк созулду: таанылбаган республика куралын таштоого жана куралдуу бөлүктөрүн таркатууга макул болду. 21-сентябрда Азербайжан менен Карабак армяндарынын өкүлдөрү жолугушуп, алардын мындан аркы биргелешкен келечегин талкуулашат. Алар Тоолуу Карабактын тургундарына эми эмне болот деген негизги маселени чечиши керек.  

Карабакта ок атышуу токтоду. Таанылбаган республика эми эмне болот?

Мурдакы союздук республикалардын ортосунда отуз жылдан бери чечилбеген чек ара, аймак талашы тууралуу сөз болгондо кээ бир авторлор 1991-жылы КМШ түзүлгөн Алма-Ата декларациясына кайрылган учурлар көп болууда. КМШны түзгөн республикалар аймактык бүтүндүктү жана чек араларды таануу жөнүндө декларацияга кол койгон менен андан кийин эмнеге жер талашып чатакташып жатканынын себептерин терең түшүнүү үчүн бул маселеге өзүнчө токтоло кетүү зарылдыгы чыгууда.

Алма-Ата декларациясы жана чек ара чатактары

Маданият, маалымат, спорт жана жаштар саясаты министрлиги “Клооп” басылмасына кат жолдоп, анда “cаясатчы Равшан Жээнбеков убактылуу кармоочу жайда кыйноого кабылганы” тууралуу жаңылыкты сайтынан алып салууну талап кылды.
Министрлик бул үчүн эки күндүк убакыт берип, эгер алардын талабы орундалбаса “Клооптун” сайты бөгөттөлөрүн эскертип жатат. 

“Клооптун” сайты бөгөттөлөбү? 

Кыргызстанда 18 жашка толгон балдарга энесинин атына (матроним) катталууга жол ачкан чечим чыгарган Конституциялык сот катуу кысымга кабылды. ЖК төрагасы Нурлан Шакиев  Конституциялык соттун төрагасынын жана бүт курамынын кызматтан кетишин талап кылды. Бир эле убакта Жогорку Кеңеш Конституциялык соттун чечимдерин кайра кароого президентке укук берген мыйзам долбоорун биринчи окууда карап кабыл алды. 

Матроним чуусу, жарга такалган Консот

Байкоочулар Кыргызстандагы кабелтең саясатчыны камоо саясий кырдаалдын курчушуна алып келбейби деген кабатыр ойлорун айтууда. Анткени Мадумаров парламентте отурганда кырдаалды стабилдүү кармоочу фактор болуп келген, эми анын күчтүү электораты козголсо, бул саясий күчтөрдү чабыштырууну көздөгөн тышкы оюнчуларга аябай жакшы шарт түзөт дейт айрым эксперттер. 

"Чыккынчылык"  жана чоң чыр санаасы

Кыргызстанда кезектеги жаңы окуу жылы башталар алдында "Билим берүү жөнүндө" жаңы мыйзамга кол коюлду. Мектеп директорлору менен анын окуу жана тарбия боюнча орун басарларынын эмгек акысы 50% көбөйдү. Өткөн жылы мугалимдердин эмгек акысы отуз жылда биринчи жолу  масштабдуу түрдө 80-100% көтөрүлгөн эле. Соңку чаралар улуттук билим берүүнүн деңгээлин технологиялык атаандаштык күчөгөн азыркы дүйнөдөгү талаптарга ылайык көтөрүү максатын көздөйт. Эгемендиктин өткөн жылдарында  билим берүүнүн сапаты түшүп,  аны жакшыртуу үчүн мамлекеттик масштабдуу чаралар зарыл болууда. Азыркы жасалма интеллект дүркүрөп өнүккөн глобалдык рынокто атаандашууга кудуреттүү болуш үчүн Кыргызстанга биринчи кезекте сапаттуу билим берүү керек.  

Эгемендүү билим берүү: өрнөгү жана өксүгү 

Жазуучу, журналист Олжобай Шакир “массалык башаламандыкты уюштуруу” деген айып менен УКМКнын абагына эки айга камалды. Анын адвокаты бул чечимге макул болбой, апелляциялык арыз менен шаардык сотко кайрыларын билдирди. 

“Чымын чаккандай да көрбөйм”. Олжобай Шакир эки айга камалды

Евгений Пригожин “Вагнер” аскердик тобун түзүүгө дээрлик он жыл жумшаган.

"Көп баштуу ажыдаар". Пригожиндин өлгөнү айтылды. Эми “Вагнерге” эмне болот?

Бир жарым жылдан бери жүрүп жаткан Украинадагы согушта Евгений Пригожиндин орус бийлигиндеги статусу бир нече жолу кескин өзгөргөн.
2023-жылдын жазында орус бийликтери мамлекеттин Пригожинге же ал түзгөн Вагнер тобуна эч кандай тиешеси жок деп билдиришкен. Бул таң калыштуу деле эмес – анткени формалдуу турдө, мындай куралдуу түзүлүштөр мыйзамсыз. Бирок жай айларында көп жылдар бою жеке аскердик компаниядар тууралуу сөз кылуудан оолак болуп келген мамлекеттик маалымат каражаттарында Петербургдук бизнесмен чогулткан жалданма аскерлер согушка катышып жаткандыгы тууралуу маалыматтар чыга баштады.

Саясат