Itoophiyaa

Ispoortii

Siyaasa

Dubartoota

Baha Jidduugalaa

Jajjaboo

Oduu

Viidiyoo

Daawwadhaa

Raadiyoo

Dhaggeeffadhaa

Afaan Oromoo

Erga weerara koronaa Vaayirasii as addunyaa irratti lakkoofsi ijoollee mana barnoota adda kutuun mana keessatti akka baratan taasifamanii baay'ee dabaleera. 
Haala asiin dura haalli ture namoota qabeenya qabantu daa'immaan ykn maatii isaaniif ogeeyyii fayyas ta'ee barnootaa manatti mindeessa.

Maatii hedduun maaliif ijoollee isaanii manatti barsiifachuuf dirqaman laata?

Iji namaa boca kubbaa kan qabu yoo ta'u qaamni halluu gurraacha qabuu fi walakkaa ijaatti argamu- pupil jedhamu karaa ittiin ifi alaa gara qaama ijaa gara keessaa seenuudha.

Ija keenya ittiin arguu malee akkamiin akka hojjetu hagam beekna?

Pirezedantiin Ameerikaa Doonaald Tiraamp adeemsa Ameerikaa Dhaabbata Fayyaa Addunyaa (WHO) keessaa baasuu jalqabuuf ajaja hojii raawwachiiftuu mallatteessan

WHO'n kan Tiraamp deeggarsa irraa dhaabuuf doorsise maal hojjata?

Pireezidaantiin Taanzaaniyaa weerarri vaayirasii 'Maarbarg', vaayirasii Iboolaa fakkaatu mudachuu beeksiisan. Kunis erga ministirri fayyaa biyyattii namoonni vaayirasichaan qabaman akka hin jirre erga haaltee torban tokko boodadha.

Waa'ee weerara vaayirasii haaraa Taanzaaniyaan mirkaneessite maal beekna?

Aartiin dhakaa kaabuu kun dhiphinaafi yaaddoo itti dagachuuf gargaara jedha namni dhagaa boca garaa garaa qabu kaabun beekamu. 

'Aartii dhakaa kaabuu' dhageessanii beektuu?

Ogeessa fayyaa beekamaa Itoophiyaa keessattis kollejjii fayyaa Nageellee Arsii jedhamu hundeessaniidha. Balaa abiddaa Loos Anjalas mudate kanaan hanga ammaa lammileen Itoophiyaa du'anis ta'ee miidhan irra gahe akka hin jirere BBCtti himan.

Namoota abidda LA'n miidhaman gargaaraa kan jiran Dr. Guddataa Hiniikkaa maal jedhu?

Namoonni ganamaan buna dhugan carraa isaan dhibee onneetiin du'an gadi aanaa ta'uu qorannoon tokko mul'ise.

Ganamaan buna dhuguun dhukkuba onneetiif saaxilamuu hir'isa-Qorannoo

Torban keessa saa'aatii hedduutu jiru, garuu saa'aatiin lama jireenya namaa jijjiiruu keessatti shoora guddaa qabaa jedhu qorattootni. Namoonni hedduun torbanitti sochii qaamaa hamma gorfamu raawwachuuf rakkatu. Garuu sochiin qaamaa hammi xiqqaanillee fayyaa namaaf bu'aa cimaa qaba.

Sochii qaamaa torbanitti sa'aatii lama jireenya  namaa jijjiiruu danda'u

Torbanoota muraasa darban keessaa Chaayinaatti suuraan namoonni hedduun maaskii kaawwatan miidiyaa hawaasaa irratti hospitaaloota keessatti mul'achuunsaanii weerara gara biraatuu ka'ee laata yaaddoo jedhu uumeera.

Waa'ee vaayirasii haaraa Chaayinaatti mudatee maal beekna? 

Gandi magaalaa Xaaliyaan tokko jiraattoon ishee dhibee cimaa akka hin dhukkubsanne akeekkachiifte.

Ganda Xaaliyaan jiraattonni akka hin dhukkubsanne dhorkite 

Kifluu Caalaa jedhama. Godina Wallagga Lixaa Aanaa Laaloo Assabiitti dhalatee guddate. Maatiisaaf ilma hangafa yoo ta'u, obboleeyyan jaha of duubaa qaba. 

Dargaggoo waggaa 20 booda yaalii daqiiqaa 20n qaroosaa deebiise argate

Namtichi hospitaala Yunivarsiitii Jimmaa keessatti uffata hakiimaa uffachuudhaan fuullisaa akka hin baramneef maaskii kaawwatee namoota firoota dhukkubsachiisan jalaa qabeenyaa hate hidhaan adabamu poolisiin beeksiise.

Jimmatti namichi ogeessa fayyaa of fakkeessuun yakka raawwate hidhaan adabame

Waggoota 60 booda, addunyaa amma namni tokko giddu galeessaan waggaa 73 ol jiraata, UN akka jedhutti  bara 2050tti waggaa 77tti ol guddata.

Namoonni dur caala waggaa 100 ol jiraachuun maaliif dabalaa dhufe?

Kanaan dura yakka kanaaf saaxilamtoota kan turan gaheessoota ta'usaanii amma garuu ol adeemtota ta’u dubbatu ogeessi BBC’n dubbise.

Yakkamtoota suuraalee qullaatiin doorsisuun maallaqa gaafatan

Dr Kumalee Tolasaan yaala ijaatiin ogeetti maqaa gaarii horattedha. Yeroo ammaa Yunivarsiitii Jimmaatti sabispeeshaalistii yaala ijaa daa'immaniiti.



Dr Kumalee: 'Wanti isin keessa jiru akka dhugoomu ofiin cabsitanii bahuu qabdu'

'Yeroo abbaan manaa koo mana jiru  bobbaaf mana fincaanii hin dhaqu'

"Itoophiyaa keessatti daa'imni hagana ulfaatu dhalachuusaaf hanga ammaatti ragaa isaa hinqabu; wanti barreeffames hin jiru" jedhan oggeessi fayyaa daa'ima kana deessisan Dr. Rattaa Tizaazuu.

Waa'ee harmee Finfinneetti daa'ima kilogiraama 6 ulfaatu deessee maal beekna?

Dr Kumalee Tolasaa jedhamti. Hakiima yaalii ijaati. Yeroo baay'ee, Dr Kumee jedhamuun waamamti. Maatiinshee barsiisota. Haatishee barsiistuu Fiiziksii fi Herreegaa jabduudha. Oggummaashee keessatti mudannoowwan hin dabanneefi kaan irratti BBC waliin turtii taasifte kunooti, dhiyaadhaa.

Dr. Kumalee ogeettii ijaa  dukkana bara dheeraa namootaa ifatti jijjirtu

Kaansariin daa'immannii kaansarii gaheessotaa caalaa carraa fayyuu olaanaa qabaatus, wal'aansisaa akka hin milkoofneef danqaaleen jiraachuu dubbatu oggeessi fayyaa fi maatiin.

Carraa fayyuu kaansarii daa'immaniifi danqaalee waldhaansisaa qabu

Dr. Bayyana Abarraa Ispeshaalistii Ulfaa fi Gadaamessaa yemmuu ta'an, Naannoo Giddugaleessa Itoophiyaa Magaalaa Hoosaa'inaa keessatti kan argamu Hospitaala Ispeshaalaayizdii Waliigalaa Yaadannoo Mootittii Illeenii Mahaammad keessa hojjetu.

Doktorri cidhasaanii adda kutuun haadha ulfaa deesisan leellifaman

Ganda Sulula Qinxamaa Keeniyaa keessatti argamtutti torbee darbe gaddi guutee ture. Barattoonni fayyaa waayila isaanii dhihoo lubbuu ofii baaseef gadda taa'anii ture. Firaansiis oggeessa fayyaa sahanaffaa dhiheenya lubbuu ofii galaafatedha.

'Hojii galata hin qabne'- ogeeyyiin fayyaa Keeniyaa maaliif lubbusaanii balleessu?

Kanneen miidiyaa hawaasummaa gubbaa kanneen gorsa hedduu kennan jiraatanis, hakiimonni gogaa rifeensa keenya guddisuuf malli qaxxaamuraafi saffisaa hin jiru jedhu.



Kunuunsaafi gosooti nyaataa rifeensa keenya guddisan maal fa'i?

“Ulfa ji’a sagalii ta’een hojjechaa ture. Da’uudhaaf torban tokko yeroo na hafu maamiltoota kiyya waliin saal-qunnamtii raawwachaan ture,” jetti Soofiyaan

Beeljiyeem dubartoota daldala saal-qunnamtiin jiraataniif hayyama da’umsaafi soorama hayyamte

Falmii cimaa torban hedduu fudhateen booda Jimaata darbe miseensonni paarlaamaa UK seera ga’eessota dhukkubsatan kanneen ji’a jaha keessatti du’uu danda’an jedhamee eegaman jireenya isaanii akka addaan kutan gargaaru raggaasisaniiru.