Хитой иқтисодий ўсиши кескин пасайди - Ҳукумат муаммоларни тан олдими?
Сурат манбаси, VCG via Getty Images
- Author, Питер Ҳоскинс
- Role, Би-би-си Бизнес мухбири
- Published
- Ўқилиш вақти: 3 дақ
Хитой иқтисодий ўсиши апрел ойининг бошидан июн ойининг охиригача бўлган даврда кескин секинлашди. Бунга ички талабнинг сустлиги ҳамда Эрон уруши таъсирида нефт нархларининг ўзгариши сабаб бўлди. Пасайиш мамлакатнинг кучли экспорт кўрсаткичларига соя солди.
Расмий ялпи ички маҳсулот (ЯИМ) маълумотларига кўра, дунёнинг иккинчи энг йирик иқтисодиёти иккинчи чоракда 4,3 фоизга ўсди. Бу Пекиннинг йиллик режасидан паст бўлиб, биринчи чоракдаги 5 фоизлик ўсишдан ҳам камдир.
Бу маълумотлар Хитой экспорти июн ойида ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 27 фоизга ошганини кўрсатган статистикадан бир кун кейин эълон қилинди.
Март ойида Хитой иқтисодий ўсиш мақсадини 4,5 фоиздан 5 фоизгача бўлган оралиққа туширди. Бу 1991 йилдан буён энг паст иқтисодий ўсиш мақсади ҳисобланади. Айрим таҳлилчиларнинг фикрича, бу қарор Пекинга аввалдан мавжуд бўлган иқтисодий заифликларни расман тан олиш имконини берган.
Мазкур ҳисобот 28 февралда бошланган Эрон урушидан кейинги даврни тўлиқ қамраб олган биринчи чораклик ЯИМ маълумотларини акс эттиради. Шунингдек, бу кўрсаткич Хитой 2022 йил охирида қатъий Covid-19 чекловларидан чиқиб келаётган даврдан бери қайд этилган энг паст чораклик ўсишдир.
"Ташқи беқарорлик ва ноаниқлик омиллари кўпайди", дейилади Хитой Миллий статистика бюроси ҳисоботига илова қилинган баёнотда.
Шунингдек, ҳисоботда мамлакат иқтисодиётида кучли таклиф билан заиф талаб ўртасидаги номутаносиблик мавжудлиги қайд этилган.
Чоршанба куни эълон қилинган бошқа маълумотлар Пекин ички бозорда дуч келаётган муаммоларни ҳам кўрсатди. Улар орасида узоқ давом этаётган кўчмас мулк бозори инқирози ва истеъмол харажатларининг пастлиги ҳам бор.
Янги уй-жойлар нархи яна пасайди. Бироқ июн ойидаги 0,1 фоизлик пасайиш май ойига нисбатан секинроқ суръатда кузатилди.
Шу билан бирга, чакана савдо ҳажми июн ойида 1 фоизга ошди. Бу май ойидаги 0,6 фоизлик тушишдан яхшироқ натижа ҳисобланади.
IG инвестиция платформасининг бозор таҳлилчиси Фабиен Йип BBC'га берган интервюсида, Хитой компаниялари энергия ва хомашё нархларининг ошишини ўз зиммасига олаётганини айтди. Унинг таъкидлашича, бунга сабаб истеъмолчилардан келаётган талаб харажатлар ошишини қоплай оладиган даражада кучли эмаслигидир.
Bu holat, asosiy o‘sish sur’atlarining keskin yomonlashganini emas, balki mavjud muammolarni tan olishga tayyorlikni anglatishi mumkin.
Унинг қўшимча қилишича, Эрон уруши қанча узоқ давом этса, вазиятни бошқариш шунча қийинлашади.
Бироқ Capital Economics компаниясининг Хитой иқтисодиёти бўйича раҳбари Жулиан Эванс-Притчарднинг фикрича, иқтисодиётдаги секинлашув кўпроқ иқтисодий шароитларнинг ёмонлашуви билан эмас, балки миллий ўсиш мақсадининг ўзгартирилгани билан боғлиқ бўлиши мумкин. Унинг айтишича, янги мақсад ҳукуматга мамлакатдаги реал вазиятни очиқроқ тан олиш имконини берди.
"Бу ҳолат, асосий ўсиш суръатларининг кескин ёмонлашганини эмас, балки мавжуд муаммоларни тан олишга тайёрликни англатиши мумкин," деди у.
End of Ижтимоий тармоқлардаги саҳифаларимиз:
Унинг қайд этишича, расмий кўрсаткичлар энди Capital Economics'нинг Хитой иқтисодиёти бўйича ўз баҳоларига анча яқинлашган.
"Агар шундай бўлса, ЯИМ кўрсатгичларини иқтисодиёт кутилмаганда ва кескин секинлашаётганининг белгиси сифатида талқин қилиш жоиз бўлмайди. Июн ойидаги кўрсаткичлар ҳам маълум даражада ишонч уйғотади, чунки барча асосий индикаторларда яхшиланиш кузатилмоқда", деди у.
Сешанба куни эълон қилинган июн ойи божхона маълумотлари Хитойнинг технологик маҳсулотлар экспорти сунъий интеллект (AI) маълумотлар марказлари учун зарур бўлган яримўтказгичларга глобал талабнинг кескин ошиши ҳисобига кучайганини кўрсатди.
Шунингдек, Хитойнинг электр автомобилларига (EV) бўлган халқаро талабнинг тез ўсиши ҳам экспорт ҳажмига катта туртки берди. Натижада автомобил экспорти тарихда илк бор бир ой ичида 1 миллионтадан ошди.
