Sách Chuyện với Thanh bị thu hồi và những ồn ào chưa dứt

Sau hàng loạt tranh cãi, cuối cùng cuốn sách Chuyện với Thanh – Lời kể mới về ánh sáng của tác giả Nguyễn Thành Nam đã chính thức bị thu hồi theo yêu cầu của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Nhà Xuất bản Hội Nhà văn – đơn vị thẩm định và xuất bản cuốn sách này – đã đăng thông cáo trên trang Facebook của mình vào ngày 10/6, rằng "thực hiện yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước", hội này đã quyết định "dừng phát hành và quyết liệt triển khai thu hồi cuốn sách".

Thông cáo cho biết, "trên tinh thần cầu thị", nhà xuất bản, sau khi rà soát, đã "nhận thấy hạn chế, thiếu sót trong công tác biên tập, thẩm định và kỹ thuật thể hiện nội dung, đặc biệt liên quan đến mức độ chuẩn xác của một số dữ liệu lịch sử, một số nhận định và cách diễn đạt trong tác phẩm".

Cơ quan này cho hay cùng với việc thu hồi sách, họ sẽ "nghiêm túc làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân có liên quan và xử lý nghiêm theo quy định".

Động thái của Nhà xuất bản Hội Nhà văn là diễn biến mới nhất về cuốn sách gây nhiều tranh cãi trong những ngày gần đây.

Theo bài viết trên cổng thông tin Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục Xuất bản, In và Phát hành ngày 2/6 đã yêu cầu tạm dừng phát hành và báo cáo giải trình, đến ngày 4/6 tiếp tục yêu cầu thu hồi sách, làm rõ trách nhiệm các bên liên quan.

Hệ thống các thư viện cũng được đề nghị "tạm dừng đưa cuốn sách vào phục vụ bạn đọc cho đến khi có ý kiến của cơ quan có thẩm quyền".

Hàng loạt các bài viết liên quan đến việc giới thiệu cuốn sách này trên các tờ báo cũng đã bị gỡ bỏ, kể cả bài viết trên tờ VNExpress – vốn vẫn tồn tại sau khi các báo Nhân dân, Quân đội Nhân dân gỡ bỏ bài viết.

Điều này rất khác với thời điểm cuốn sách ra mắt, vào ngày 25/4 tại Hà Nội và tại 9/5 ở TP HCM, khi tác phẩm được ca ngợi là một đổi mới về cách tiếp cận trong kể chuyện về lãnh tụ.

"Chuyện với Thanh gợi ý một số góc nhìn lịch sử cho giới trẻ, những người đang tự hỏi mình là ai, sẽ đi về đâu," bài báo trên VnExpress (đã bị gỡ) viết.

Rất nhiều nhân vật có tiếng tăm như nhà sử học Dương Trung Quốc, Chủ tịch Hội Nhà văn Nguyễn Quang Thiều cũng xuất hiện cùng tác giả Nguyễn Thành Nam trong các buổi ra sách.

Thế nhưng, dư luận trên mạng xã hội đã bắt đầu thay đổi thái độ khi một số trang sách được chụp lại và chia sẻ, với các ngôn từ và cách thể hiện được cho là vượt quá giới hạn, thậm chí còn bị gọi là "phản động", "xúc phạm" lãnh tụ.

Đã xuất hiện những lời kêu gọi và ý kiến gửi Ban Tuyên giáo và Dân vận, cũng như Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch yêu cầu xử lý tác giả, tác phẩm và các bên liên quan, trong đó có cả lãnh đạo Hội Nhà văn.

Những ồn ào chưa dứt

Hàng loạt ngôn từ được cho là "phản cảm", hay "xúc phạm" liên quan đến giọng điệu sử dụng trong cuốn sách khi mô tả người thanh niên Nguyễn Tất Thành – tên thời trẻ của lãnh tụ Hồ Chí Minh – là "thất nghiệp", hay "đi phượt", rồi phải "điếu đóm các đại ca"...

Việc miêu tả Nguyễn Ái Quốc khi dịch hai tác phẩm Tuyên Ngôn Đảng Cộng sản của Karl Marx và Bệnh ấu trĩ tả khuynh của Lenin là "ngồi nhai giáo án khô khốc", và đó là "cực hình", cũng khiến nhiều người lên tiếng, như BBC đã đề cập trước đây.

Đáng chú ý, cuộc tranh luận còn vượt ra khỏi khuôn khổ của tác phẩm khi ông Nguyễn Thành Nam đã sử dụng một số tư liệu trong cuốn Ho Chi Minh: A Life (Hồ Chí Minh: Một cuộc đời) của tác giả William J. Duiker.

Cuốn sách của Duiker vẫn chưa được xuất bản tại Việt Nam vì một số chi tiết được cho là "không đúng" với tài liệu chính thức của Hà Nội về cuộc đời của ông Hồ Chí Minh.

Chuyện với Thanh được tác giả Nguyễn Thành Nam giới thiệu là lấy cảm hứng từ cuốn sách của ông Duiker, và trên thực tế, ông Nam cũng đã trích một số đoạn về ông Hồ trong cuốn sách của vị giáo sư người Mỹ.

Theo giới thiệu, tác giả Nguyễn Thành Nam là tiến sĩ toán học và ông hiện đang giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại VinUni – trường đại học thuộc tập đoàn Vingroup của tỷ phú Phạm Nhật Vượng.

Điều này cũng khiến cho không ít ý kiến đặt vấn đề về việc một người không có chuyên môn lại phụ trách một môn học được cho là quan trọng về chính trị này.

Vấn đề được đẩy lên khi không ít người cho rằng có động cơ chính trị phía sau, không chỉ là "xuyên tạc" lãnh tụ Hồ Chí Minh, mà còn là "cách mạng màu".

Một số thậm chí cho rằng tác giả Nguyễn Thành Nam đã có "hành vi lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước" theo Điều 331 Bộ luật Hình sự 2015.

Trong khi đó, cũng có nhiều người bênh vực ông Nam với lập luận rằng ông là người "yêu Bác, yêu Đảng" và đang tìm cách kể chuyện sáng tạo để đưa tư tưởng Hồ Chí Minh đến gần hơn với giới trẻ.