Россия. Янгиликлар: Ҳозир Россиядан қандай қилиб кетиш мумкин? Нимага арзон билет бор? Rossiya Ukraina Yangiliklar

яхта
    • Author, Мария Киселева
    • Role, Би-би-си
  • Published

Россияда «қисман» сафарбарлик эълон қилинганидан сўнг юз минглаб кишилар Россияни тарк этди. Кўпчилик ҳукуматнинг чегараларни ёпишини кутганди. Ваҳима туфайли поезд ва самолёт чипталари кескин қимматлашди, қуруқликдаги чегараларда кўплаб километрли тирбандликлар пайдо бўлди. Натижада кўплаб руслар жуда экзотик йўллар билан мамлакатни тарк этишга мажбур бўлишди.

Алоқадор мавзулар:

ITсоҳасида ишлаётган москвалик Алексейга иш берувчи компаниянинг ижарага олинган чартерида Арманистонга учиб кетишни таклиф қилган.

«Компания учун бу янгилик эмас, чунки 24 февралда ҳам (махсус операция эълон қилинганида - таҳр) тезда ваҳима кўтарилган ва кейин Ереванга парвозлар бўлганди», - дейди у.

Парвоз 28 октябрга белгиланган эди. Алексей бу рейс нархи қанча туради, билмайди. Одатда компания ишчилари учун бепул бўларди. Алексей унда учиб кетиш учун октябрни кутмасликка қарор қилди. Россия чегараси ёпилиши мумкинлиги ҳақидаги хабарлар туфайли у сафарбарлик эълон қилинганидан бир неча кун ўтиб Белоруссияга жўнаб кетди.

Алексейнинг таъкидлашича, компания офиси жойлашган бизнес марказига «полиция билан ҳарбий комиссарликдан вакиллар» келганидан кейин чартер рейс бекор қилинган. Ҳозир иш берувчи ҳамкасбларига кўчиш учун индивидуал ёрдам таклиф қилаяпти.

Бу россияликлар мамлакатни тарк этиш учун шахсий самолётлардан қандай фойдаланишга уринганликларининг бир мисолидир. Компаниялар томонидан талаб нафақат жетларни ижарага олишга, балки бошқа хизматларга ҳам ўсди. Бир киши ёки гуруҳ учун бутун самолётни ижарага олиш, шунингдек, jet sharing деб номланган хизмат тури, яъни шахсий самолётда ўриндиқ сотиб олишга ҳам талаб ортди.

- «Қисман» сафарбарлик эълон қилинган кундан кейин самолётларни ижарага олишга бўлган талаб кескин ўсди, дейди Flight Way бош директори Эдуард Симонов. Ушбу компания бизнес-жетларда чартер рейсларини ташкиллаштириш билан шуғулланади.

Мурожаатларнинг аксарияти авваллари шахсий самолётлардан фойдаланмаган, аммо ҳозир имкон қадар тезроқ учиб кетишни хоҳлаётган одамлардан келмоқда, дея тушунтиради Симонов. Аммо потенциал мижозларни кўпинча нархлар хуркитади - ҳамма ҳам шартнома имзолашга ва парвозгача бормайди.

Бутун самолётни ижарага олиш нархи масофа ва йўналишга боғлиқ. Би-би-сига саволларига жавоб берган компанияларга кўра, ҳар бир парвоз учун 4,5 млн рублдан 10-15 миллион рублгача бўлиши мумкин. Хусусий самолётдаги ўриндиқ сотиб олиш эса, масалан, Туркия ёки Арманистонга 14 дан 25 минг еврогача (1-1,5 миллион рубл) туради. Бу мамлакатлар сафарбарлик эълон қилинганидан энг кўпқатновли йўналишга айланди.

«Москвадан Ереван ёки Истанбулгача (бутун бир самолёт ижараси учун) нархлар 5-13 миллион рублни ташкил қилади, нархи самолёт турига, йўловчилар сонига ва самолётнинг маълум бир санада мавжудлигига боғлиқ… Албатта, илгари ҳеч қачон жетларда учмаган одамлар бундай бюджетни кўришгач, самолётни ижарага олиш истаги тезда йўқолади. Одамларда одатий ваҳима ва қўрқув бор», деб ёзган Симонов Би-би-си билан ёзишмаларида.

Шунга қарамай, сафарбарликдан кейинги дастлабки кунларда талаб таклифдан ошиб кетди: ҳозир Россиядан тижорат рейсларини амалга оширадиган бир нечта бизнес-жетлар мавжуд ва талаб ошганидан кейин самолётни ижарага олиш ва мурожаат этилган куни учиш деярли имконсиз бўлиб қолди.

Бизнес-жетларнинг аксарият чартерлари 23 дан 28 сентябргача Москвадан учиб кетган (аниқ қанча эканлигини компания вакиллари баҳолай олмади).

«Авваллари одатда кунига 50 та сўров бўлган бўлса, бирданига 500 тага чиқди. Ҳатто баъзи кунларда 1000 та ҳам бўлди. Лекин бу фақат бизнинг компаниямизга тегишли кўрсатгич. Албатта, бозорга назар ташласангиз, рақамлар янада кўпаяди. - дейди «Your Charter» компанияси ривожланиш бўйича директори Евгений Биков.

Унинг сўзларига кўра, сафарбарлик эълон қилинганидан кейин катта лайнерлардан ҳам фойдалана бошлаганлар.

Айни пайтда бизнес-жетларга бўлган талабнинг чўққига чиққан даври ўтган. 27 сентябрдан кейин компанияга мурожаатлар камая бошлади, бироқ парвозлар бўйича реал сўровлар сони ўсишни бошлади, дейди Биков.

Бироқ, Биков яна бир ўзига хосликни қайд этади: компаниялар томонидан низомларга бўлган талаб сафарбарлик эълон қилинишидан олдин ҳам ўсишни бошлади. «Сентябрга яқин баъзи компаниялар ҳақиқатан ҳам кўчиш ҳақида йил давомидагидан кўра тез-тез ўйлай бошладилар. Шунинг учун кўпчилик 20-чи санагача учиб кетишганди ва ўз ходимларини бошқа жойга кўчиришганди... Потенциал мижозлар сони, эҳтимол, 2-3 баробар кўпайган», таъкидлайди у.

Чатда самолет топиш

жет

Сурат манбаси, picture alliance / Hasan Bratic

Дастлабки ҳафталарда чегара орқали парвозларни нафақат расмий компаниялар, балки чегарада навбатда турган ёки уни кесиб ўтмоқчи бўлганларнинг чатларида ўз хизматларини реклама қилган номаълум шахслар ҳам таклиф қилишган. Масалан, Грузия билан чегарадаги «Верхний Ларс» назорат-ўтказиш пунктига кираверишда тирбандликда турганларга кичик самолёт ёки вертолётда учиб ўтишни чатда таклиф қилишган.

Би-би-си мухбири бир нечта шундай эълонларга ёзиб кўрди. Улар бирин-кетин Сочидан Грузияга учадиган фермер самолётида бир ўринни 20 минг рублга таклиф қилишди. Суҳбатдошнинг ишонтиришича, йўловчилар россиялик чегарачилар билан тўқнаш келмайди, самолётнинг ўзи эса нейтрал сувлар устида учиб ўтади.

Улар икки баравар қиммат - 40 минг рублга вертолёт чипталарини таклиф қилишди. Бу пулга Минводадан Грузияга учиш мумкинлиги айтилди. Эълон муаллифининг тушунтиришича, расмиятчилик оддий чегарани кесиб ўтиш билан бир хил бўлади, яъни йўловчи Россиядан ташқарига чиқарилмаслиги мумкин. Шунинг учун, вертолётда жой олиш учун улар тўлиқ нархни эмас, балки 50 фоизлик олдиндан тўловни сўрашди.

Йўловчи ташувчи бу парвоз мутлақо қонуний бўлишига ишонтирди. Аммо у, агар иложи бўлса, тўловни крипто валютасида қилишни сўради, гарчи Россия қонунчилиги уни харидлар учун тўлашга ишлатишни тақиқласа ҳам.

Агар харидор икки баравар кўп - 80 минг рубль тўлашга тайёр бўлса, унда ташувчи «ноқонуний» ўтказиб қўйиш вариантига тайёр, унинг тафсилотлари ошкор қилинмади.

Яна бир парвоз варианти - вертолётда Бесландан Тбилисига учиш. Жой нархи 20 минг, унга аванс тўлаш керак экан.

Бироқ, Евгений Биковнинг сўзларига кўра, Россия ва Грузия ўртасида тўғридан-тўғри рейс мавжуд эмаслиги сабабли (у 2019 йилда тўхтатилган), бундай рейслар қонуний равишда фақат трансферлар билан амалга оширилиши мумкин. Умумий қоидага кўра, йўловчилар шахсий самолётга чиқишда оддий рейсдаги каби расмиятчиликлардан ўтадилар. Рўйхатдан ўтиш алоҳида пештахта ёки VIP-терминалда амалга оширилиши мумкин.

Сўнгги кунларда мунтазам рейслар учун чипталарга нисбатан «ур-йиқитли» талаб анча заифлашди. Масалан, 3 октябрь куни Москвадан Тбилисига (Ереван орқали) эртанги кун учун чипталарни 35-50 минг рублга сотиб олиш мумкин эди. Москвадан Ереванга чипта нархи 13,5 дан 23 минг рублгача, Астанага чипталар - 26-45 минг рубль. Бу ҳали ҳам оддий нархлардан юқори, лекин айни пайтда 20-22 сентябрь кунларидаги нархлардан бир неча баробар паст.

Россияни тарк этишнинг янада экзотик вариантлари мавжуд. Масалан, дам олиш кунлари 41 минг рублга Дубай орқали билан Москвадан Занзибарга учишингиз мумкин. Танзаниядаги ушбу орол, айниқса, пандемия даврида Россиядан тўғридан-тўғри рейслар амалга оширилган пайтда машҳурлашганди. Россияликлар визани Танзанияга келгандан сўнг олишлари мумкин.

Россиядан яхтада

яхта
Сурат тагсўзи, Россияни яхтада ҳам тарк этиш мумкин

27 сентябрь куни саккиз нафар россиялик яхтачилар гуруҳи Владивостокда «чегарани ёпди». Улар Жанубий Кореяга отланиб, бир томонга йўналган круизга йўл олди. Бу саёҳат тахминан беш кун давом этади, чунки қайиқ Шимолий Корея бўйлаб узоқ айланма йўлни босиб ўтиши керак.

Бу дастлаб, сафарбарлик туфайли Россияни тарк этишга уриниш эмас эди. Капитан Игор Ковалевский бошчилигидаги жамоа қайиқни Россия учун совуқ мавсумда Корея ёки Таиландда ишлатиш учун ҳайдаганди. Бу режалар ёзда муҳокама қилина бошлаган, аммо жамоа ниҳоят, қайиқни 20 сентябрда ҳайдашга қарор қилди, дейди круиз иштирокчиларидан бири.

Қайиқда кетиш бошқа кўплаб йўллар билан чиқиш имконсиз бўлган бир пайтда, жамоа аъзолари учун Россияни тарк этишнинг яхши усули бўлди.

Ушбу денгизчилар гуруҳининг Владивостокдан Кореянинг Тонхэ шаҳрига борадиган паромдаги йўналишини назарий жиҳатдан такрорлаш мумкин. Бироқ, брон қилиш учун Жанубий Кореяга электрон саёҳат рухсатномаси (К-ЕТА) керак бўлади. Саёҳатчилар тематик чатларда баҳам кўраётган тажрибага кўра, ҳозир бу ҳужжатни расмийлаштириш учун бир неча ҳафта кетиши мумкин.

Би-би-си яхтада Россияни тарк этиш бўйича сафарбарликдан кейин пайдо бўлган яна бир нечта таклифларни топди. Мисол учун, Сочидан Истанбулга яхтада трансферга қўшилиш мумкинлиги. Яна бир вариант - Анапа ва Новороссийскдан Туркиянинг Синопига яхтада сузиб бориш. Ялтадан Синопга елканли катамаранда ўтиш учун киши бошига 90 минг рубл тўлаш таклиф қилинган. Эълонлардан бирининг муаллифи бизнинг сўровимизга жавобан, таклиф ҳозир амалда эмаслиги ва саёҳат «вазият барқарорлашганидан кейин» давом этишини ёзди.

Бундан ташқари, янада анъанавийроқ вариантлар мавжуд - бир неча юз минг рубл эвазига Сочидан Истанбулга круизга боришингиз мумкин.

Чегарада ҳозир нима гап?

Октябрнинг илк ҳафтаси бошида Россиянинг Грузия билан чегарадош ҳудуди Шимолий Осетия ҳукумати энг машҳур ўтиш жойларидан бири - «Верхний Ларс»да навбат йўқолгани маълум қилинди.

Республика Бош вазири ўринбосари Ирбек Томаевнинг сўзларига кўра, ўтган ҳафтада 5000 тагача автомобилни ташкил этган автомобиллар қатори 3-октабргача келиб йўқ бўлган. Худди шу маълумот Россия Федерал божхона хизмати томонидан тақдим этилган.

Томаевнинг сўзларига кўра, ўтган ҳафта давомида «Верхний Ларс» орқали икки йўналишда 19,7 минг автомашина, 69,5 минг киши чегарани кесиб ўтган.

Грузия расмийларининг хабар беришича, фақат 17-26 сентябрь кунлари Грузияга барча назорат пунктлари орқали 78 мингдан ортиқ россиялик келган.

Астрахан вилояти ва Қозоғистон чегарасидаги «Қораўзак» назорат-ўтказиш пунктида ҳам вазият барқарорлашди, деди 3 октябр куни Красноярск ўлкаси раҳбари Руслан Бисенов.

Унга кўра, бир неча кун ичида назорат-ўтказиш пунктидан 3 мингга яқин автомобил ва 10 мингдан ортиқ одам ўтган.

Қозоғистон расмийларига кўра, Россияда сафарбарлик бошланганидан кейин деярли 200 мингдан ортиқ россиялик турли йўллар орқали мамлакатга кириб келган.

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek