ኢትዮጵያ

ፖለቲካ

ሴቶች

ጤና

ስፖርት

ጥበብ

ቴክኖሎጂ

ምጣኔ ሃብት

ዜና

ቪዲዮ

ይመልከቱ

Radio

ያድምጡ

የኦሮሞ ነጻነት ግንባር (ኦነግ) ሊቀመንበር አቶ ዳውድ ኢብሳ አዲስ አበባ ውስጥ በሚገኘው መኖሪያ ቤታቸው ውስጥ በቁም እስር ላይ ከአንድ ወር በላይ መቆየታቸው እንዳሳሰበው አምነስቲ ኢንተርናሽናል ገልጸ። ዓለም አቀፉ የሰብአዊ መብት ተቆርቋሪ ድርጅት ባወጣው መግለጫ ላይ እንዳመለከተው አቶ ዳውድ ኢብሳ ምንም አይነት ክስ ሳይቀርብባቸው በቁም አስር ላይ የሚገኙት ከሚያዝያ 25/2013 ዓ.ም ጀምሮ ነው።

የኦነግ ሊቀመንበር አቶ ዳውድ በቁም እስር ላይ መሆናቸው እንዳሳሰበው አምነስቲ ገለጸ

የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን፤ በተለይም የአርቲስት ሃጫሉ ሁንዴሳ ግድያን ተከትሎ በቁጥጥር የዋሉ ተጠርጣሪዎችን ጨምሮ ሌሎችም “በወቅታዊ ሁኔታ” የተያዙ የሚባሉ ብዛት ያላቸው እስረኞች የሚገኙባቸውና ተደጋጋሚ ቅሬታዎች ከሚቀርቡባቸው መካከል የተመረጡ ፖሊስ ጣቢያዎች ላይ ክትትል ማድረጉን ገለፀ።

"በኦሮሚያ ክልል ያለው የእስረኞች አያያዝ ያሳስበኛል"-ኢሰመኮ

አቶ ጃዋር መሐመድ፣ አቶ በቀለ ገርባ ፣ አቶ ሐምዛ አዳነ እና አቶ ደጀኔ ጣፋ የረሃብ አድማ ከጀመሩ 33 ቀናት ያለፋቸው ሲሆን ዛሬ ፍርድ ቤት በቀረቡበት ወቅትም ደክመውና ከስተው ታይተዋል።

እነ አቶ ጃዋር መሐመድ ከሦስት ሳምንት በኋላ ለመጀመሪያ ጊዜ ፍርድ ቤት በአካል ቀረቡ

በኖርዌይ ንጉሥና ንግሥት ፊት የሙዚቃ ስራውን አቅርቧል። በዚያው ኖርዌይ መኖሪያውን ያደረገው ጉቱ አበራ፣ ከሙዚቃ ባንድ ጋር በመሆን የኦሮምኛ ሙዚቃን የኦሮምኛ እና የምዕራብውያን ሙዚቃ በመቀላቀል መድረክ ላይ በማቅረብ ይታወቃል። ባለፈው ሳምንት የለቀቀው ሀዋነዋ (Hawanawa) የተሰኘው ነጠላ ዜማው ደግሞ የቋንቋው ተናጋሪ ባልሆኑ የሙዚቃ አድናቂዎች ጭምር ተወዶለታል። ቢቢሲ አማርኛ ጉቱን ስለሥራው አዋርቶታል።

"እወድሻለሁ ብሎ መንገር ሳይሆን ልክ እንደ ዓመት በዓል ያለ የደስታ ስሜት ነው መፍጠር የፈለኩት"

በድምጻዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ ግድያ ተጠርጥረው በፖሊስ ቁጥጥር ስር ከነበሩት መካከል አንዷ የሆነችው ላምሮት ከማል በነጻ እንድትለቀቅ ፍርድ ቤት ወሰነ።

ከሃጫሉ ግድያ ተጠርጣሪዎች መካከል አንዷ እንድትለቀቅ ሌሎቹ እንዲከላከሉ ተወሰነ

"የዕጩዎች ምዝገባ ቀነ ገደብ እየተጠናቀቀ ነው። መንግሥት ደግሞ ጫና እያደረግብን ነው" ያሉት አቶ ዳውድ፤ "በምርጫው አንሳተፍም የሚል ውሳኔ ላይ ግን አልደረስንም" ሲሉ ለቢቢሲ ተናግረዋል።

ኦነግ ከምርጫ 2013 ወጥቷል የሚለው መረጃ የተሳሳተ ነው ሲል አስተባበለ

የኦሮሞ ፌደራላዊ ኮንግረስ (ኦፌኮ) በረሀብ አድማ ላይ የሚገኙት እነ አቶ ጀዋር መሐመድ፣ አቶ በቀለ ገርባ፣ አቶ አሐምዛ አዳነ እና አቶ ሸምሰዲን ጠሃ የጤና ሁኔታ አሳሳቢ እንደሆነ ገልጾ መንግሥት "በአስቸኳይ ሕይወታቸውን አድኖ ግዴታውን ይወጣ" ሲል መግለጫ አውጥቷል።

"ጀዋር መሐመድ እናቱ ሊጠይቁት ሄደው ሊያውቃቸው አልቻለም" ኦፌኮ

አፈንዲ ሙተቂ በኦሮሞ ሕዝብ ታሪክ ላይ የሚያጠነጥን መጽሃፍ ጽፏል። መጽሐፉን የጻፍኩት ለአማርኛ አንባቢዎች የኦሮሞን ታሪክ ለመንገር አስቤ ነው ብሏል። ከአማርኛ በተጨማሪ በእንግሊዝኛ እንደሚተረጎምም ገልጿል።

መጽሐፉን በአማርኛ ያዘጋጀሁት ታላሚ አንባቢዎቼ አማርኛ አንባቢዎች ስለሆኑ ነው- አፈንዲ ሙተቂ

የኢትዮጵያ ፌደራል ሠራዊት በሁለት ሳምንት ውስጥ እንደሚደመስሰው የተናገረው በኦሮሚያ ክልል ያለው የአማጺ ቡድን እንቅስቃሴ በትግራይ ውስጥ ቀውስ በተከሰተበት ባለፉት ወራት ውስጥ ተባብሷል። መረጋጋት በራቃቸው የኦሮሚያ ምዕራባዊና ደቡባዊ ክፍሎች ውስጥ መንግሥት ኦነግ-ሸኔ ብሎ ከሚጠራቸው የኦሮሞ ነጻነት ሠራዊት ጋር ኃይሎች ጋር ፍልሚያ ላይ ነው።

ሠላማዊ ነዋሪዎች ሰለባ እየሆኑበት ያለው የኦሮሚያ ክልል ግጭት

የአርቲስት ሃጫሉ ሁንዴሳ ግድያን ተከትሎ በኦሮሚያ ክልል የተለያዩ ቦታዎች የተፈጸሙ ጥቃቶች በሰብአዊነት ላይ የተፈጸመ ወንጀሎች ናቸው ሲል የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን (ኢሰመኮ) ዛሬ ባወጣው ሪፖርት አመለከተ።

"መንግሥት ያለ አይመስልም ነበር"፡ በሰብአዊነት ላይ ወንጀሎች ተፈጽመዋል-ኢሰመኮ

ፍትህ ፡ በኦሮሚያ ክልል ባሕላዊ ፍርድ ቤት ሊቋቋም ነው

በኦሮሚያ ክልል ባሕላዊ ፍርድ ቤት ሊቋቋም ነው

ኦፌኮና ባልደራስ ለእውነተኛ ዲሞክራሲ ፓርቲ 50 ሚሊዮን የሚደርሱ መራጮች ይሳተፋሉ ተብሎ በሚጠበቅበት ቀጣዩ ምርጫ ለመሳተፍ የፓርቲ አመራሮች መታሰር እና የአገሪቱ ተጨባጭ ሁኔታ ለምርጫ የምናደርገውን ዝግጅት አስቸጋሪ ያደርገዋል ሲሉ ለቢቢሲ ተናግረዋል።

ኦፌኮ እና ባልደራስ በመጪው ምርጫ የመሳተፋቸው ነገር እንደሚያሳስባቸው ገለጹ

የቦረና አባ ገዳ የሆኑት ኩራ ጃርሶ በምዕራብና በደቡብ የኢትዮጵያ ክፍሎች ውስጥ የሽምቅ ጥቃት እየፈጸመ እንደሆነ የሚነገረውን ኦነግ-ሸኔን የሕዝብ ጠላት ነው ሲሉ ቡድኑን አወገዙ። አባ ገዳ ኩራ ለቢቢሲ እንደረናገሩት በታጣቂ ቡድኑ በሚፈጸሙ ጥቃቶች ሠላማዊ ሰዎች በመገደላቸው በመሆኑ ነው። "እነዚህ ታጣቂዎች የቦረናን ሕዝብ እየገደሉ ነው። ለሕዝብ እታገላለሁ የሚል አካል መልሶ ሕዝብን መግደል የለበትም" ሲሉ ነው ቡድኑን ያወገዙት።

የቦረና አባ ገዳ ኦነግ-ሸኔ የሕዝብ 'ጠላት ነው' ሲሉ አወጁ

የኦሮሚያ ልዩ ኃይል በኦነግ ሸኔ ታጣቂ ቡድን ላይ እርምጃ እየወሰደ መሆኑን ተነገረ።

የኦሮሚያ ልዩ ኃይል በታጣቂዎች ላይ እርምጃ እየወሰድኩ ነው አለ

ከትናንት በስቲያ በኦሮሚያ ክልል ነቀምቴ ከተማ ‘የአባ ቶርቤ’ አባላት ናቸው የተባሉ አራት ወጣቶች ላይ የመንግሥት ጸጥታ ኃይል በወሰደው እርምጃ መገደላቸው ተገልጿል።

በነቀምቴ ‘የአባ ቶርቤ’ አባላት ናቸው የተባሉ 4 ወጣቶች ተገደሉ

የድምጻዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ ግድያን ተከትሎ በኦሮሚያ ክልል በተከሰተ አለመረጋጋት ለወደሙ ንብረቶች ኢንቨስትመንቶች የሚከፍለው ካሳ አለመኖሩን የክልሉ ኢንቨስትመንት ኮሚሽን አስታወቀ።

ከወራት በፊት በተከሰተው አለመረጋጋት ለወደሙ ኢንቨስትመንቶች መንግሥት የሚከፍለው ካሳ እንደሌለ ተገለፀ

የአቶ በቀለ ገርባ ባለቤት ወ/ሮ ሃና ረጋሳ ባለቤታቸው ዓይናቸው ላይ ሕመም ያጋጠማቸው ከዚህ ቀደም ለ7 ዓመታት ያክል እስር ቤት በቆዩበት ወቅት መሆኑን አስታውሰዋል። በአሁንም በቂ ሕክምና እያገኙ ስላልሆነ የግራ ዓይናቸው ሁኔታ አሳስቦናል ብለዋል።

የአቶ በቀለ ገርባ ቤተሰቦች ጤናቸው አሳስቦናል አሉ

በኦሮሚያ ክልል በምስራቅ ሐረርጌ ዞን ጃርሶ ወረዳ የተከሰተውን የአንበጣ መንጋ ለመከላከል ኬሚካል በመርጨት ላይ የነበረች አነስተኛ አውሮፕላን ዛሬ ሐሙስ መውደቋ ተገለጸ።

በምሥራቅ ሐረርጌ ጸረ አንበጣ ኬሚካል ሲረጭ የነበረ አውሮፕላን ወደቀ

የዛሬ አራት ዓመት ቢሾፍቱ በነበረው የኢሬቻ ክብረ በዓል ላይ ከ50 ሰዎች በላይ ሲሞቱ በመቶዎች ደግሞ የሚቆጠሩ ቀላልና ከባድ ጉዳት እንደደረሰባቸው ይታወቃል። ከዚያ ክስተት ከተረፉት መካከል ለሊሴ አብዲሳ ለቢቢሲ ታሪኳን አካፍላለች።

የዛሬ አራት ዓመቱ የቢሾፍቱው ኢሬቻ ክስተት ሲታወስ

ዓመታዊው የኢሬቻ በዓል በአዲስ አበባ ከተማ እየተከበረ ይገኛል። በኮሮናቫይረስ ስጋት ምክንያት ከዚህ በፊት እንደነበረው በርካታ ሕዝብ በበዓሉ ላይ እንደማይታደም ቀደም ሲል ተገልጾ እንደነበር ይታወሳል። በዓሉ ነገ እሁድ ከአዲስ አበባ 40 ኪሎ ሜትር ርቃ በምትገኘው ቢሾፍቱ ከተማም ቀጥሎ ይከበራል። ከበዓሉ ቀደም ብሎ የተለያዩ ዝግጅቶች ሲደረጉ የቆየ ሲሆን የጸጥታው ጥበቃም ጥብቅ እንደሆነ ተነግሯል።

የ2013 ኢሬቻ በዓል አከባበር በምስል

በርካታ ሰዎች የሚታደሙበት ዓመታዊው የኢሬቻ በዓል ቅዳሜ አዲስ አበባ ውስጥ እሁድ ደግሞ በቢሾፍቱ ከተማ በሚከበርበት ጊዜ የበዓሉን ታዳሚዎች ደኅንነትና ጤና ለመጠበቅ አስፈላጊው ዝግጅት መደረጉ ተገለጸ። በዚህም መሰረት በበዓሉ አከባበር ወቅት ለተሳታፊዎች ደኅንነት መጠበቅ ከቀናት በፊት ጀምሮ ጥብቅ ቁጥጥር እየተደረገ መሆኑን የኦሮሚያ ክልል ኃላፊዎች ገልጸዋል።

በኢሬቻ በዓል ላይ ጥብቅ የደኅንነት ቁጥጥር እንደሚደረግ ተጠቆመ

እምነት የባህል አካል እንደሆነ፣ ከአለባበስ ስርዓት ለፈጣሪ እስከሚደረግ ፀሎት ድረስ ማንነት እንደሚገልጽ የማህበራዊ ሳይንስ ተመራማሪዎች ይናገራሉ። ይሁንና ሰዎች የዕለት ተዕለት ኑሯቸውን በባህል ከመግለፅ ባሻገር ሰው ከየት መጣ? ሰማይና ምድርን ማን ፈጠረ? ከሞት በኋላ ሕይወት አለ? የሚሉ ጠንከር ያሉ ጥያቄዎችን ለመመለስ በእምነት በኩል ረዥም ርቀት ተጉዘዋል። የዋቄፈና እምነትስ እነዚህን ጥያቄዎች ይመልስ ይሆን።

ዋቄፈና ምንድን ነው?

ሰራዊት በቀለ (ዶ/ር) በእሬቻ ላይ የሚያተኩረው እና ለሶስተኛ ዲግሪ ማሟያነት የሰራችውን ጥናት" Locating politics in Ethiopia's Irreecha ritual " በሚል ርዕስ ያሳተመች ሲሆን ለዓለም አቀፍ ሽልማትም ታጭቶ ነበር። ሰራዊት ይህንን መጽሐፍ አማርኛን ጨምሮ ወደ ሌሎች ቋንቋዎች ለመተርጎም ሃሳብ እንዳላት ከቢቢሲ ጋር በነበራት ቆይታ ወቅት ተናግራለች።

የኢሬቻ ታሪካዊ ዳራ ምን ይመስላል?

በቦረና ዞን ድሬ ወረዳ ሜልባና ቀበሌ ነዋሪ የሆኑት እኚህ ግለሰብ "በሰላም ቀያችን ውስጥ እየኖረ ነው" ሲሉ ለበቢሲ አረጋግጠዋል።" እኛ ወደ እዚህ የመጣነው ከ18 ዓመት በፊት ይሆናል። እዚህ ከሰፈርን ጊዜ ጀምሮ ግቢያችን ውስጥ ይኖራል። በእኛው ግቢ ውስጥ ይገባል፤ እዚሁ ውሎ እዚሁ አድሮ አብረን ወጥተን እየገባን ነው።"

የኦሮሞ ህዝብ