ထားဝယ်တပ်ပေါင်းစုသပိတ် ဒီနေ့ မေလ ၁၁ ရက်၊ မနက် ၉နာရီဝန်းကျင်မှာ ဖြိုခွဲခံရပြီး မျက်ရည်ယိုဗုံး၊ ရာဘာကျည်တွေသာမက ကျည်အစစ်တွေလည်း သုံးတယ်လို့ ဒေသခံတချို့က ပြောပါတယ်။
ရန်ကုန်မြို့ က လူစည်ကားရာနေရာတွေ အပါအဝင် နိုင်ငံတွင်းက ဒေသအချို့မှာ ပေါက်ကွဲမှုတွေ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်လာနေပါတယ်။
တချို့နေရာတွေက ပေါက်ကွဲမှုတွေကို စစ်ကောင်စီ မီဒီယာဘက်က ဗုံးလို့ ပြောဆို သုံးနှုန်းပြီး၊ တချို့နေရာက ပေါက်ကွဲမှုတွေကိုတော့ လက်လုပ်မိုင်းလို့ ဆိုပါတယ်။
လက်ရှိ နိုင်ငံတဝန်းက ပေါက်ကွဲမှုတွေ၊ တိုက်ပွဲတွေနဲ့ သပိတ်တွေရဲ့ အခြေအနေကို မညိုလဲ့ရည်က စုစည်းပြောပြထားပါတယ်။
တန့်ဆည်မြို့မှာရှိတဲ့ မြို့နယ် ပညာရေးမှူးရုံးနားမှာ ဒီနေ့ မေလ ၆ ရက် နေ့လယ် ၃ နာရီ ကျော်လောက်အချိန် ပေါက်ကွဲမှုတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
“ပညာရေးမှူးရုံးရဲ့ ရှေ့ဘက်၊ ပညာရေးမှူးရုံးနဲ့ တရားရုံး ကြားကလမ်းပေါ်မှာ ဗုံးကွဲတာလို့ ထင်ရတဲ့ ပေါက်ကွဲမှုတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး လူအထိအခိုက်တော့ မရှိခဲ့ဘူး”လို့ မြို့ခံတစ်ယောက်က ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။
အဲဒီ ပညာရေးမှူးရုံးထဲမှာ ညအိပ်တည်းခိုနေထိုင်နေတဲ့ အတ်ကြီးကျေးရွာက အလယ်တန်းကျောင်း ကျောင်းအုပ်လည်း တနင်္ဂနွေနေ့ညအချိန်မှာ လူတစ်ယောက်က ဓားနဲ့ထိုးဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်တာခံခဲ့ရပြီး အဲဒီကျောင်းအုပ် ဒဏ်ရာ အနည်းငယ် ရရှိသွားတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားတဲ့ တိုက်ခိုက်သူရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို မသိရပေမယ့် အဲဒီ ကျောင်းအုပ်က CDM မလုပ်တဲ့အပြင် ရပ်ရွာနဲ့လည်း အဆင်မပြေတဲ့ ကျောင်းအုပ်လို့ အရပ်ထဲမှာ သတင်းပျံ့ပါတယ်။
ဒီနေ့ ပညာရေးမှူးရုံးနားမှာ ဖောက်ခွဲမှု လာလုပ်သူတွေရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို အတိအကျ မသိပေမယ့် “လှန့်ရုံသက်သက်လို့ ထင်ပါတယ်၊ ကျောင်းပြန်ဖွင့်ဖို့ ကျောင်းအုပ်တွေ အဲဒီရုံးမှာ အစည်းအဝေး လုပ်လုပ်နေကြတာကို ဖိအားပေးတယ်လို့ ထင်တယ်”လို့ မြို့ခံက ပြောပါတယ်။
ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့ တစ်ရက်ထဲတင် စစ်တပ်က ပစ်ခတ်လို့ လူပေါင်း ၁၂ ယောက် သေဆုံးခဲ့ရတဲ့ တန့်ဆည်မြို့ဟာ အခုလို စစ်အာဏာသိမ်းတာ ၃ လကျော် ကြာလာချိန်အထိ ပုံမှန် အနေအထား ပြန်မရောက် သေးပါဘူး။ ဆိုင်တွေ အတော်များများ မဖွင့်သေးသလို မြို့အဝင် အထွက်နဲ့ မြို့ပတ်လည်မှာ အစောင့်ဂိတ်တွေ ဖွင့်ပြီး လူတွေကို ဖုန်းတွေ ကို ဖွင့်ခိုင်းပြီး စစ်ဆေးတာ၊ ဆိုင်ကယ်တွေကို ရပ်ခိုင်းပြီး Tool Box က အစဖွင့် စစ်ဆေးတာတွေ လုပ်နေတယ်လို့ လည်း သိရပါတယ်။
ရပ်ကွက်ထဲ၊ ကျေးရွာထဲတွေမှာတော့ လူငယ်တွေစုစုပြီး ဆန္ဒပြ သပိတ်တွေ လျှပ်တပြက် အချိန်တိုတိုနဲ့ လုပ်နေတာတွေ ကတော့ ဆက်ဆက်ပြီး ဖြစ်နေဆဲပါ။
တန့်ဆည်မြို့နယ်တွင်းက ကျောင်းတွေမှာ ကျောင်းဆရာ၊ ဆရာမပေါင်းက စုစုပေါင်း ၁၉၀၀ လောက်ရှိပါတယ်။ အခု စစ်ကောင်စီ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဆရာ၊ ဆရာမတွေ ကျောင်းပြန်တက်ဖို့ သတင်းပို့ဖို့ ဖိအားပေးလာတဲ့အချိန်အထိ CDM ဆက်လုပ်နေကြတဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမ ပေါင်း ၁၅၀၀ ရှိတယ်လို့ တန့်ဆည် ပညာရေးအသိုင်းအဝိုင်းက လာတဲ့ သတင်းအရ သိရ ပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ
ဟောင်ကောင် အခြေစိုက် သတင်းသမားအဖွဲ့၊ ဟောင်ကောင် နိုင်ငံခြား သတင်းထောက်များအသင်း နဲ့ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသွားခွင့် အဖွဲ့ (ဟောင်ကောင်) တို့က ပေးအပ်တဲ့ ၂၅ ကြိမ်မြောက် လူ့အခွင့်အရေး စာနယ်ဇင်းဆုကို ကိုကျော်ဆန်းလှိုင် နဲ့ Emily Hannah တို့က ရရှိသွားပါတယ်။
မနှစ်တုန်းက ရခိုင်နဲ့ ချင်းပြည်နယ်တွေမှာ ကိုဗစ် ၁၉ ကူးစက်မှုတွေကြား အင်တာနက်တွေ ဖုန်းလိုင်းတွေ ဖြတ်တောက်ခံထားရစဥ် ရေးသားခဲ့တဲ့ “ကမ္ဘာ့အရှည်ကြာဆုံး အင်တာနက်ဖြတ်တောက်ခံထားရတဲ့ ရခိုင်ပြည်သူများ”ဆောင်းပါးနဲ့ ဆုရခဲ့ကြတာပါ။
သူတို့ ရေးသားခဲ့တဲ့ The People In Parts Of Myanmar Are Living Under The World’s Longest Internet Shutdown. It’s Putting Lives In Danger ကို ကမ္ဘာကျော် Times မဂ္ဂဇင်းမှာ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
သတင်းသမား လူငယ် တယောက် အနေနဲ့ အခုလို နိုင်ငံတကာ အသိအမှတ်ပြု ဆုရတာဟာ အခက်အခဲ တွေကြားက ကြိုးပမ်း အားထုတ်မှုကြောင့် ဖြစ်ပြီး လက်ရှိ စစ်အာဏာရှင် လက်အောက်မှာ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုတွေကို ကမ္ဘာသိအောင် ပိုမို လုပ်ဆောင်သွားမယ်လို့ ကိုကျော်ဆန်းလှိုင် က ပြောပါတယ်။
သူ့ရဲ့ဆောင်းပါး အကျဥ်းချုပ်ကတော့ သူ့ရဲ့ ငယ်ဘဝ ဖြတ်သန်းလာပုံ၊ ရည်မှန်းချက်တို့ကို ရေးထားပြီး
၊ ရခိုင်ပြည်မှာ ကမ္ဘာ့အကြာဆုံး အင်တာနက် ပိတ်ဆို့ထားမှုအကြောင်း ၊ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ အခြေအနေ ကွာဟသွားပုံ ၊ အင်တာနက်ပိတ်ဆို့ထားမှုကြောင့် ရခိုင်ပြည် လူဦးရေ ၁.၄ သန်းအပေါ် သက်ရောက်မှု၊ 2G အင်တာနက်ကို မနှစ် သြဂုတ်လမှာ ပြန်ဖွင့်ခဲ့ပေမယ့် အခြေခံသတင်းအချက်အလက်တွေလောက်ကိုတောင် ရှာ၍မရ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ အကြောင်း ၊ကိုဗစ် ၁၉ ရောဂါဖြစ်ပွါးနေတဲ့ အချိန်ဖြစ်ပေမယ့် သတင်းအချက်အလက် မရ မသိရတဲ့ အကြောင်းတွေနဲ့ အတူ ဒေသခံ လူထုရဲ့ လွဲမှား ကုထုံးတွေ အကြောင်းတွေကို ရေးသားထားပါတယ်။
ဒါ့အပြင် အင်တာနက် ပိတ်ဆို့ထားမှုကြောင့် ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ လူငယ်တွေရဲ့ အနာဂတ် ရည်မှန်းချက် ပျက်စီး ထိခိုက်ခဲ့ရတဲ့ အကြောင်းတွေကို ဖော်ပြ ထားပါတယ်။
ဟောင်ကောင် အခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းတွေက ပေးတဲ့ ဆုအမျိုးအစား ၁၃ ခု အနက် ကိုကျော်ဆန်းလှိုင် တို့နှစ်ယောက်ဟာ Commentary Writing ဆု ရရှိခဲ့တာ ဖြစ်တယ်။
အခု သူတို့ ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့တဲ့ လူ့အခွင့်အရေးစာနယ်ဇင်းဆုဟာ အာရှတိုက်မှာဖြစ်ပျက်နေတဲ့ အကြောင်းအရာတွေ မီဒီယာကဏ္ဍစုံမှာတင်ဆက်တာကို ရွေးချယ်ပြီး ဆုချီးမြှင့်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Kyaw San Hlaing
မြန်မာ စစ်ကောင်စီကို လက်နက်ရောင်းချမှု ပိတ်ပင်တဲ့ အရေးယူချက်တစ်ခု ပြဋ္ဌာန်းပေးဖို့ ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီကို Amnesty International နဲ့ Human Rights Watch လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေ အပါအဝင် သီးခြားလွတ်လပ်တဲ့ အဖွဲ့အစည်း ၂၀၀ နီးပါးက မနေ့က ကြေညာချက်ထုတ် တောင်းဆိုလိုက်ပါတယ်။
အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီဟာ လူ့အသက်ကို အရေးမထားဘဲ ဆန္ဒပြသူတွေကို ရက်ရက်စက်စက် ဖြိုခွဲနေတယ်လို့ အဲဒီ ကြေညာချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဒီအတောအတွင်းမှာပဲ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ၂၀၁၃ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၁၉ ခုနှစ်အတွင်း ချေးငွေနဲ့ အထောက်အပံ့ငွေ ဒေါ်လာ ၂ ဒဿမ ၄ ဘီလျံ ထောက်ပံ့ခဲ့တဲ့ ADB အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်ရဲ့ အကြီးအကဲ ကလည်း မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဆန္ဒပြသူတွေကို ပစ်ခတ်ဖြိုခွဲနေတာတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဝေဖန် ပြောဆိုလိုက်ပါတယ်။
မနေ့က လန်ဒန်မြို့မှာ ကျင်းပတဲ့ G7 ကမ္ဘာ့စက်မှုထိပ်သီးနိုင်ငံများအဖွဲ့ရဲ့ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေးမှာလည်း မြန်မာနိုင်ငံကို လက်နက် တင်ပို့မှု ဆက်လက် ပိတ်ပင်သွားမယ်လို့ ထုတ်ပြန် ကြေညာလိုက်ပါတယ်။
အမေရိကန်၊ ယူကေနဲ့ ဂျပန် စတဲ့နိုင်ငံတွေ ပါဝင်တဲ့ G7 အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေရဲ့ ကြေညာချက်ထဲမှာ မြန်မာ စစ်ကောင်စီကို အပြင်းထန်ဆုံး စကားလုံးတွေနဲ့ ရှုတ်ချ ပြောဆိုသွားခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံမှာ လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု အခြေအနေတွေ ဆိုးဝါးလာနေတာအပေါ် အကြီးအကျယ် စိုးရိမ်မကင်း ဖြစ်မိတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
တကယ်လို့ အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီအနေနဲ့ အခုလုပ်နေတဲ့ လုပ်ရပ်တွေကို မပြင်ဘူးဆိုရင်တော့ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းက နောက်ထပ် အရေးယူမှုတွေ လုပ်ရလိမ့်မယ်လို့လည်း G7 အဖွဲ့က သတိပေးလိုက်ပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images
မေလ၆ရက်နေ့က ပြည်မြို့မှာ လူမှားပြီးဖမ်းခံရတဲ့ ကိုအောင်ခိုင်မြင့်ကို စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေက ရိုက်နှက်ပြီးဖမ်းခေါ်ရာမှာ သေဆုံးသွားတယ်လို့ မိသားစုဝင်တစ်ဦးကပြောပါတယ်။ ပြည်မြို့မှာဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ဗုံးပေါက်ကွဲမူဖြစ်စဉ်တွေကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေက ဓါတ်ပုံနဲ့တကွလူလိုက်ရှာရင်း အခုလိုရိုက်နှက်ဖမ်းဆီးခံလိုက်ရတာလို့ဆိုပါတယ်။
" ဖမ်းသွားပြီး ဓာတ်ပုံနဲ့လူတိုက်ကြည့်တယ်။ မတူမှန်းလည်းသိတယ်။ လူမှားမှန်းလည်းသိရသားနဲ့ အခုလိုအသေရိုက်သတ်ပစ်တာ။ သူတို့မှာရဲစခန်းကိုဗုံးဖောက်တဲ့လူရဲ့ဓာတ်ပုံလည်းရှိတယ်။ ဓာတ်ပုံလည်းတိုက်ကြည့်တာမတူဘူး။ မတူတာကို ခေါ်သွားပြီး သိလားဆိုပြီးမေးပြီးရိုက်တာ လက်လွန်သွားရော အဲ့မှာသေသွားရော "လို့ ကိုအောင်ခိုင်မြင့်ရဲ့ညီက ဖြစ်စဉ်ကိုပြန်ပြောပြပါတယ်။
သေဆုံးသူကိုအောင်ခိုင်မြင့်ဟာ အသက် ၃၃ နှစ်အရွယ် ဂျီတီအိုင်ဘွဲ့ရလူငယ်တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မှာအလုပ်လုပ်ကိုင်ရင်း အလုပ်တွေရပ်နားလိုက်တာကြောင့်ြ ပည်မြို့ကိုပြန်လာပြီး သာသနာ့ဘောင်ဝင်ရောက်နေတာဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီနောက် သာသနာ့ဘောင်ကနေ လူထွက်ပြီး သုံးရက်မြောက် တဲ့နေ့မှာ လမ်းတနေရာမှာ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ဝိုင်ဖိုင်ထိုင်သုံးနေတုန်း စစ်ကောင်စီတပ်တွေရောက်လာလို့ထွက်ပြေးရာမှ ဖမ်းဆီးခံရပြီး အခုလို အဖြစ်ဆိုးနဲ့ကြုံခဲ့ရတာပါ ။
မျက်မြင်တွေရဲ့ပြောကြားချက်အရ အရိုက်ခံရတဲ့လမ်းမှာတင် ခွေကနဲလဲကျသေဆုံးသွားလို့စစ်ကောင်စီတပ်တွေက ဆေးရုံသုံးလူနာတင်စင်တွေနဲ့ သယ်ပြီးကားပေါ်တင်သွားတယ်လို့ဆိုပါတယ် ။ လက်ရှိမှာတော့ အလောင်းပြန်မရခဲ့တာကြောင့် မိသားစုအနေနဲ့ကိုအောင်ခိုင်မြင့်သေဆုံးပြီးခုနစ်ရက်မြောက်တဲ့နေ့မှာမှ ရက်လည်ဆွမ်းသွတ်ရင်း နာရေးကိုပြုလုပ်ရမှာဖြစ်တယ်လို့ဆိုပါတယ်။
ဖြစ်စဉ်နဲ့ပတ်သက်လို့ စစ်ကောင်စီပြောခွင့်ရသူကို ဆက်သွယ်မေးမြန်းဖို့ ဘီဘီစီက ကြိုးစားနေပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Social Media
အစိုးရရဲ့ ဘဏ္ဍာရေး နဲ့ အရ/အသုံးစရိတ် မူဝါဒများကို ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်နိုင်ဖို့နဲ့ ဘဏ္ဍာငွေရှာဖွေ ခွဲဝေသုံးစွဲမှု ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်တွေကို စီမံခန့်ခွဲ ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ဘဏ္ဍာရေး ကော်မရှင်ကို ဒီကနေ့ ဖွဲ့စည်းလိုက်တယ်လို့ အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ NUG က ကြေညာပါတယ်။
အဲဒီကော်မရှင်မှာ ဒုတိယသမ္မတက ဒူဝါလရှီးလက ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်တာဝန်ယူပြီး စုစုပေါင်း အဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးပါဝင်ပါတယ်။
စစ်ကိုင်းမြို့မှာ ဆိုင်ကယ်သပိတ်နဲ့ စစ်အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြတာကို ဒီကနေ့ ညနေပိုင်းမှာ ပြုလုပ်ပါတယ်။
ဒီရက်ပိုင်း စစ်ကိုင်းမြို့ပေါ်မှာ ယူနီဖောင်းနဲ့ လုံခြုံရေးယူတာမရှိဘဲ အရပ်ဝတ်တွေနဲ့ အသွင်ယူကာ ဖမ်းဆီးတာ သပိတ်ဖြိုခွဲတာတွေ ရှိလာပါတယ်။
မေလ ၄ ရက်မှာ အရပ်ဝတ်တွေနဲ့ သေနတ်ထောက်ပြီး ကားနှစ်စီးနဲ့ ညှပ်ဖမ်းသွားလို့ ဒီဇယ်စက်ခေါင်းစက်ရုံက ကိုသတိုးကျော် အဖမ်းခံရပါတယ်။
လက်ရှိမှာလည်း စစ်ကိုင်းမြို့ ကျန်းမာရေးဌာနကို ခြိမ်းခြောက် ဖိအားပေးတာတွေ ကြုံတွေ့နေရလို့ အလုပ်ပြန်ဆင်းဖို့ လုပ်ဆောင်နေသူတွေရှိတယ်လို့ ဒေသခံတချို့က ပြောပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ
MMA လက်ဝှေ့ အားကစားသမားတစ်ဦးဖြစ်သူ ဖိုးသော်ဟာ မေလ ၅ ရက်နေ့ ညပိုင်း က ဗဟန်းမြို့နယ် နတ်မောက်လမ်း ဗိုလ်ချုပ်ပန်းခြံထဲက Team PT အားကစားခန်းမှာ လက်လုပ်မိုင်းစမ်းသပ်ဖို့ လုပ်နေစဉ် ပေါက်ကွဲပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့တယ်လို့ စစ်ကောင်စီက ပြောပါတယ်။
အဲဒီလို ပြောဆိုချက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး သီးခြားအတည်ပြုနိုင်ခြင်းတော့ မရှိသေးပါဘူး။
ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖိုးသော်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့ ဗုံးစတွေ ထိမှန်ဒဏ်ရာရခဲ့ပြီး ည ၁၁ နာရီခွဲခန့်မှာ မြောက်ဥက္ကလာပမြို့နယ်ထဲက မေဓါဝီဆေးရုံမှာ ဆေးကုသမှုခံယူနေစဉ် ဖမ်းဆီးခဲ့တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီပေါက်ကွဲမှုနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး နောက်ထပ် လူငယ် ၃ ယောက်ကိုလည်း ဖမ်းဆီးထားတယ်လို့ပြောပါတယ်။
ဖိုးသော်ကို ဆေးရုံလိုက်ပို့တဲ့ကားထဲမှာ လက်လုပ်မိုင်းတစ်လုံးကို တွေ့ရသလို Team PT အားကစားခန်းမှာ ကိုးမမ ပစ္စတိုသေနတ်တစ်လက်နဲ့ ကျည်ဆံတွေ၊ ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းတွေလုပ်နိုင်တဲ့ ပစ္စည်းတွေကို ရှာတွေ့တယ်လို့လည်း စစ်ကောင်စီရဲ့ မြဝတီရုပ်သံက ပြောပါတယ်။
ဖိုးသော်ဟာ MMA လို့ခေါ်တဲ့ သိုင်းပေါင်းစုံကစားနည်းကို သင်ကြားပေးနေသူဖြစ်သလို MMA One Championship ပြိုင်ပွဲတွေမှာလည်း ဝင်ပြိုင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး လူသိများတဲ့ MMA လက်ဝှေ့ အားကစားသမားတစ်ဦးဖြစ်ပါတယ်။
၅၀၅-က နဲ့ ဝရမ်းထုတ်ခံ ထားရတဲ့ ဖိုးသော်ကို အခုအခါ စစ်ဆေးရုံကို ခေါ်ဆောင်သွားပြီ ဖြစ်ပါတယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့ရက်ပိုင်းက NLD လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦး အပါအဝင် လူငါးဦးသေဆုံးခဲ့တဲ့ ပေါက်ကွဲမှုဟာလည်း လက်လုပ်ချိန်ကိုက်မိုင်း စမ်းသပ်ပြုလုပ်စဥ် ပေါက်ကွဲတာ ဖြစ်တယ်လို့ စစ်ကောင်စီက ကြေညာထားပါတယ်။
နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နိုင်ငံတော်လျှို့ဝှက်ချက် အက်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၃(၁) ဂ အတွက် ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းခရိုင်တရားရုံးမှာ ဒီနေ့ရုံးချိန်းရှိပါတယ်။ ဒီနေ့မှာ အတိုင်ပင်ခံကို စစ်ကောင်စီဘက်က တိုင်ကြားစာကို ရှေ့နေတွေဘက်က မိတ္တူကူးခွင့်ရခဲ့ပါတယ်။ သြစတြေးလျနိုင်ငံသားစီးပွားရေး အကြံပေး မစ္စတာရှောင်တာနဲလ်ဆီကနေ ဖမ်းဆီးရမိတဲ့ စာရွက်စာတမ်း၊ ပစ္စည်းတွေကြောင့် မစ္စတာရှောင်တာနဲလ်ကို တရားစွဲတယ်လို့သာ ပါရှိတာပါ။
"သူတို့တိုင်ကြားချက်မှာတော့ မစ္စတာရှောင်ကို မူတည်ပြီးပဲ ပြောတာ၊ အန်တီတို့နဲ့ ပတ်သက်တာမပါ ပါဘူး။ အန်တီ့ကို ဘာကြောင့်တရားစွဲဆိုတယ်ဆိုတာ တိုင်ကြားချက်မှာမပါဘူး။ နောက် တရားလိုတွေ စစ်ရင်တော့ ဘယ်လိုဖြစ်လာမလဲ မသိဘူး" လို့ အမှုလိုက်ပါဆောင်ရွက်မယ့် တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေ ဒေါ်စန်းမာလာညွန့်က ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။
ဒီနေ့ရုံးချိန်းမှာ တရားရုံးဘက်က ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အင်တာနက်ရတဲ့နေရာမှာ video conferencing ယူခဲ့ပြီး ရှေ့နေတွေရှေ့ ရုံးထုတ်မလာရဘဲ ရုံးချိန်းသာပေးခဲ့တာပါ။ ရှေ့နေတွေဘက်ကတော့ အမှုသည်နဲ့ တွေ့ခွင့်ရဖို့ လျှောက်လဲချက်ပေးထားပြီး လာမယ့် မေ ၂၀ ရက် ရုံးချိန်းမှာ အမိန့်ချမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images
မန္တလေးမြို့ ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်မှာ စစ်ကောင်စီကခန့်ထားတဲ့ တမ္ပဝတီ ရပ်ကွက် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး မနက် ၁၁ နာရီ ဝန်းကျင်က ဓားထိုးခံရပြီး ဒဏ်ရာရရှိသွားတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။
" ဝမ်းတူးဝမ်းနားက ရှမ်းခေါက်ဆွဲဆိုင်မှာ လူငယ်နှစ်ယောက်ပဲ။ ရပ်ကွက်က မဟုတ်ဘူး။ တခါမှလဲမမြင်ဖူးဘူး။ ဆိုင်ကယ်နဲ့ရောက်လာပြီး အဲ့လူကို ဓားနဲ့ထိုးသွားတာ။ နှစ်ချက်ပဲ။ အဲ့လူက ဓားထိုးခံရပြီး သူ့မိတ်ဆွေအိမ်ကို ပြေးသွားတာ။ သူ့သူငယ်ချင်း အိမ်ရှေ့မှာကို အုတ်ခဲနဲ့ လူငယ်တွေကို ပြန်ထုသေးတာ။ အဲ့လူငယ်တွေကတော့ ဆိုင်ကယ်မောင်းပြေးသွားတယ်"လို့ ဒေသခံတဦးက ပြောပါတယ်။
တမ္ပဝတီရပ်ကွက်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဦးအောင်မိုးဟာ အသက် ၅၀ ကျော် ဖြစ်ပြီး ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီဝင်တစ်ဦးဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ဦးအောင်မိုးဟာ ဓားထိုးခံရပြီးနောက် အခင်းဖြစ်နေရာကနေ ပြေးသွားပြီးမှစစ်တပ်က ကားတွေရောက်လာပြီး စစ်ဆေးရုံကိုခေါ်ဆောင်သွားပါတယ်။
နာရီပိုင်းအတွင်းမှာ စစ်ကားလေးစီးရောက်လာပြီးအခင်းဖြစ်နေရာကို လာကြည့်ပေမယ့် ရပ်ကွက်က အိမ်တွေကို ဝင်စစ်တာမရှိဘူးလို့ သိရပါတယ်။
အခု ဓားထိုးခံရတဲ့ ဦးအောင်မိုးဟာ စစ်ကောင်စီကခန့်လို့ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဖြစ်လာတာ ရက်ပိုင်းသာ ရှိပေမယ့် ရုံးတက်တာတွေ ရှိတယ်လို့သိရပါတယ်။
ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့က ဘဏ်တွေမှာ ငွေထုတ်မရတဲ့အတွက် အေတီအမ် စက်တွေမှာ လူတွေရာချီတန်းစီပြီး ငွေထုတ်နေကြရတာဖြစ်ပါတယ်။
အရင်က ငွေထုတ်သူတွေဟာ အခက်အခဲရှိခဲ့ကြပေမဲ့ ငွေပမာဏနည်းနည်းပါးပါးလောက်ကို ဘဏ်တွေကရော အေတီအမ်တွေကပါ ငွေထုတ်ယူလို့ရခဲ့ကြပေမဲ့ ငွေထုတ်ပေးမှုတွေကိုကန့်သတ်လာ တာကြောင့် အခက်အခဲတွေနဲ့ ကြုံတွေ့နေကြရတာဖြစ်ပါတယ်။
စစ်တွေမြို့ပေါ်မှာ မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်အပြင် ပုဂ္ဂလိကဘဏ်တွေတော်တော်များများရှိပေမဲ့ ငွေထုတ်လိုသူတွေအနေနဲ့ သက်ဆိုင်ရာဘဏ်တွေမှာ ထုတ်ယူလိုတဲ့ငွေပမာဏကို ကြိုတင်စာရင်းပေးသွင်းထားရပြီး ဘဏ်ကဆက်သွယ်လာတဲ့အခါမှ ထုတ်ယူနေကြရတာဖြစ်ပါတယ်။
အေတီအမ် စက်တွေကထုတ်ယူရာမှာလည်း တစ်နေ့သုံးသိန်းကျပ်သာထုတ်ယူနိုင်ကာ အခုရက်ပိုင်းအတွင်းမှာတော့ AYA ဘဏ်တစ်ခုတည်းမှာသာ ထုတ်ယူရရှိနေပြီး ကျန်ဘဏ်တွေက အေတီအမ် တွေကိုတော့ ပိတ်ထားတာကိုတွေ့နေရပါတယ်။
AYA ဘဏ်က အေတီအမ် စက်တွေမှာ ငွေသားတစ်နေ့တစ်ကြိမ်သာထည့်ပေးတဲ့အတွက် အဲ့ဒီငွေကုန်ဆုံးသွားပါက နောက်ထပ်ထုတ်ယူလို့မရတော့တာကြောင့် ငွေထုတ်ယူလို့ရတဲ့အချိန်တွေမှာ နေပူကျဲကျဲထဲ အခုလိုလူတွေရာနဲ့ချီ တန်းစီပြီးစောင့်ဆိုင်းနေကြရတာဖြစ်ပါတယ်။
အရင်က ဘဏ်တွေမှာငွေအပ်နှံထားကြသူတွေဟာ အခက်အခဲမရှိခဲ့ကြပေမဲ့ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းလိုက်တဲ့နောက်ပိုင်းမှာ အခုလိုအခက်အခဲတွေကိုကြုံတွေ့လာခဲ့ကြရတာဖြစ်ပြီး အာဏာသိမ်းမှာ သုံးလကျော်လာတဲ့အချိန်မှာတော့ ပိုမိုဆိုရွားတဲ့အခြေအနေတွေကို ရင်ဆိုင်လာကြရတာဖြစ်ပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Myint lwin
မေလ ၅ရက်နေ့မှာ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်က တက္ကသိုလ် ဒီဂရီ၊ ကောလိပ်တွေမှာ မဟာတန်းနဲ့နောက်ဆုံးနှစ်အတန်းတွေကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပေမဲ့ ဗိုလ်တထောင်မြိုနယ်မှာရှိတဲ့ အမျိူးသားစီမံခန့်ခွဲမူပညာဒီဂရီကောလိပ်က သတင်းအတတ်ပညာမေဂျာမှာ လာရောက်ကျောင်းတက်သူလုံးဝမရှိခဲ့ဘူးလို့ သိရပါတယ်။
ဘွဲ့ရဖို့လက်တစ်ကမ်းအလိုမှာရှိနေပေမယ့် ကျောင်းမတက်ဖို့ကျောင်းသားအားလုံးရာနှုန်းပြည့် ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြတယ်လို့ အမျိူးသားစီမံခန့်ခွဲမူပညာဒီဂရီကောလိပ်သတင်းအတတ်ပညာဌာန စတုတ္ထနှစ် ကျောင်းသူကျောင်းသားတွေကပြောပါတယ်။
"မေလ ၅ရက်နေ့ကျောင်းပြန်ဖွင့်ဖို့ သတင်းတွေမကြားခင်ကတည်းက ကျောင်းသားတွေကြား သဘောထားကောက်ခံတဲ့ အွန်လိုင်းအစည်းဝေးလုပ်တဲ့အခါမှာတော့ တော်တော်များများက ပထမအစောပိုင်းအာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက သတင်းအတတ်ပညာကျောင်းက ကျောင်းသား ၁၀၀ ရာခိုင်နူန်းလောက် ကျောင်းမတက်ဖို့ဆန္ဒရှိတယ်လို့ထုတ်ပြန်ပြီးသားပါ။ အခုနောက်ဆုံးနှစ်နဲ့မဟာတန်း အတွက်ကျောင်းဖွင့်ဖို့ထုတ်ပြန်တဲ့အခါမှာတော့ အကုန်လုံးက ကျောင်းမတက်ဖို့သဘောထားရှိကြတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ စစ်ကောင်စီအစိုးရရဲ့ဘယ်ယန္တရားကိုမဆို မလည်ပတ်စေချင်ဘူး" လို့သတင်းအတတ်ပညာမေဂျာရဲ့ကျောင်းသားရေးရာအတွင်းရေးမှူး စတုတ္ထနှစ်ကျောင်းသားကိုမင်းခန့်ကျော်က ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။
အခုလို ကျောင်းတွေပြန်ဖွင့်ဖို့ ဝန်ကြီးဌာနက မကြေညာခင်ကတည်းကကျောင်းသားကျောင်းသူတွေ အနေနဲ့အစည်းဝေးခေါ်ယူတွေ့ဆုံပြီး ကျောင်းပြန်တက်ရေးမတက်ရေး ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး ကျောင်းမတက်ဘဲ ဆန့်ကျင် ဆန္ဒပြရေးအတွက် နောက်ဆက်တွဲဖြစ်လာမှာတွေကို ကျောင်းသားတချို့နဲ့မိဘတွေက စိုးရိမ်မူရှိခဲ့ပေမဲ့ နောက်ဆုံးဆုံးဖြတ်ချက်အနေနဲ့အားလုံးကျောင်းမတက်ဖို့ကို ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြပြီးသားဖြစ်တယ်လို့ဆိုပါတယ်။
" ကျောင်းသားတွေအနေနဲ့က ပထမ ၂၀၂၀ ကတည်းကကျောင်းပြီးပြီး၂၀၂၀ ဒီဇင်ဘာမှဘွဲ့ရနေပြီပေါ့နော်။ ကိုဗစ်ကြောင့် အရှေ့မှာ တခါအချိန်ကုန်ခဲ့ပြီးပြီ။ Semester တစ်ခုစာပဲကျန်ပြီးကိုးလို့ကန့်လန့်ဖြစ်သွားတာ ။ ဒီဂရီလည်းမရသေးဘူး။ ဒါပေမဲ့ အခုချိန်မှာ တက်လိုက်ရမှာကိုမတက်ချင်ဘူး။ ကျွန်တော်တို့က အခုချိန်မှာ ဒီဂရီရလည်း အသုံးမဝင်ဘူး ။ ကျွန်တော်တို့သည် ဂျာနယ်လစ်ဇင်မေဂျာဖြစ်တယ်။ အခုချိန်မှာ ကျွန်တော်တို့က ဒီဂရီရသွားရင်လည်း ဂျာနယ်လစ်ဇင်မေဂျာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး သက်ဆိုင်တဲ့ဘယ်အလုပ်မဆို အခွင့်လမ်းကမရှိသလောက်ဖြစ်နေပြီ။ ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့စိတ်ထဲမှာတော့မကောင်းဘူး။ ဒါပေမဲ့ ပြတ်ပြတ် သားသား ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမယ်ဆိုပြီးဆုံးဖြတ်လိုက်တယ် " လို့ကျောင်းသားတွေရဲ့သဘောထားကို ကိုမင်းခန့်ကျော်က ဆက်ပြောပြပါတယ်။
ဒါ့ပြင် လက်ရှိစစ်ကောင်စီအနေနဲ့ အခြေခံပညာကျောင်းတွေနဲ့တက္ကသိုလ်တွေကို ဖွင့်လှစ်တဲ့နေရာမှာ အစီစဉ်တကျပြင်ဆင်ဖွင့်လှစ်ခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ လက်ရှိကာလအတွင်း ကျောင်းတွေပြန်ဖွင့်ပေးတယ်ဆိုတဲ့ မှတ်တမ်းရယူလိုခြင်းကြောင့်သာဖြစ်တယ်လို့ယူဆပြီး ကောင်းမွန်တဲ့ပညာရေးစနစ်မဖြစ်နိုင်ဘူးဆိုတဲ့ သုံးသပ်ချက်တွေကလည်း ကျောင်းသားကျောင်းသူတွေကြားမှာရှိနေပါတယ်။
မနေ့က မေလ ၅ရက်နေ့မှာလည်း သတင်းအတတ်ပညာကျောင်းအပြင်မြန်မာနိုင်ငံလေကြောင်း့ အာကာသပညာတက္ကသိုလ် ၊ ပြည် ၊ ဟားခါး၊ မုံရွာ နဲ့ တက္ကသိုလ်အချို့မှာ ကျောင်းလာတက်တဲ့ကျောင်းသားကျောင်းသူမရှိသလောက်ဖြစ်နေတယ်လို့ ဒေသခံတွေဆီက သိရပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ
MMA fighter ကစားသမား ကိုဖိုးသော်ဟာ မနေ့က ညပိုင်း ကန်တော်ကြီးအနီး ဗုံးပေါက်ကွဲမှုမှာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့တာကြောင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာတွေရရှိခဲ့ပြီး မေ ၅ ရက် ညပိုင်းမှာ မြောက်ဥက္ကလာဆေးရုံကိုပို့ဆောင်ကုသရာကနေ အခုအခါ စစ်ဆေးရုံကိုခေါ်ဆောင်သွားပြီလို့ သိရကြောင်း မိသားစုနဲ့နီးစပ်သူတစ်ဦးက ဘီဘီစီကို အတည်ပြုပါတယ်။
"ညတုန်းကတော့ မြောက်ဥက္ကလာဆေးရုံကိုခေါ်သွားတယ်။ အခုတော့ စစ်ဆေးရုံကိုခေါ်သွားတယ်လို့ သိရတယ်။ ပြီးတော့ အသက်အန္တရာယ် စိုးရိမ်ရတဲ့အခြေအနေတော့မရှိတော့ဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဒဏ်ရာတွေတော့ အရေပြားတွေလောင်သလို ဓာတ်ပုံတွေ တက်လာတာ ကျွန်မတို့လည်း ပုံတွေ့မှသိရတယ်" လို့ သူက ပြောပါတယ်။ ပေါက်ကွဲမှုဟာ ကိုဖိုးသော်ဖွင့်လှစ်ထားတဲ့ ကန်တော်ကြီး၊ ယူတိုးပီးယားတာဝါက အားကစားခန်းမမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့ ကိုဖိုးသော်ရဲ့ နီးစပ်တဲ့မိတ်ဆွေတစ်ဦးကလည်း သူသိရတဲ့အခြေအနေကို ခုလိုပြောပါတယ်။
"အခြေအနေကတော့ သူ့ကိုခွဲစိတ်ကုသမှုပြုလုပ်ရတယ်ပြောတယ်။ ခန္ဓာကိုယ်အောက်ပိုင်းက ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်မီးလောင်ဒဏ်ရာတွေရတယ်။ သတိတော့လည်တယ်လို့ပြောတယ်။ အောက်ဆီဂျင် ပေးထားတယ်လို့သိရတယ်။ အခုအနေအထားကတော့ သူ့ကိုစစ်ကောင်စီက ဖမ်းလိုက်တဲ့အခြေအနေပေါ့" လို့ ပြောပါတယ်။
ကိုဖိုးသော်ဟာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကိုဆန့်ကျင်တဲ့လှုပ်ရှားမှုတွေမှာ ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်အကြည်ညိုပျက်စေမှုပုဒ်မ ၅၀၅ (က) နဲ့ ဝရမ်းထုတ်ခံထားရသူလည်း ဖြစ်တယ်လို့ နီးစပ်သူတွေကအတည်ပြုပြောကြားပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Social media
မြစ်ကြီးနား ကဒေသခံ သတင်းထောက် စုစုပေါင်း ၅ ယောက်ဖမ်းခံထားရပြီး အခုထိမြစ်ကြီးနားထောင်ထဲမှာ ထိန်းသိမ်းထားသလို မိသားစုနဲ့တွေ့ဆုံခွင့်မရသေးဘူးလို့ အမှုကို လိုက်ပါဆောင်ရွက်တဲ့ရှေ့နေက ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။
မေလ ၅ရက်နေ့ကတော့ သတင်းထောက် ကိုလရော်နဲ့မချန်ဘူ တို့ရဲ့ရုံးချိန်းဖြစ်ပြီးတော့ မေလ၆ရက်နေ့ကတော့ မြစ်ကြီးနားဂျာနယ် သတင်းထောက်ဟောင်း၃ယောက်ရဲ့ ရုံးချိန်းတွေရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။
သတင်းထောက်၅ယောက်လုံးကို နိုင်ငံတော်အကြည်ညိုပျက်စေမှု ပုဒ်မ ၅၀၅-က နဲ့ တရားစွဲဆိုထားတာပါ။ သတင်းထောက် ၄ယောက်ကိုတော့တရားလွှတ်တော် ရှေ့နေဦးသက်ထွန်းဦး က လိုက်ပါဆောင်ရွက်ပေးနေတာဖြစ်ပြီ မြစ်ကြီးနား ဂျာနယ်က သတင်းထောက်ဟောင်း တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့မမျိုး မြတ်မြတ်ပန်ကိုတော့ မိသားစုက ရှေ့နေ သီးသန့်ဌားထားတာဖြစ်တယ်လို့သိရပါတယ်။ သတင်းထောက်တွေကတော့ မြစ်ကြီးနား ထောင်ထဲမှာ ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်တယ်လို့ လိုက်ပါဆောင်ရွက်နေတဲ့ ရှေ့နေကပြောပါတယ်။
NLD အစိုးရလက်ထက်မှာ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ကနေ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့တဲ့ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနကို အခုအခါ ပြည်ထဲရေးလက်အောက်မှာ ပြန်ပြောင်းရွှေ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းလိုက်တယ်လို့ ဒီကနေ့ နေ့စွဲနဲ့ စစ်ကောင်စီက ကြေညာပါတယ်။
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပုဒ်မ၄၁၉အရအခုလို ပြောင်းရွှေ့ခဲ့တာလို့ အဲဒီအမိန့်ကြေညာချက်မှာ ပါရှိပါတယ်။
အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနကို ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှာ စစ်တပ်ကခန့်ထားတဲ့ ဝန်ကြီးတာဝန်ယူတဲ့ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ကနေ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာနအောက် ပြောင်းရွှေ့ထားရှိခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနဟာ ရပ်ကွက်နဲ့ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူးကနေ စပြီး ရပ်ရွာနဲ့မြို့ပြ အဆင်ဆင့် အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းမှာ တာဝန်ယူထားတာဖြစ်ပြီး ပြည်တွင်းမှာရှိတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေထဲမှာ ကျေးလက်အထိပါဖြန့်ကျက်ထားနိုင်တဲ့ အကြီးမားဆုံးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, GAD
စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အခြေခံကျောင်းတွေ ပြန်မဖွင့်ခင် တက္ကသိုလ်တွေကို စဖွင့်ပြီး နောက်ဆုံးနှစ်နဲ့ မဟာတန်းတွေကို ဒီနေ့ စဖွင့်ခဲ့ရာမှာ ပုံမှန်ကျောင်းဖွင့်ချိန်တွေနဲ့မတူဘဲ စာသင်ခန်းတွေဆီ လာတဲ့ကျောင်းသားတွေ နည်းပါးလွန်းပြီး တက္ကသိုလ်ကျောင်းဝန်းတွေထဲမှာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေဘက်က သွားလာနေတာမျိုးတွေရှိနေပါတယ်။
ဒီနေ့ ပထမဆုံးကျောင်းဖွင့်ရက်မှာတော့ ဒဂုံတက္ကသိုလ်ကိုလာတဲ့ YBS ၃၀ ဟာ တက္ကသိုလ်အနီး ဘုန်းကြီးကျောင်းကွေ့မှာ ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဘတ်စ်ကားပေါ်ပေါက်ကွဲတာဖြစ်ပြီး လူထိခိုက်မှုမရှိဘဲ ကားမှန်တွေကွဲသွားတာပါ။ ဒီလိုဖြစ်စဉ်ရှိပေမယ့် ကျောင်းသားမိဘတွေကိုယ် တိုင် စာသင်ခန်းဝ အထိလိုက်ပို့ပြီး ကျောင်းတက်သူအချို့ရှိနေသလို ကျောင်းသားတွေကြားမှာ စစ်ကား၂ စီးနဲ့ စစ်သားတွေက တက္ကသိုလ်အနှံ့ လျှောက်ပတ်နေတယ်လို့ ဒဂုံတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂကနေ သိရပါတယ်။
ရန်ကုန်မြို့က နောက်ထပ် တက္ကသိုလ်ဖြစ်တဲ့ မှော်ဘီနည်းပညာတက္ကသိုလ်မှာတော့ ဒီနေ့ကျောင်းဖွင့်ချိန်မှာ ရဲကားတစီး လာပြီးတော့ မော်ကွန်းထိန်းနဲ့ တွေ့ဆုံတာရှိတယ်လို့ ကျောင်းသားတွေကနေ သိရပါတယ်။
မော်လမြိုင်မှာနေ့တော့ မနေ့က မော်လမြိုင်ပညာရေးဒီဂရီကောလိပ်မှာ ပေါက်ကွဲမှုရှိခဲ့ပေမယ့် မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်ဘက်မှာတော့ အဲ့လို ဖြစ်စဉ်တွေမရှိဘူးလို့ သိရပါတယ်။ မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်မှာ ကျောင်းသားအင်အားများတာကြောင့် ကျောင်းမတက်သူဦးရေရာခိုင်နှုန်း အလိုက်မသိရပေမယ့် ဒီနေ့တော့ ကျောင်းမလာသူများတယ်လို့ ကျောင်းသားသမဂ္ဂက ပြောပါတယ်။
ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်မှာတော့ နောက်ဆုံးနှစ်ကျောင်းသားတွေက ကျောင်းမတက်ပေမယ့် မဟာတန်းတက်သူအချို့ရှိပြီး သရုပ်ပြသင်တန်းဖြေဖို့ ပြင်ဆင်သူတွေရှိနေပါတယ်။ အရမ်းဝေးခေါင်တဲ့ ဒေသတွေကကျောင်းသားတွေအနေနဲ့ ကျောင်းဖွင့်တဲ့အကြောင်းမသိတာတွေ ရှိနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
သပိတ်စစ်ကြောင်းတွေ နေ့စဉ်မပြတ်ရှိနေတဲ့ ထားဝယ်မြို့က နည်းပညာတက္ကသိုလ်မှာတော့ ကျောင်းမဖွင့်ခင် မေ ၄ ရက်ကစပြီး ကျောင်းထဲကို စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်အချို့ ရောက်လာတယ်လို့ ကျောင်းသားသမဂ္ဂကနေ သိရပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, MRTV
အိန္ဒိယမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုနှုန်း ဆက်လက် မြင့်မားနေပါတယ်။ မြန်မာနဲ့ကပ်ရက် မီဇိုရမ် ပြည်နယ်မှာလည်း အလားတူ ကြုံတွေ့နေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုဗစ်လူနာတွေနဲ့ ပြည့်နေတဲ့ ဆေးရုံပေါ်တခြား ရောဂါ ဝေဒနာ ခံစားနေရသူတွေကို တင်မထားနိုင်ပဲ ဆေးရုံကနေ ဆင်းခိုင်း နေရတယ်လို့ ပြည်နယ် ကျန်းမာရေး တာ၀န်ရှိသူတစ်ယောက် ဖြစ်တဲ့ ဒေါက်တာ ဇက် အာ သီယမ်ဆန်ဂါက ပြောပါတယ်။
ကိုဗစ်လူနာတွေကို အဓိက တင်ထားရတဲ့ ပြည်နယ်မြို့တော် အိုင်ဇဲလ်က ဆေးရုံကြီးမှာ အသက်ရှုစက် ဗင်တီလေတာ ၁၄ လုံး ရှိပြီး၊ စက်အကုန်လုံးနီးပါး အသုံးပြု ထားရပါတယ်။
အခြေအနေကို ထိန်းချုပ်နိုင်ဖို့ ဆိုရင် အ၀င်အထွက် အားလုံး ၊ အကူးအလူး အဆက်အဆံ အားလုံး ပိတ်ချရတဲ့ လော့ခ်ဒေါင်းမျိုး လုပ်ဖို့ လိုတယ်လို့ ဒေါက်တာ သီယမ်ဆန်ဂါက အစိုးရ အာဏာပိုင်တွေကို တိုက်တွန်းနေပါတယ်။
အိန္ဒိယက ထုတ်ပြန်တဲ့ တရား၀င် ကိန်းဂဏန်းတွေအရ မေလ ၅ ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာ ပိုးတွေ့လူနာသစ် သုံးသိန်း ရှစ်သောင်း နှစ်ထောင့်သုံးရာ တစ်ဆယ့်ငါးဦး (၃၈၂၃၁၅) ရှိပါတယ်။
အိန္ဒိယမှာ တစ်နေ့တစ်နေ့ လူသုံးသိန်းကျော် ပိုးတွေ့နေတာ သီတင်း နှစ်ပတ် ရှိနေပြီဖြစ်ပါတယ်။
ကိုဗစ်ကြောင့် သေဆုံးသူ အတည်ပြုထားနိုင်သမျှ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၄ နာရီအတွင်း အယောက် သုံးထောင့် ခုနှစ်ရာ့ရှစ်ဆယ် (၃၇၈၀) ရှိတယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images
မန္တလေးတိုင်း အောင်မြေသာစံမြို့နယ်မှာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေကို လက်လုပ်မိုင်းလာပစ်သူကို ပြန်လည် ပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးရာက အနားမှာရပ်ထားတဲ့ ကားတစ်စီးပေါ်က အမျိုးသမီးတစ်ဦး ထိမှန်သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြားက ကြေညာပါတယ်။
အဲဒီသေဆုံးမှုဟာ ဒီကနေ့ ညနေပိုင်း မန္တလေးတိုင်း အောင်မြေသာစံမြို့နယ် ဒေါနဘွားရပ်ကွက် ၁၂ လမ်းနဲ့ ၆၆ လမ်းထောင့်မှာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေကို ဆိုင်ကယ်စီးလာတဲ့ အမျိုးသားတစ်ဦးက လက်လုပ်မိုင်းနဲ့ ပစ်ပေါက်ထွက်ပြေးခဲ့တာကြောင့် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးက ပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးရာက ဖြစ်ပွားခဲ့တာလို့ အဲဒီသတင်းက ဆိုပါတယ်။
အဲဒီလို ပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးရာမှာ ကားလမ်းမျက်နှာပြင်ကတစ်ဆင့် အလုပ်သမားဆေးရုံရှေ့မှာ ရပ်ထားတဲ့ ကားတစ်စီးပေါ်က အမျိုးသားကို ဝဲဘက်ပါးရှပ်ထိမှန်၊ အမျိုးသမီးတစ်ဦးကို ဝဲမျက်လုံး တစ်ချက်ထိမှန်ခဲ့လို့ ဆေးရုံပို့ပေမဲ့ အမျိုးသမီးသေဆုံးခဲ့တာ ဖြစ်တယ်လို့ သတင်းမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
စက်မှုထိပ်သီး ၇ နိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံခြားရေး ၀န်ကြီးတွေ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးနေတဲ့ လန်ဒန်မြို့လယ်က လန်ကတ်စတာ စံအိမ်ရှေ့မှာ မြန်မာ့ ဒီမိုကရေစီ အရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေ ဒီကနေ့ (မေလ ၅ ရက်နေ့) စုဝေးခဲ့ကြပါတယ်။
မြန်မာ အာဏာသိမ်း စစ်တပ်အပေါ် အရေးယူ ဆောင်ရွက်တာတွေ ပြုလုပ်ဖို့ အပြင်၊ ကြားကာလ အစိုးရ အဖြစ် ကြေညာထားတဲ့ NUG သာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ တရား၀င် အစိုးရ ဖြစ်ကြောင်း အသိအမှတ် ပြုပေးဖို့ G7 နိုင်ငံတွေကို တောင်းဆိုကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
“NUG” သာ မြန်မာပြည်ရဲ့ တရား၀င် အစိုးရ ဖြစ်ကြောင်း အသိအမှတ် ပြုတဲ့ ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခြင်းအားဖြင့် သူရဲကောင်း အဖြစ် ခံယူပါ ဆိုပြီး အိမ်ရှင် ယူကေ နိုင်ငံခြားရေး ၀န်ကြီး ဒေါမနစ်ရပ်ဘ်ကို မြန်မာ့ အရေး လှုပ်ရှားသူတွေက တိုက်တွန်း နေပါတယ်။
လန်ဒန်မြို့ G7 တွေ့ဆုံပွဲဟာ ကိုဗစ် ကမ္ဘာ့ကပ်ဘေး ကျရောက်လာတဲ့ ၂၀၁၉ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ပထမဆုံး အကြိမ် အွန်လိုင်း ဗီဒီယိုက မဟုတ်ပဲ လူချင်းတွေ့ဆုံ ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဆွေးနွေးပွဲကျင်းပတဲ့ လန်ကတ်စတာ စံအိမ်ဟာ ဘုရင်မကြီးရဲ့ ဘာကင်ဟမ် နန်းတော်နဲ့လည်း မဝေးလှပဲ၊ လက်ရှိ ဗြိတိန် နိုင်ငံခြားရေး၊ ဓနသဟာယနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးရေးရုံးက တာ၀န်ယူ စီမံခန့်ခွဲနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
လန်ဒန် G7 အစည်းအဝေးမှာ မြန်မာ့ အကျပ်အတည်းအပါအ၀င်၊ ရုရှား၊ တရုတ်နဲ့ အီရန် နိုင်ငံတွေနဲ့ကြား ဆက်ဆံရေးတို့ အပေါ် သုံးသပ်ဆွေးနွေး သွားဖို့ရှိသလို၊ အီသီယိုပီးယားနဲ့ ဆီးရီးယားတို့မှာ ပေါ်ပေါက်နေတဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေလို ကမ္ဘာ့ အခြေအနေတို့ကို ထည့်သွင်း ဆွေးနွေးမယ်လို့ ဗြိတိန် နိုင်ငံခြားရေး ဌာနက ပြောထားပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CJ
