Itoophiyaa

Ispoortii

Siyaasa

Dubartoota

Baha Jidduugalaa

Jajjaboo

Oduu

Viidiyoo

Daawwadhaa

Raadiyoo

Dhaggeeffadhaa

Shamarree Daraartuu Darajjee Yunivarsiitii Jimmaa Inistitiyuutii Tekinoloojiitti barsiiftuu mummee barnootaa Baayomedikaaliiti. Kana malees barnoota digirii lammaaffaashee mummee barnootaa Baayomedikaal Imeejing jedhamuun barachaa kan jirtu yoo ta'u, barumsasheen cinatti hojiilee kalaqaa hojjetti.

Shamarree rakkoon qonnaan bultootaa gumbii ammayyaa kalaquuf ishee kakaase

Jijjiirama haala qilleensaa: Biyyooti addunyaa buna, avokaadoo fi sanyi lawuzii (cashew) biqilchuuf mijatoo tahan sababa ho’a addunyaan jijjiiramuu malu jedha qorannoon haaraa.

Ho’i addunyaa dabaluun biyyoota buna oomishan geeddaruu mala

Keeniyaa keessatti gareen qindaa'anii yakka raawwatan daldaltoota oomisha avokaadoo irra xiyyeeffatanii jiru. Oomishi muka avokaadoo tokkorraa argamu waggaatti hanga doolaara Ameerikaa 600 argamsiisa.

Oomisha avokaadoo Keeniyaa qalbii warra gurmaa'anii saaman hawwachaa jira

Ahimad Abbaa -Tamaam Abbaa -Fooggal, qonnaa bulaa Godina Jimmaa aanaa Gommaa ganda Bashaashaa yoo ta'an, buna ooyirusaanii irratti oomishan biyya alaatti erguu erga jalqabanii ganna afur lakkoofsisaniru.

Qonnaan-bulaa Bashaashaa buna gabaa alaatti erguun milkaa'an

Aadee Qiddisti Abarraa Karrayyuu jedhamti. Jiraattuu magaala Finfinneeti. Qonna magaalaa fi hojii harkaa irratti bobba'uun hojjataa jirti. Keessattuu horsiisa loonii amma gaggeessaa jirtu kanas jalqaba saawwan lamaan kan eegalte Aadde Qiddist yeroo ammaa loowwan kudhan qabdi.

Dubartii Finfinneetti horsiisa loonii fi hojii harkaa maatiirraa barte jiruu godhatte

Ministirri Muummee Itoophiyaa Abiy Ahimad, dhibeewwan biyya seenan dabalatee, rakkoon biyyattii hedduun gargaarsa qamadii biyya alaa irraa dhufurraa kan maddudha jedhan.

Itoophiyaan qamadii biyya alaatii galurraa rakkoo akkamii qabdi?

Qonnaan bultootni adda dureen kombaaynirra mootummaan dhiyeesseef saffisaan caccabuu isaatiin rakkoo keessa galuu BBC'tti himan.

'Kombaayinarri mootummaa adda durummaa irraa hiyyummaatti nu oofe'

Mucaan Ayerlaanditti jiraataa Kaawuntii Kavaan, Baaliikorneel irraa ta’e kun maallaqa badhaasaan argateen jabbilee ja’a bitate.

Mucaan ganna 10 maallaqa badhaasaan argate jabbilee bitachuuf oolche

Italii keessatti ittoo(cheese) aannan re'ee oomishuun kan beekamtu Aagituu Eda'oo Guddataa xumura ji'a Muddee bara 2020 ajjeefamuun ishee ta'ii namoota danuu gaddisiise ture.

Re'oonni Aagituu Eda'oo Guddataa maalitti jiru?

Anga'aan naannoo Tigraay, jiraattotta qonnaa irraa dhorkuuf sochiin gaggeeffamaa jira jechuun, kun namootni sababa beelaan akka du’an gochuu mala jechuun akeekkachiisan.

Qonnaan bultoonni Tigraay 'akka hin qotanne dhorkamaa jiru'

Adeemsi omishni qotee-bulaa irraa gara fayyadamtoota bira ga’uuf keessa darbu qindaa’aa akka hin taane ogeessonni dinagdee hedduun irratti waliigalu. Dhimmi kun qaala’iinsa jireenyaaf gumaacheeraa laata? Fallisaa hoo?

Biyya 'qote-bulaan omishasaatti hin fayyadamne' Itoophiyaan akkamiin qaala’iinsa hir'isti?

Obbo Iskindir Mulugeetaa manneen barnootaa mootummaa kudhan magaalaa Finfinnee keessa jiran keessatti biqiltuuwwan gara garaa qapheessuun gurgurtaaf dhiyeessa.

Qonnaan bulaa qonna magaalaan jireenya warra magaalaa jijjiiruuf dhama'u

Kaaba - Lixa Ispeenitti yeeyyiiwwan akka hin adamfanne dhorkamuun kanneen kunuunsa bineensotaaf dhiphataniif gammachuu, qonnaan bultootammoo yaaddesse.

Qonnaan bultoota yeeyyii tiksuufi hoolaa kunuunsuu gidduutti rakkatan

Itoophiyaan qamadii deeggarsaan kennamuuf dabalatee, bara baraan qamadii kuntaala miiliyoona 15 hanga 20 biyyoota birootii galchiti.

Omisha qamadii waqtii bonaa Itoophiyaan eegalterratti dhimmoota beekuu qabdan

Indiyaatti oomishni sukkaaraa garamalee taanaan ummanni kan duraanii caalaa akka fayyadamu duulli geggeefamaa jira.

Lammiileen Indiyaa sukkaara bayyee akka fayyadaman duulli geggeefamaa jira

Weerarri awwaannisaa naannolee Itoophiyaafi biyyoota Gaanfa Afrikaa waliin gaheera. Naannoo Oromiyaattis godinoota sadii hubeera. Dargaggoo Naa’ol Dhaabaa dirooniidhaan dhiibbaa weerarri awwaannisaa fidu ittifuus carraaqaa jira.

'Guyyaatti dirooniin giddugaleessaan lafa hektaara 65 irratti biifti’

Weerarri awwaanisaa Naannoo Amaaraatti lafa heektaara kuma 87 ol midhaaniifi nyaata bineensotaarratti miidhaa dhaqqabsiisu naannichi beeksise. Kana keessaa lafti heektaara 30,500 ol lafa qonna midhaanidhaa jedhameera.

'Haati warraakoo midhaan awwaannisni nu jalaa fixe agarraan gaggabde'

Weerarri awwaannisaa marroo tibbanana kahe Itoophiyaatti oyruu qonnaan bultootaa naannolee shan keessatti argaman mancaasaa jira. Iddoowwan tokko tokkotti qonnaan bultoonni midhaan oyiruusaanii guutummaan guututti akka dhaban himameera.

Weerara awwaannisaa qonnaan bultoota goolaa jiru

Naannoo Oromiyaa keessatti weerarri awwaannisaa Godinoota Harargee Lamaaniin ala Godina Shawaa Bahaattis mul'achuu Biiroon Qonnaa Oromiyaa beeksise. Kunis, gama Naannoo Afaar daangessuun ta'u ibsan.

Naannoo Oromiyaatti Harargee lamaaniin ala Shawaa Bahaattis awwaannisni mul'ate

Naannoo Amaaraa godina Warrabaabootti weerara awwaannisaa mudate ittisuuf jecha heelikooptarri keemikaala biifaa ture guyyaa har'aa ganama sa'aatii 4:30 irratti godinichatti ganda 014 bakka Filaamingoo jedhamee beekamutti kufuusaa himameera.

Naannoo Amaaraatti heelikooptarri keemikaala biifaa ture kufee caccabe

Qonnaan bultoota finfinnee fi naannawaa Finfinneetii sababa misoomaan buqqa'aniif manneen walin jireenyaa (kondomiiniyamii) kennaan jira jedhe Biiroon Misooma fi Bulchiinsa Manneenii magaalaa Finfinnee.

Qonnaan bultoota buqqa'aniif kondomiiniyamii 'kennaan jira' - Bulchiinsa Finfinnee

Lafti heektaara 46 magaalaa Finfinnee naannoo Jamootti Waldaa Aksiyoona Daldala Qindaawaa Finfinnee/FIT/ fi bulchiinsa magaalattii jidduutti falmii kaasee ture qonnaan bultootaaf deebi'uu bulchiinsi magaalattii himeera.

Atakaaroo lafa qonnaan bultoota Finfinneerraa 'saamame' jedhamee

Itoophiyaan omisha misha miidhaanii haala saayinsaawaatiin fooyyeefaman (Genetically Modified Organism-GMO) jedhamuun beekamu fayyadamuufis ta'e omishuuf waliigalte kan hintaasifne ta'u beeksifte.

'Itoophiyaan 'GMO' omishuufis ta'e fayyadamuuf waliigaltee hin taasifne'

Qoricha dhukkuba saree maraattee, biichee fardaa fi zayita motora adda addaas hojjetee beekamtii itti argateera.