Itoophiyaa

Ispoortii

Siyaasa

Dubartoota

Baha Jidduugalaa

Jajjaboo

Oduu

Viidiyoo

Daawwadhaa

Raadiyoo

Dhaggeeffadhaa

Afaan Oromoo

Daanyaachoo Shaambal barnoota sadarkaa gadii yeroo baratu barataa cimaa hin turre. Yuuniversitii erga seenee araada hamaa, barnootarraa ari'amuu achi jireenya daandiirraa amma ammoo barsiisaa Fiiziksii cimaa ta'eera.

Dargaggoo sababii araadaatiin al sadi yunivarsitii ari'amee, amma barattoota kaan gargaraa jiru 

Sammuu keessan keessatti chippii yaada keessan gara ajaja kompiitaraatti hiikuu danda'u qabaachuun asoosama saayinsii fakkaachuu danda'a, garuu Nolaand Arbaagiif dhugaadha.

Namichi sammuu isaa keessa chippii sammuu dubbisu galfate maal hima?

Hubannoon Nam-tolchee ChatGPT akkuma bu'aa qabu miidhan isaas ifatti mul'ataa jira. 

'Ani eenyu jennaan kompiitarri nama ijoolleesaa lama ajjeesedha naan jedhe'

Yeroo dheeraa orbiitii keessa turuun qaama qorattoota hawaarratti haala ajaa'iba ta'een jijjiirama  fida; maashaa isaaniirratti, sammuu isaaniirratti, kanarra darbeeeyyu baakteeriyaa marrummaan isaanii keessa jirurrattiyyu jijjiirama fida.

Yeroo dheeraa hawaa keessatti dabarsuun qaama namaarratti jijjiirama akkamii fida? 

Iddoon hambaa seenaa fi aadaa bara 1963 qoratamuu eegalus, UNESCO irratti kan galmaa'e garuu Hagayya 2024 ture.

Hambaan addunyaa 'Malkaa Qunxurree' maaliif maqaa qaama saalaa dhiiraan moggaafame?

Kooriyaa Kibbaatti barsiiftoonni attamiin barattoota isaanitiin akka suuraan isaanii deepfake irratti hojjatamee intarneetiirratti akka fe'ame BBCtti himan.

'Barattoota kootu Deepfake'n waan hin taane narratti hojjetan'

Bakka keenya sirrii taʼe adda baasuuf, saʼaatii sirrii taʼe beekuu qabna. GPS'n kan hojjetu mallattoo saatalaayitii hedduurraa ffayyadamtoonni kan fudhataniinidha. Yeroon tokkoon tokkoon siginaalaa meeshaa (devices) tokko bira ga'uuf fudhatu, lafarratti eessa akka jirru sirriitti murteessuuf kan gargaarudha.

Xiyyaaronni GPS'n isaanii jalaa butamaa jira, Saʼaatiin haaraan nageenya isaanii eeguu dandaʼaa?

Qurunfudiin akka mi'eessituu nyaataa fi dhugaatii akka shaayii fi kanneen biroo keessatti bal'inaan faayidaaf oola. 

Faayidaalee qurunfudii kanneen beektuu? 

Qorattoonni awwaala Farahoon kan erga awwaalli Tutankaamen jaarraa tokko dura argamee as isa jalqabaati jedhame argatan.

Masrii keessatti awwaalli Fara'oon jaarraa tokko as kan jalqabaa tahe argame

Qorattoonni hedduun killee soorachuun dhiibbaan inni qabu namaa namatti maaliif garaagara akka ta'e hubachuurraa fagoo jiraatanis, baayyeensaanii kanneen dhihoo kana gaggeeffaman killeen fayyaa akka hin miine waliigalan.

Killee soorachuun fayyaa keenyarratti dhiibbaa akkamii qaba?

Waggoota muraasaan dura imalli gara pilaaneetii diimtuu Maarsiitti taasifamu fiilmii qofaan argaa turre.
Har'a garuu teknolojiin hammayyaa'ee, beekumsiifi fedhii saayintistootaaf dabaluun imalli gara Maarsiitti taasifamuuf haalli jira.


Ilmi namaa waggaa tokkoof Maarsiirra osoo ture jireenyisaa maal fakkaachuu mala? 

Kalaqtoonni hundi carraa toleeyyii miti.
Gariin isaanii kalaqa isaaniitiin kan beekaman yoo ta'u, maqaa namni hundi oomisha isaa waliin walqabsiisun seenaa keessatti yaadataman ni jiru.


Namoota kalaqaa shanan sababa argannoosaaniitiin lubbuu dhaban

Geemiiwwan viidiyoo yeroo ammaa jiran kan yeroo kamuu caalaa gara dhugaatti dhihaataa jiru. Ammoo viidiyoo fi sagaleetti miirri suufuu dabalamuun daranuu dhugaa taasisa.

Qubee X tuqi foolii fuudhi! Viidiyoo ilaaluu qofa osoo hin taane suufuun danda'ameera

Iji namaa boca kubbaa kan qabu yoo ta'u qaamni halluu gurraacha qabuu fi walakkaa ijaatti argamu- pupil jedhamu karaa ittiin ifi alaa gara qaama ijaa gara keessaa seenuudha.

Ija keenya ittiin arguu malee akkamiin akka hojjetu hagam beekna?

Qorattoonni hawaa lama baatii torba dura, torban tokko keessatti deebi'uuf karoorfatanii NASA irraa gara hawaa imalanii utuu hin deebi'in ugguramuun achumaa hafan yaalii adeemsa xiyaaran alaa taasisan.

Qorattoonni NASA buufata hawaatti ugguraman yeroo jalqabaaf alatti sochii taasisan

Hamiin yeroo baayyee waan badaa akka tahetti ilaalama. Haa tahu malee oduun faayidaa akka hin qabnetti fudhatamu kuni dhiibbaa guddaa qabaachuu danda'a.



Hamiin jibbamus faayidaalee hin eegamne akka qabu beektuu?

Waggoota 60 booda, addunyaa amma namni tokko giddu galeessaan waggaa 73 ol jiraata, UN akka jedhutti  bara 2050tti waggaa 77tti ol guddata.

Namoonni dur caala waggaa 100 ol jiraachuun maaliif dabalaa dhufe?

Namoonni bara 1995 waa'ee bara 2025 waan raagan keessaa hangamtu dhugoome?

Namoonni bara 1995 waa'ee bara 2025 maal raagan, maaltu dhugoome?

Ashaboon sooranni soorannu dhandhama gaarii akka qabaatu taasisa. Jireenya dhala namaafiis baay’ee barbaachisaadha.

Ashaboon qaama keenya keessatti maal raawwataa?

Ijoolleen Itoophiyaa shan dorgommii astiroonoomii Open World Astronomy Olympiad jedhamurratti hirmaatan badhaasa afur argachuun milkaa'aniiru.

Ijoolleen Itoophiyaa Raashiyaatti badhaasa astiroonoomii injifatan akkamiin as ga'an?

Yeroo addunyaan gara Addeessaatti arreedaa jirtu keessaa jirra, dorgomtoonni heddummaataniiru. Ofii waan addeessarra jiru abuuruuf eenyutu qophiidha? Hundi keenya qaama hawaa nutti dhiyaattee jirtu kana qooddachuuf qophiidhaa?
Moo Addeessi kan nama, kubbaaniyyaa yookiin biyya muraasaa ta’uuf deemti?


Addeessi kan eenyuuti? Waldhibdeen Dacheerraa achittis mul'achuu malaa?

Abbaa Maccaa Abbaa Dagaa Abbaa Joobir jedhamu. Abbaan Maccaa Kiilolee jedhamuun beekamus. Godina Jimmaa Aanaa Gommaatti dhalatan. Amma magaalaa Jimmaa jiraataa kan jiran yoo ta’u, umuriinsaanii ganna 96 ta’a. Attamiin birrii fe'anii mootii bira dhaquun harka qullaa galfamanii? 

Qonnaan bulaa Jimmaa helikooptara dhunfaa bitachuuf birrii fe'anii Hayilasillaasee bira deemuun harka duwwaa galan 

Dhagaan samii cabee samii keessaa bu'e yeroo jalqabaaf kan argame bara 2014 yoo tahu seenaa dhala namaa keessatti balaa suunaamii argamee hin beekne akka mudatu taasiseera.

Dhagaan hanga magaalaa Landan gahu osoo samii keessaa lafarratti kufee maaltu taha?

Dacheerraa kiilomeetira 400 ol fagaatanii jiraachuun akkami? Buufati Hawaa Idiladdunyaa akkamiin ijaarame? Yeroon tajaajilasaa yoo obba'e maaltu bakka bu'a?

Saayinsii