 | LLUN 17eg Tachwedd 2014 Hygyrchedd Geiriau Yn Unig |
| |
| BBC Homepage | | | ||||||||
| |||||||||||
| » | Hanes Cofio Cymru Cymru ar yr Awyr Taith yr Iaith Canrif o Brifwyl BBC Cymru'r Byd Chwaraeon Newyddion Y Tywydd Pobol y Cwm Adolygiadau C2 Llais Llên Tramor Gemau E-gardiau Radio Cymru | | |||||||||
|
| | |||||||||
| Ymateb Cymorth Wedi mwynhau'r ddalen hon? Anfonwch hyn at gyfaill! | | |||||||||
|
|
About the BBC | Help | Terms of Use | Privacy & Cookies Policy |
Castell y Bere
Y mae drwgdeimlad yn amlwg yng Nghymru yn y ganrif wedi 1282. Mae
i’w weld yn llenyddiaeth y cyfnod, yn enwedig yn y canu brud sy’n
sôn am un a ddaw yn waredwr. Mae’n mynegi ei hunan yng ngwrthryfel
Rhys ap Maredudd yn 1287, Madog ap Llywelyn yn 1294 a Llywelyn Bren
yn 1316. Mae’r anniddigrwydd yn lled gyffredin yn y 1340au ac eto
yn y 1370au pan fo Owain Lawgoch, wyr Rhodri, brawd Llywelyn, yn ceisio
cymorth y Ffrancod i adennill ei hawliau teuluol yng Nghymru. Eto,
roedd y Cymry’n ymwybodol bod rhaid iddynt wneud y gorau o’u byd fel
ag yr oedd. Gan fod ganddynt gryn brofiad o ryfela maent yn cael digon
o gyfle proffidiol i wasanaethu yn lluoedd brenin Lloegr, neu, fel
yn achos Owain Lawgoch ac eraill, yn lluoedd brenin Ffrainc. Er mai
aristocratiaid Eingl-Normanaidd yw’r prif swyddogion yng Nghymru ar
y cyfan, o rengoedd yr uchelwyr Cymreig y daw llawer o’u dirprwyon,
yn awyddus i fanteisio ar bob cyfle i ychwanegu at eu pwer a’u cyfoeth.
Plygu i’r drefn felly, weithiau’n daeogaidd, weithiau’n surbwchaidd,
yw prif nodwedd Cymru’r 14eg ganrif. Ond yna, ar ddechrau’r ganrif
nesaf, gwrthryfel arall wrth i Owain Glyndwr gamu i’r llwyfan. 
