 | LLUN 17eg Tachwedd 2014 Hygyrchedd Geiriau Yn Unig |
| |
| BBC Homepage | | | ||||||||
| |||||||||||
| » | Hanes Cofio Cymru Cymru ar yr Awyr Taith yr Iaith Canrif o Brifwyl BBC Cymru'r Byd Chwaraeon Newyddion Y Tywydd Pobol y Cwm Adolygiadau C2 Llais Llên Tramor Gemau E-gardiau Radio Cymru | | |||||||||
|
| | |||||||||
| Ymateb Cymorth Wedi mwynhau'r ddalen hon? Anfonwch hyn at gyfaill! | | |||||||||
|
|
About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy |
Bedd Dafydd ap Gwilym (1320-1380)
Y
mae’r aflwydd yn arwain at obsesiynau morbid a gobeithion am y milflwydd.
Oherwydd marwolaeth cynifer o daeogion mae yna alw am weithwyr rhydd,
ac mae hynny’n tanseilio’r gwahaniaeth rhwng y rhydd a’r caeth. Y
mae marwolaethau ymhlith y boneddigion yn arafu ac atal yr arferiad
o rannu eiddo. Mae llawer yn ceisio dal gafael ar eu tir yn unol â
Chyfraith Lloegr, sy’n caniatáu iddynt adael y cyfan i’r mab hynaf,
proses sy’n arwain at greu stadau anferth. Yn lle’r hen ffordd o wahaniaethu
ar sail teulu daw ffordd newydd o wahaniaethu ar sail cyfoeth.
Gwaith
Y Cynfeirdd yw’r llenyddiaeth gynharaf, sy’n cynnwys beirdd yr ardaloedd
Cymraeg eu hiaith yn ne’r Alban. Y mae’r Gogynfeirdd yn perthyn i’r
cyfnod 1100 i 1300, ac maen nhw’n cael nawdd y tywysogion Cymreig.
Marwnad Gruffudd ap Yr Ynad Goch i Llywelyn ap Gruffudd mae’n debyg
yw cerdd orau’r Gogynfeirdd. Diflannodd y tywysogion a daw’r uchelwyr
i gymryd eu lle fel noddwyr. Y mae eu beirdd hwy yn cynhyrchu gwaith
nodedig, yn enwedig felly Dafydd ap Gwilym (tua 1320-70). Ysgrifennu
yn y mesur caeth mewn cynghanedd mae’r beirdd. 
Mae
rhyddiaith y cyfnod yn cynnwys Y Mabinogi, cadwyn o storïau, a phrif
gyfraniad y Cymry i lenyddiaeth Ewrop ym marn llawer. Hefyd cawn weithiau
crefyddol, hanesyddol a mytholegol. O ran cerddoriaeth, dawn fwyaf
y Cymry yw canu mewn harmoni - dawn ddaliodd sylw Gerallt Gymro yn
y 1190au. Cynhyrchwyd gwaith pren o safon arbennig iawn, yn enwedig
croglenni’r 15fed ganrif. Mae yna gerfluniau safonol ar feddau, er
enghraifft, yn Eglwys Fair yn Y Fenni, ac mae’r mynachlogydd a’r cestyll
yn tystio i ddawn y seiri maen Cymreig. Y mae Gresffordd, eglwys y
plwyf mwyaf cain Cymru, yn adeilad hardd i’w ryfeddu. 
