Кыргызстан

Дүйнө

Аялзат

Башкы бет

Видео жаңылыктар

Видео

Биздин видеолор

Kyrgyz

Бүгүн Кытайдын Тяньцзинь шаарында Шанхай Кызматташтык уюмунун (ШКУ) саммити өттү. Ага Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров да катышып, сөз сүйлөдү. Саммиттин алкагында ШКУга төрагалык кылуу милдетти Кыргызстанга жүктөлдү. Күн мурун Кытайга иш сапар менен барган Жапаров, Тяньцзинде Кытайдын төрагасы Си Цзиньпин менен жолукту. Эки өлкө ортосунда ондон ашык документке кол коюлду. Соңку жылдары дүйнөгө эшигин кененирээк ачып, экономикалык күчүн бекемдеп жаткан Кытай, Кыргызстан менен байланышын да жигердүү кеңейте баштады. Адистер мунун артыкчылыктары менен катар тобокелчиликтери да бар экенин белгилейт.

Кыргыз - кытай алакасы: мүмкүнчүлүктөр жана тобокелдиктер

Кытайдын согуштук учагы Тайван жээгиндеги сууга кулап, Кытай аскер кемелери "издөө-куткаруу иштеринин" шылтоосу менен аралды курчоого алат. Ошол маалда Кытайга өтө эле жакын, жээктен бир нече чакырым алыстыкта жайгашкан Дадан аралын кайтарган тайвандык аскерлер түшүнүксүз жагдайда дайынсыз жоголо баштайт.

Пропаганда же эскертүүбү? Тайванда Кытайдын ыктымал чабуулу жөнүндө сериал тартылды

Петр Павел — отставкадагы генерал жана  НАТОнун Аскердик комитетинин мурдагы төрагасы.  2023-жылдын март айында Чех Республикасынын президенти болуп шайланган. Ал башынан эле Украинаны ачык колдоп келет. Би-Би-Синин орус кызматына берген маегинде ал Украина эмне үчүн оккупацияланган айрым аймактардан убактылуу баш тартууга аргасыз болушу мүмкүн экени, бул согуштун соңун кандай көрөрү жана Владимир Путин менен диалогду эмне үчүн алгылыктуу деп эсептей турганы жөнүндө айтты.

"Путин менен сүйлөшүүлөргө каршы болмок эмесмин". Чехия президенти Петр Павелдин Би-Би-Сиге берген маеги

Бишкек шаарынын Биринчи май райондук соту мурдагы президент Алмазбек Атамбаевди Кой-Таш окуясы боюнча күнөөлүү деп таап, 11 жыл 6 айга эркинен ажыратты. Президенттик аппараттын мурдагы башчысы Фарид Ниязов менен Жогорку Кеңештин мурдагы депутаты Равшан Жээнбеков 7 жыл 8 айга, СДПК партиясынын мүчөсү Ирина Карамушкина 7 жыл 6 айга эркинен ажыратылды. Кой-Таш иши боюнча айыпталып жаткан дагы бир нече адам пробациялык жаза алды.

Атамбаев 11,5 жылга соттолду, Жапаров ага ырайым берилиши мүмкүн экенин айтты

Атактуу миллиардер, Өкмөттүн натыйжалуулугун көзөмөлдөө департаментинин (DOGE) жетекчиси Илон Маск Трамптын администрациясынан кетип жатканын айтып, АКШнын президентине ыраазычылык билдирди.

"Мөөнөтүм аяктады". Илон Маск Трамптын командасынан кетет

Ант берер алдында Дональд Трамп президенттик кызматындагы алгачкы 100 күнү АКШ тарыхындагы "эң өзгөчө мезгил" болорун убада кылган. Ал бул сөзүндө турду. Трамп Кошмо Штаттардын багытын кескин өзгөртүп эле тим болбостон, оюн эрежелерин баштан-аяк кайра жазууга киришти.

Бийликтеги 100 күн, 5 багыттагы согуш. Трамп АКШны кайда сүрөп баратат?

Гарвард университети 21-апрелде Дональд Трамптын администрациясына каршы доо арыз менен АКШнын Федералдык сотуна кайрылды. Буга Трамптын командасынын университетти мамлекет тарабынан каржылоо ишинде эки миллиард доллардан ашык каражатын бөгөттөп жатканы негиз болду.

Гарвард университети Трамптын администрациясын сотко берди

Кыргызстанда Апрель окуясына 15 жыл толду. 2010-жылы 7-апрелде ошол кездеги президент Курманбек Бакиевдин авторитардык, кландык жана криминалдык башкаруусуна каршы Ак үйдүн алдына чыккан демонстранттарга ок атылган. Анын кесепетинен токсонго чукул адам курман болгон. Тактан кулаган Бакиев үй-бүлөсү жана туугандары менен Кыргызстандан качууга аргасыз болгон. Ошондон бери ал Беларуста баш калкалап жүрөт.

Апрель окуясына 15 жыл: Бакиевдердин өлкөгө кайтуу аракети

"Снос", "Сүрдүрүп салуу" деген сөздөр соңку күндөрү эң көп айтылып, эң көп жазылып жаткандай. Айрымдар дубалдар эле сүрүлбөй, ашмалтайы чыккан эски эрежелер дагы кошо сүрүлүп жатат деп кубаттаса, менчик укугу кайда калды деп сынга алгандар дагы жок эмес. Ошондон улам кызыл сызык менен жеке менчик деген түшүнүктүн чек арасын так аныктоо маселеси күн тартибине чыкты. 

Кызыл сызыктан чыккан кызуу талаш. Менчик укугу унутта калган жокпу? 

The Economist басылмасы демократиянын индекси боюнча кезектеги талдоосун жарыялаган соң түрдүү талкуулар жүрүп жатат. Басылма 2024-жылы дүйнө жүзүндө демократия олуттуу соккуларга кабылганын жазган. Басылманын жылдык отчетунда былтыр жетимиштен ашуун өлкөдө шайлоо өткөнүнө карабастан, көпчүлүк мамлекеттерде добуш берүү демократиянын чыныгы принциптерине шайкеш келбегени айтылат. Жылдык баяндамада Борбор Азиядагы мамлекеттердин дээрлик бардыгы авторитардык өлкөлөрдүн катарында экени көрсөтүлгөн.

The Economist рейтинги: Борбор Азия жана Кыргызстандагы демократиянын абалы

Өтө жашыруун планды талкуулоо максатында АКШнын эң жогорку кызмат адамдары үчүн түзүлгөн онлайн чатка президент Дональд Трамптын администрациясы кокусунан Atlantic басылмасынын редакторун дагы кошуп жиберишкен. Анда Йемендеги хусит-козголоңчуларына сокку уруу боюнча жашыруун жыйын болгон.

Трамптын администрациясы өтө жашыруун топко журналистти кошуп жиберген. Чоң талкуу башталды 

Аскар Акаевдин бийликтен кулатылганына жыйырма жыл толду. Ошол кездеги парламенттик шайлоодон кийин күчөгөн нааразылык акыры 2005-жылдын 24-мартында бийликтин алмашуусу менен аяктаган. Жаалданган эл үй-бүлөлүк башкарууга, коррупцияга жана шайлоодогу бурмалоолорго каршы бириккен эле. Акаевдин ордуна келген Курманбек Бакиев дагы тоодой убадаларды берген болчу. Бирок элдин ошол үмүтү акталдыбы? 

Аскар Акаевдин доору аяктаганына 20 жыл. Ошондогу үмүт жана убадалар 

Эркин журналист Канышай Мамыркулова бүгүн Мамлекеттик жаза аткаруу кызматынын №21 мекемесине (СИЗО-1) которулат. Активисттин адвокаттары анын бөгөт чарасын өзгөртүү өтүнүчү менен Бишкек шаардык сотуна кайрылышарын кабарлашты. Бул арада Канышай Мамыркулованын бошотулушун кубаттаган журналисттердин саны 320га жеткени маалым болду.

Канышай Мамыркулова камакта: адвокаттын өтүнүчү орундалабы?  

Стамбул шаарынын мэри Экрем Имамоглунун "Жолубуз узун, толкунданып жатабыз, жаштыгыбыз да бар" деген кайрылуусун Республикалык Элдик Партия (CHP) X социалдык баракчасына бөлүшүп, Имамоглуну партиянын "президенттикке талапкери" деп расмий жарыяланды.

Камак жана колдоо. Стамбул мэрине эмне болду?

2019-жылдан бери Стамбул шаарынын шаар башкармалыгын жетектеп келген Экрем Имамоглу 2025-жылдын 19-мартында "паракорлук" жана "террорчулук" айыптары менен ачылган эки башка тергөөнүн алкагында кармалды. Андан соң аны колдоп чыккан тарапташтарынын нааразылыгынан улам Стамбул толкуду десе болот. 

Экрем Имамоглу деген ким?

Стамбул Башкы прокуратурасы Стамбул шаарынын мэри менен чогуу 100дөн ашык кишини түрдүү айыптар менен кармады. Стамбул шаардык башкармалыгы "Республикалык Элдик Партиясынын (CHP) кеңсесиндеги акча санап жаткандагы сүрөттөрдөн" улам паракорлукка шектелип. жапырт кармоо чечими кабыл алынды.

Эрдоган менен "эрегишип" келген Экрем Имамоглу кармалды

Өткөн аптанын соңунда президенттин Баткен облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлүнүн эл менен жолугушуу учурундагы сөзү, жүрүм-туруму коомчулукта кызуу талкуу жаратты. Айрымдар анын эмоциялуу сөзүн сынга алып, кызматтан кетиши керектигин талап кылышса, башкалары мамлекеттик кызматкердин жүрүм-туруму боюнча жалпы маселени көтөрдү. 

Мамлекеттик кызматкердин жүрүм-туруму кандай болушу керек?

Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров Кытайга болгон мамлекеттик сапарынын жүрүшүндө бир катар жолугушууларды өткөрдү. Анда соода-экономикалык кызматташтыкты тереңдетүү, энергетика, инфраструктура, транспорт жана жогорку технологиялар боюнча долбоорлорду ишке ашыруу боюнча маселелер талкууланып, бир катар документтерге кол коюлду. Президенттин сапары эки өлкө ортосундагы ири долбоорлор ишке ашырылып жаткан учурга туш келди.

Кыргыз–кытай алакасы: кызыкчылыктар жана мүмкүнчүлүктөр

Дональд Трамп АКШнын 47-президенти болуп расмий түрдө кызматына киришти. Аны менен чогуу ант берүүгө вице-президент Жей Ди Вэнс да келди. Трамп өз сөзүндө баса белгилегендей эле эми биринчи тарыхий жарлыктарына кол коюшу керек.

"Американын Алтын доору азыр дароо эле башталат". Трамптын инаугурациясы кандай өттү?

Кыргызстанда үчүнчү элдик курултай ишин баштады. Эки күндүк иш-чарага өлкөнүн бардык аймактарынан элдин үнүн жекирүү үчүн 698 делегат чогулду. Алардын арасында түрдүү кесиптин ээлери, чет жакта жүргөн мигранттардын атынан шайланып келгендер дагы бар.

Үчүнчү элдик курултай: көтөрүлгөн көйгөйлөр жана сунуштар

Кыргызстанда Курултай институтунун коомдогу орду боюнча көптөгөн талкуулар айтылып жүрөт. Мындан үч жыл мурун уюм кыргыздын ата-бабадан калган салт-санаасына таянып, коомдун өнүгүүсүнө жаңыча багыт берүүчү орган катары түзүлгөн.  30-декабрда жер-жерлерден дайындалган 700 делегат кайрадан борбордо чогулат. Бирок курултай өз миссиясын канчалык деңгээлде ишке ашырып жатат жана коомдун өнүгүүсүнө кандай салым кошо алды деген суроолор ачык бойдон калууда.

Элдик курултай: максаты жана жыйынтыгы

Чүй облусунда жана Бишкектин жака белиндеги бир топ конушта баш ооруга айланган көйгөй бар. Ал жер тилкелерин транcформациялоо иши.  Убагында тез арада чечебиз деген убадалар айтылганы менен ушул кезге чейин кызыл китеп ала элекпиз деп кейигендер арбын. 

Кызыл китеп: азабын тартып, акыйып күткөндөр арбын

Кыргызстанда 17-ноябрда жергиликтүү кеңештин депутаттарын шайлоо өтөт. Анда беш миңден ашуун мандат үчүн он миңден ашуун талапкер ат салышат. Бул жолку шайлоо буга чейинкилерден эмнеси менен айырмаланат?

Шайлоо: технология тез өнүктү, эми кезек шайлоочуда

"Грузин кыялы" партиясы парламенттик шайлоодо оппозициялык партиялардан алдыда келе жатканын Боршайкомдун жыйынтыктары көрсөтүүдө. Оппозиция бул шайлоолордун жыйынтыгын таануудан баш тартып, нааразылык акциялары тууралуу кулактандыра баштады. Алар узурпация тууралуу айтып чыгышты. 

Саясат