Philippines yêu cầu Trung Quốc dỡ cấu trúc nổi tại bãi cạn Scarborough

Philippines hôm 10/6 cho biết nước này đang hối thúc Bắc Kinh dỡ bỏ một cấu trúc nổi tại bãi cạn Scarborough đang tranh chấp ở Biển Đông, đồng thời khẳng định sẽ không để bãi cạn này bị biến thành một đảo nhân tạo, theo Reuters.

Trước đó, hôm 9/6, Manila đã gửi công hàm phản đối ngoại giao đến Trung Quốc liên quan đến sự hiện diện của cấu trúc nổi này.

Theo Lực lượng Tuần duyên Philippines, cấu trúc này nhiều khả năng do các tàu nghiên cứu của Trung Quốc triển khai.

"Từ góc độ quốc phòng và an ninh, chúng tôi đang làm mọi việc có thể để thực hiện nhiệm vụ của mình, trong đó có việc ngăn chặn Bajo de Masinloc bị phát triển thành một đảo nhân tạo khác," người phát ngôn Hải quân Philippines, ông Roy Trinidad, phát biểu tại một cuộc họp báo.

Bãi cạn Scarborough, nơi Trung Quốc gọi là đảo Hoàng Nham còn Philippines gọi là bãi cạn Panatag hay Bajo de Masinloc, là một trong những điểm nóng tranh chấp hàng hải gay gắt nhất ở châu Á.

Một số nhà ngoại giao và giới phân tích lo ngại rằng căng thẳng và đối đầu kéo dài xung quanh bãi cạn này có thể leo thang thành xung đột vũ trang.

Được đặt tên theo một con tàu của Anh bị mắc cạn tại rạn san hô này gần ba thế kỷ trước, bãi cạn Scarborough nằm cách Philippines 200km và thuộc vùng đặc quyền kinh tế của nước này.

Vị trí của bãi cạn này mang tính chiến lược đối với Bắc Kinh, khi nằm ở giữa Biển Đông và gần các tuyến hàng hải nơi có lưu lượng hàng hóa trị giá lên đến 3.000 tỷ đô la Mỹ mỗi năm.

Philippines và Trung Quốc đều tuyên bố chủ quyền đối với bãi cạn Scarborough, song quyền chủ quyền chưa bao giờ được phân định rõ ràng, trong khi thực tế khu vực này đang do Bắc Kinh kiểm soát.

'Có người trên cấu trúc nổi'

Trong cuộc họp báo ngày 10/4, các quan chức an ninh Philippines công bố hình ảnh về một cấu trúc nổi hình vuông có nhiều người trên đó và một ăng ten đặt ở trung tâm.

Cấu trúc này dường như được làm từ các tấm ván gỗ tạo thành một sàn ở trung tâm, bao quanh bởi các thiết bị nổi hình trụ được bố trí dọc theo chu vi.

Trung Quốc không xác nhận cũng không phủ nhận rằng họ là bên chịu trách nhiệm đối với cấu trúc này.

Hôm 9/6, Bộ Ngoại giao Trung Quốc một lần nữa khẳng định Bắc Kinh có "chủ quyền không thể tranh cãi" đối với bãi cạn Scarborough và rằng các hoạt động của nước này tại đây, gồm cả nghiên cứu khoa học, đều là hợp pháp.

Các bức ảnh do giới chức an ninh Philippines công bố cũng cho thấy sự xuất diện của các phao nổi và một ăng ten khác bên trong bãi cạn.

Gợi nhớ Đá Vành Khăn

Trước đó, ảnh vệ tinh do Reuters thu thập vào các ngày 27, 29 và 30/5 cho thấy một cấu trúc "khả nghi" xuất hiện tại lối vào bãi cạn Scarborough đang tranh chấp ở Biển Đông.

Nhưng các hình ảnh chụp hôm 1/6 không cho thấy công trình này ở đó nữa.

Dù vậy, lực lượng tuần duyên Philippines cho biết cấu trúc này vẫn ở trong khu vực bãi cạn và lần gần đây nhất là ở giữa đầm phá.

Các quan chức Philippines không muốn suy đoán về mục đích của cấu trúc nổi này cũng như liệu sự hiện diện của cấu trúc này có phải là một hành động leo thang từ phía Trung Quốc hay không.

Giáo sư Jay Batongbacal tại Đại học Philippines, một chuyên gia về luật biển, cho rằng những bức ảnh này khiến ông liên tưởng đến Đá Vành Khăn, một trong bảy đảo nhân tạo mà Trung Quốc đã xây dựng ở Biển Đông.

Hiện Đá Vành Khăn được Trung Quốc xây dựng đường băng, trang bị hệ thống radar và tên lửa đất đối không.

"Họ bắt đầu với một nền đất, sau đó là những túp lều nhỏ rồi dần dần được nâng cấp," ông Batongbacal nói, đồng thời cho rằng cấu trúc nổi này là một phần trong các "hành động từng bước thay đổi hiện trạng trên thực địa" của Trung Quốc.

Nỗ lực xây dựng Bộ Quy tắc Ứng xử

Quan hệ giữa Manila và Bắc Kinh đã xấu đi do các vụ đối đầu liên tiếp trên biển tại các khu vực tranh chấp ở Biển Đông, nơi Trung Quốc tuyên bố chủ quyền gần như toàn bộ.

Bãi cạn Scarborough nằm gần các tuyến hàng hải quan trọng và được đánh giá cao nhờ nguồn lợi thủy sản phong phú cùng đầm phá màu xanh ngọc, nơi tàu thuyền có thể trú ẩn khi có bão.

Trung Quốc giành quyền kiểm soát trên thực tế đối với bãi cạn này từ năm 2012.

Năm 2016, Tòa Trọng tài Thường trực ở có trụ sở tại The Hague, Hà Lan, đã ra phán quyết mang tính bước ngoặt, bác bỏ yêu sách "đường chín đoạn" mà Trung Quốc đưa ra ở Biển Đông.

Tòa cũng cho rằng việc Bắc Kinh phong tỏa khu vực bãi cạn Scarborough là vi phạm luật quốc tế vì đây là ngư trường truyền thống của một số quốc gia, gồm Trung Quốc, Philippines và Việt Nam.

Tuy nhiên việc thiết lập chủ quyền đối với bãi cạn Scarborough nằm ngoài phạm vi phán quyết của tòa này.

Từ năm 2025, Trung Quốc đã phê duyệt việc thành lập một khu bảo tồn thiên nhiên tại bãi cạn Scarborough, với mục đích bảo tồn hệ sinh thái rạn san hô rộng 3.524 héc ta.

Khu vực này sẽ bao phủ toàn bộ phía đông bắc của đảo san hô hình tam giác, rất gần với lối vào duy nhất dành cho các tàu lớn.

Động thái này nhanh chóng bị Philippines lên án, cho rằng đó là "một cái cớ rõ ràng nhằm củng cố sự chiếm đóng" của Trung Quốc tại khu vực.

Trước đó, hồi tháng 4/2026, các hình ảnh vệ tinh do công ty Vantor chụp vào ngày 10, và 11 cho thấy Trung Quốc đang sử dụng tàu chiến và hàng rào để siết chặt kiểm soát lối vào bãi cạn Scarborough ở Biển Đông trong bối cảnh căng thẳng leo thang với Philippines tại khu vực này.