ቀጥታ, ኢራን በሆርሙዝ ወሽመጥ አስተዳደር ጣልቃ መግባት ውጥረቱን እንደሚያባብስ አስጠነቀቀች

የቀጥታ ሽፋን

1. 23 ሰኔ 2026ኢራን የኒውክሌር ተቆጣጣሪዎች እንዲገቡ ልትፈቅድ ነው መባሉን አስተባበለች

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   ጦርነቱን ለመቋጨት ከአሜሪካ ጋር የተደረገው የመጀመሪያው ዙር ንግግር መጠናቀቁን ተከትሎ ኢራን ዓለም አቀፍ የኒውክሌር ተቆጣጣሪዎች ወደ አገሪቱ እንዲገቡ ልትፈቅድ ነው መባሉን የቴህራን መንግሥት አስተባበለ።

   የአሜሪካ ምክትል ፕሬዝዳንት ጄዲ ቫንስ በስዊትዘርላንድ ከተካሄደው ድርድር ባደረጉት ንግግር ከዓለም አቀፉ የአቶሚክ ኤነርጂ ኤጀንሲ ጋር የሚካሄዱ ውይይቶች “ዛሬ ጭምር” ሊጀመሩ ይችላሉ ብለው ነበር።

   የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ግን ለአገሪቱ የመንግሥት መገናኛ ብዙኃን በሰጠው ማብራሪያ፤ የኒውክሌር ቁጥጥርን በተመለተከተ የተገባ “አዲስ ቃል የለም” ብለዋል።

   የአሜሪካው ምክትል ፕሬዝዳንት ቫንስ ሰኞ ጠዋት ላይ በስዊትዘርላንድ ከጋዜጠኞች ጋር በነበራቸው ቆይታ ወቅት የኒውክሌር ተቆጣጣሪዎች ወደ ኢራን የሚመለሱት መቼ እንደሆነ ተጠይቀዋል።

   ለዚህም ምላሽ ሲሰጡ ሂደቱ “ቢያንስ በዚህ ሳምንት” እንደሚጀመር፤ ከተቆጣጣሪዎቹ ጋር የሚደረገው ንግግር ግን “ዛሬ ጭምር ሊካሄድ እንደሚችል” ገልጸዋል።

   የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕም ኢራን "በዋና ዋና የጦር መሣሪያዎች ላይ ፍተሻ እንዲካሄድ ትስማማለች” ሲሉ በማኅበራዊ ሚዲያ ገጻቸው ጽፈዋል።

   ‘ኢርና’ ለተሰኘው ለኢራን መንግሥት የዜና ወኪል ቃለ መጠይቅ የሰጡት የቴህራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ እስማኤል ባቃኢ ግን አገራቸው የኔውክሌር ተቆጣጣሪዎችን በተመለከተ "ምንም አይነት አዲስ ቃል" እንዳልገባች ተናግረዋል።

   ከተባበሩት መንግሥታት ተቆጣጣሪዎች ጋር የሚደረግ ማንኛውም ግንኙነት የሚከናወነው “በፓርላማው እና በጠቅላይ የብሔራዊ ደኅንነት ምክር ቤት በተቀመጡት ነባር አሰራሮች" መሠረት እንደሆነም አጽንኦት ሰጥተዋል።

   ዓለም አቀፉ የአቶሚክ ተቆጣጣሪ ኤጀንሲ እስካሁን በጉዳዩ ላይ አስተያየት አልሰጠም።

   ኢራን የኤጀንሲው ወደ የኒውክሌር ስፍራዎች እንዳይጓዝ የከለከለችው ባለፈው ዓመት በተካሄደው የ12 በቀናት ጦርነት ወቅት እስራኤል እና አሜሪካ የኒውክሌር ጣቢያዎችን ከደበደቡ በኋላ ነው።

   ይህንን ውሳኔ ተከትሎም የመንግሥታቱ ድርጅት ተቆጣጣሪ ተቋም የቀሩትን ባለሙያዎቹን ከኢራን አስወጥቷል።

2. 23 ሰኔ 2026አሜሪካ በኢራን ነዳጅ ላይ የጣለችውን ማዕቀብ አላላች

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   ዋሽንግተን ከአስርት ዓመታት በኋላ ለመጀመሪያ ጊዜ የኢራን ነዳጅ በአሜሪካ ዶላር እንዲሸጥ በመፍቀድ ቴህራን ላይ የጣለችውን ማዕቀብ በጊዜያዊነት አነሳች።

   ለ60 ቀናት የሚቆየውን የማዕቀብ ማላላት እርምጃ ሰኞ ምሽት ይፋ ያደረገው የአሜሪካ ግምጃ ቤት ነው። ይህ እርምጃ የኢራንን ኢኮኖሚ አንቆ የያዘው እና ለረጅም ጊዜ የቆየው የአሜሪካ ማዕቀብ ዋነኛ ምሰሶዎች እንዲወገዱ ያደርጋል።

   በዚህ የአስቸኳይ ጊዜ ፈቃድ መሠረት ኢራን እስከ ነሐሴ ወር ድረስ ድፍድፍ ነዳጅ እንዲሁም የፔትሮኬሚካል ምርቶችን ማምረት፣ መሸጥ እና መላክ ትችላለች። ይህ የማዕቀብ እፎይታ የኢራን ነዳጅ በቀጥታ ወደ አሜሪካ እንዲገባም ያስችላል።

   በተጨማሪም የኢራን የባንክ ዝውውር፣ ኢንሹራስ እና ትራንስፖርት ዘርፍ ላይ የተጣለው ማዕቀብ መነሳቱ ቴህራን ከዚህ ቀደም ድፍድፍ ነዳጇን ለመሸጥ ስትከተል የነበረውን ውስብስብ አሰራር ያስቀራል።

   የግምጃ ቤት ኃላፊው ስኮት ቤንሰንት እንደተናገሩት ለ60 ቀናት የሚቆይ የማዕቀብ እፎይታ የተሰጣት ኢራን በምላሹ ወሳኙ የባሕር መተላለፊያ የሆነውን የሆርሙዝ ወሽመጥ ለመክፈት ቃል ገብታለች።

   የዓለም አቀፉ አቶሚክ ኤነርጂ ኤጀንሲ የኒውክሌር ተቆጣጣሪዎችም ወደ አገሪቱ እንዲገቡ ትፈቅዳለች ብለዋል።

   ኢራን ግን ይህ ተቆጣጣሪዎች ወደ አገሪቱ እንዲገቡ ልትፈቅድ ነው መባሉን አስተባብላለች።

   አሜሪካ የማዕቀብ ማላላት እርምጃውን የወሰደችው ስዊዘርላንድ ውስጥ ሁለቱን አገራት ሲያደራድሩ የነበሩት አሸማጋዮች ጥሩ መሻሻል መታየቱን ከገለጹ በኋላ ነው።

   ኳታር እና ፓኪስታን ሰኞ ዕለት ባወጡት መግለጫ አሜሪካ እና ኢራን “በ60 ቀናት ውስጥ የመጨረሻ ስምምነት ላይ ለመድረስ የሚያስችል ፍኖተ ካርታ” ላይ መስማማታቸውን አስታውቀዋል።

   የአሜሪካው ምክትል ፕሬዝዳንት ጄዲ ቫንስም የመጀመሪያው ዙር ንግግር “በጣም ጥሩ መሠረት” መጣሉን ተናግረዋል።

3. 22 ሰኔ 2026በኳታር የጋዝ ማቀነባበሪያ ላይ ባጋጠመ ፍንዳታ 13 ሰዎች ሞቱ

   

   የፎቶው ባለመብት, AFP via Getty Images

   በግዙፉ የኳታር የጋዝ ማምረቻ ተቋም ላይ በደረሰ ፍንዳታ ቢያንስ 13 ሰዎች እንደሞቱ እና 66 ሰዎች ጉዳት እንደደረሰባቸው ተገለጸ።

   ራስ ላፋን በተሰኘው የኢንዱስትሪ ዞን ውስጥ የሚገኘው እና ወደ ፈሳሽነት የተቀየረ የተፈጥሮ ጋዝ ዋነኛ ማቀነባበሪያው የሆነው ስፍራ እሁድ ምሽት “የቴክኒካል አደጋ” እንዳጋጠመው የኳታር የአገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስቴር አስታውቋል።

   በዚህ አደጋ ምክንያት የከተማው ሰማይ ብርቱካናማ ቀለም ይዞ ታይቷል። የእሁድ ዕለቱ ፍንዳታ ከራስ ላፋን 70 ኪሎ ሜትር ርቀት በሚገኘው ማዕከላዊ ዶሃ ጭምር ተሰምቷል።

   በዚህ ጥቃት የሞቱት ሰዎች የሕንድ እና የፓኪስታን ዜግነት ያላቸው እንደሆኑ ተገልጿል።

   ፍንዳታው በአገሪቱ ኤክስፖርት ምርት ላይ ተጽዕኖ እንደማይኖረው የተናገሩት የኳታር የኤነርጂ ሚኒስትር ሳዐድ ሸሪዳ አል ካቢ፤ “ያጋጠመው አደጋ ነው፤ በተፈጥሮውም ትንኮል ወይም በጠበኛ ድርጊት [የተከሰተ] አይደለም” ብለዋል።

   ጥቃቱ የደረሰበት ስፍራ የሚገኝበት ራስ ላፋን በዓለም ትልቁ ሰው ሰራሽ ወደብ ሲሆን በውስጡም የዓለም ትልቁን ወደ ፈሳሽነት የተቀየረ የተፈጥሮ ጋዝ ለውጭ ገበያ ማቅረቢያ ተቋምን ይዟል።

   የመካከለኛው ምሥራቅ ጦርነትን ተከትሎ ስፍራው በኢራን ጥቃቶች ተፈጽመውበት ነበር። የአሁኑን ፍንዳታ ምክንያት ለማወቅ ምርመራ መጀመሩን የኤነርጂ ሚኒስትሩ ገልጸዋል።

4. 22 ሰኔ 2026የአሜሪካ እና ኢራን ንግግር ውጤት እያስገኘ መሆኑን ምክትል ፕሬዝዳንት ቫንስ ገለጹ

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   አሜሪካ እና ኢራን ስዊትዘርላንድ ውስጥ እየካሄዱት ባለው ንግግር “መልካም ውጤቶች መገኘታቸውን” እና የተሳካ የመጨረሻ ስምምነት ላይ ለመድረስ “ጥሩ መሠረት መጣሉን” የአሜሪካው ምክትል ፕሬዝዳንት ጄዲ ቫንስ ተናገሩ።

   ንግግሩ ከተጀመረ በኋላ የኢራን ልዑካን ረግጠው ለመውጣት ቢዝቱም በሁለቱ አገራት ተወካዮች መካከል የሚካሄደው ድርድር ለረጅም ሰዓታት ቀጥሎ ነው አዎንታዊ ደረጃ ላይ መድረሱ የተነገረው።

   የዓለም አቀፉ አቶሚክ ኤነርጂ የኒውክሌር ተቆጣጣሪዎች ተመልሰው ወደ ኢራን በመግባት በመጀመሪያ ደረጃው ንግግር ስምምነት የተደረሰባቸውን ነጥቦች ማክበሯን ያረጋግጣሉ ተብሏል።

   በአሜሪካም በበኩሏ ኢራን የተለያዩ የእህል ምርቶችን ከውጭ ለመግዛት እንድትችል ለማድረግ ሲባል የታገደባት ሀብት እንዲንቀሰቀስ ትፈቅዳለች።

   ወሳኙ የባሕር ላይ መተላለፊያ ሆርሙዝ ወሽመጥ “ክፍት ነው” ያሉት የአሜሪካው ምክትል ፕሬዝዳንት፣ በሊባኖስ የሚካሄደውን ጦርነት በተመለከተም ተገቢው ቅንጅት እና ቴክኒካዊ ጉዳዮችን በተመለከተ ንግግር ማድረግ እንደሚቀጥል አመልክተዋል።

5. 22 ሰኔ 2026የመጀመሪያው ቀን ድርድር ሲጠናቀቅ፤ በቀጣይ ቀናት የቴክኒክ ውይይት እንደሚቀጥል ተገለጸ

   

   የፎቶው ባለመብት, Getty Images

   የኢራን እና አሜሪካ የመጀመሪያ ቀን ድርድር የተገባደደ ሲሆን፤ ሳምንቱን በሙሉ በስዊትዘርላንድ የቴክኒክ ጉዳዮች ውይይት እንደሚቀጥል ተገልጿል።

   አደራዳሪዎቹ ኳታር እና ፓኪስታን “የኢስላማባድ የመግባቢያ ሰነድ ማዕቀፍን በተመለከተ የመጀመሪያው ዙር ንግግር ተገባዷል” ብለዋል።

   በተቀረው የሳምንቱ ቀናት የቴክኒክ ውይይት እንደሚቀጥልም አስታውቀዋል።

   አሜሪካ እና ኢራን በቀጣይ 60 ቀናት ውስጥ የመጨረሻ ስምምነት ላይ ለመድረስ የሚያስችል ፍኖተ ካርታ ላይ መስማማታቸው ተመልክቷል።

   በሊባኖስ ጦርነቱን ማስቆም የሚቻልበት መንገድ መዘርጋት ላይም መግባባት ላይ መደረሱን አሸማጋዮቹ አስታውቀዋል።

   የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራግቺ ድርድሩን “ትልቅ ለውጥ” የታየበት እንደሆነ በኤክስ ገጻቸው ተናግረዋል።

   “በነዳጅ እና በፔትሮኬሚካል የወጪ ንግድ ላይ የተጣለው እገዳተነስቷል” ሲሉም አክለዋል።

   

   የፎቶው ባለመብት, EPA/Shutterstock

6. 22 ሰኔ 2026በኢራን እና አሜሪካ የመጀመሪያ ቀን ድርድር ምን ጉዳዮች ተነሱ?

   

   የፎቶው ባለመብት, AFP via Getty Images

   አሸማጋዮቹ ኳታር እና ፓኪስታን በጋራ ባወጡት መግለጫ የድርድር ሒደቱን የሚከታተል የፖለቲካ ኮሚቴ እና በሊባኖስ ጦርነት የሚያስቆም ቡድን መመሥረቱን አስታውቀዋል።

   “ከፍተኛ ደረጃ ላይ የሚገኝ ኮሚቴ በ60 ቀናት ውስጥ የመጨረሻ ስምምነት ላይ ለመድረስ የሚያስችል ፍኖተ ካርታ ላይ ተስማምቷል” ብለዋል።

   የአሜሪካ እና ኢራን ድርድር በስዊትዘርላንድ የተካሄደ ሲሆን፤ ኳታር እና ፓኪስታን በጋራ ባወጡት መግለጫ የመጀመሪያውን ቀን ድርድር ነጥቦችን እንደሚከተለው ዘርዝረዋል፦

   • ሉስርኔ በተባለ ሐይቅ የተካሄደው ድርድር አወንታዊ እና ገንቢ ድባብ እንደታየበት ተገልጿል።
   • ከፍተኛ ደረጃ ላይ የሚገኝ ኮሚቴ ድርድሩን በዋናነት የሚከታተል ይሆናል።
   • ዋነኛ ተደራዳሪዎች የደረሱበትን ለኮሚቴው ያስታውቃሉ።
   • ኮሚቴው ግጭትን ለማስቆም ከተቋቋመው ቡድን ጋር በመሆን የኒውክሌር፣ የማዕቀብ እና የመግባቢያ ሰነዱ አተገባበርን ይከታተላል።
   • በስምምነቱ አንቀጽ 5 መሠረት የሆርሙዝ ወሽመጥን ለማስከፈት እንዲሁም በተደራዳሪዎች መካከል አለመግባባት እንዳይኖር የንግግር መስመር ክፍት ይሆናል።
   • ግጭትን ለማስቆም የተቋቋመው ቡድን በሊባኖስ ድርድር እንዲደረግ እና ወታደራዊ ግጭት እንዲቆም ያደርጋል።

7. 22 ሰኔ 2026ኢራን የነዳጅ ማዕቀብ እንደተነሳላት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ ገለጹ

   

   የፎቶው ባለመብት, Getty Images

   የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራግቺ “በነዳጅ እና በፔትሮኬሚካል የወጪ ንግድ ላይ የተጣለው እገዳ መነሳቱን” ገለጹ።

   ከድፍድፍ ነዳጅ እና ከተፈጥሮ ጋዝ የሚገኘው ፔትሮኬሚካል የወጪ ንግድ ላይ የተጣለው ማዕቀብ ከመነሳቱ በተጨማሪ በኢራን የባሕር መተላለፊያ ላይ ተጥሎ የነበረው ክልከላ መነሳቱንም አክለዋል።

   በተጨማሪም ማዕቀብ ተጥሎባቸው የነበሩ “የተወሰኑ የኢራን ሃብቶች እንደተለቀቁ” ተናግረዋል።

   የማዕቀቦች መነሳት የኢራንን የምጣኔ ሃብት መልሶ ግንባታ እንደሚደግፍ በኤክስ ገጻቸው ባሰፈሩት መልዕክት አስታውቀዋል።

   “በሊባኖስ ያለው ጦርነት እንዲቆም” የኳታር እና ፓኪስታን ልዑካን ላበረከቱት አስተዋጽኦም አመስግነዋል።

   ኢራን እና አሜሪካ የተስማሙበት መግባቢያ ሰነድ አንቀጽ 1፣ 10 እና 11 ለድርድሩ ዋነኛ መነሻ መሆናቸውን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ ጠቁመዋል።

   አንቀጽ 1- አሜሪካ፣ ኢራን እና አጋሮቻቸው ሊባኖስን ጨምሮ በሁሉም ግንባሮች “በአፋጣኝ እና በዘላቂነት” ተኩስ ማቆም አለባቸው ይላል።

   አንቀጽ 10- ዋሽንግተን ለነዳጅ ኤክስፖርት እና ለፔትሮሊየም ምርቶች አስፈላጊውን ፈቃድ እንድትሰጥ እና ባንክ እና መጓጓዣን ጨምሮ በሌሎችም ዘርፎች ውሳኔው እንደሚተገበር ይገልጻል።

   አንቀጽ 11- ማዕቀብ የተጣለባቸውን የኢራን ሃብቶች ይመለከታል።

8. 22 ሰኔ 2026የአሜሪካ እና የኢራን የመጀመሪያ ዙር ድርድር ‘አበረታች ውጤት’ እንዳሳየ ተገለጸ

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   የአሜሪካ እና የኢራን የመጀመሪያ ዙር ድርድር “አበረታች ውጤት” እንዳሳየ አሸማጋዮቹ ኳታር እና ፓኪስታን አስታወቁ።

   ድርድሩ ትናንት እሑድ በስዊትዘርላንድ ተጀምሯል። ሁለቱ አገራት ከስምምነት ላይ የደረሱት ባለፈው ሳምንት እንደነበር ይታወሳል።

   ኳታር እና ፓኪስታን ዛሬ ሰኞ በጋራ ባወጡት መግለጫ “ከፍተኛ ደረጃ ላይ የሚገኝ ኮሚቴ በ60 ቀናት ውስጥ የመጨረሻ ስምምነት ላይ ለመድረስ የሚያስችል ፍኖተ ካርታ ላይ ተስማምቷል” ብለዋል።

   በያዝነው ሳምንት የቴክኒክ ጉዳዮችን በተመለከተ ውይይት እንደሚቀጥል በመግለጫው ተመልክቷል።

   በድርድሩ ተሳታፊ የሆኑ የአሜሪካ ዲፕሎማት እንደተናገሩት ውይይቱ “ከኢራን የወጡ አወዛጋቢ መልዕክቶችን ማጥራት ላይ ያተኮረ ነው”።

   በተጨማሪም በሊባኖስ የተኩስ አቁም ስምምነትን ማስተግበር እና የሆርሙዝ ወሽመጥን ማስከፈት የውይይቱ ግቦች መሆናቸውን ገልጸዋል።

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters