Шавкат Мирзиёев ваъдаси, Ўзбекистоннинг кучи ва Ўзбек халқи бошқачами? Видео

Ўзбекистон тарихида бунақаси бўлмаган...

Диққат футболда

Ўзбекистон жаҳон чемпионатидаги илк ва тарихий иштирокига якун ясади.

Миллий терма жамоа гуруҳ босқичидан ортга қайтди.

Аммо муросасиз ўйин кўрсатиш, тарихий голларини киритиш, қўшалоқ рекордларни янгилашга ҳам муваффақ бўлди.

Жамоа сардорининг тўпи гуруҳ босқич саралаш беллашувларидаги энг зўри, деб топилди.

Мессиники бўладими ёки Мбаппеники, Элдор Шомуродов Конго дарваозасига киритган тўп манаман, деган футбол юлдузлариникини ортда қолдирди.

Бу Ўзбекистон миллий терма жамоаси ўзининг жаҳон чемпионатидаги илк иштирокидаёқ кирита олган иккита тўпдан биттаси бўлган, жамоанинг дастлабки голига эса Аббосбек Файзуллаев муаллифлик қилиб, тарихга кирганди.

Миллий терма жамоага шахсан Ўзбекистон президентининг ўзи ҳам ишқибозлик қилди.

Шавкат Мирзиёев каттаю кичик минбарлардан уларга кетма-кет омад тилади.

Ҳатто пойтахт Тошкент мезбонлик қилган Халқаро Инвестиция Форумида ҳам Ўзбекистон миллий терма жамоасининг жаҳон чемпионатидаги илк ва тарихий иштирокига алоҳида тўхталди.

Айни ўринда президент Мирзиёевнинг Наманган вилоятига ишчи сафари ҳам бундан холи кечмади.

Ўзбекистон президенти Наманганда экан, Португалияга қаршиси мисолида миллий терма жамоанинг ўйинини ўйлаб, нима бўларкин, дея, ҳаттоки, кўзига уйқу келмаётганигача ошкора эътироф этди.

Бутун минтақанинг қўллови эса мисли кўрилмаган воқеъликка айланди.

Бу каби қўллов бутун дунёга ёйилди. Биринчилик баҳона Ўзбекистонга қизиқиш ҳам ортди.

Аммо жамоанинг биринчиликдаги иштироки футбол аҳли орасида қарама-қарши муносабатларга сабаб бўлди ва бўлмоқда.

Мавзу таҳлили "Диққат, BBC" дастуримизнинг бу галги махсус сонида.

Видеони кўриш учун илова қилинган линкни босинг:

Тарихий иштирок

Ўзбекистон миллий терма жамоаси жаҳон чемпионатидаги илк ва тарихий иштирокига гуруҳ босқичида якун ясади.

Жамоанинг жаҳон чемпионатидаги илк иштироки эканига қарамай, бу ижтимоий тармоқларда энг кўп эътибор қаратилган, қизғин муҳокамаларга сабаб бўлган ва қарама-қарши муносабатларга туртки бўлган мавзулардан бирига айланди.

Баҳсу мунозаралар ҳатто бутун пост-Совет маконини ҳам четлаб ўтмади.

Асосий танқид тиғи эса жамоанинг чет эллик Бош мураббийси Фабио Каннаварога қаратилди.

Мавзуга Ўзбекистон президентининг шахсан ўзи ҳам эътибор қаратди, 30 июн куни Ёшлар кунида чиқиш қилаётганига қарамай, Шавкат Мирзиёев "бугун футболчиларни қўллаб-қувватлаш, руҳини кўтариш ҳар қачонгидан ҳам муҳим"лигини таъкидлади.

"Ҳаммамизни ҳаяжонга солган мана шу бир ойлик натижа нуқтаи назаридан ўзимнинг фикрларимни айтмоқчиман, нега десангиз, буни айтмасам, кўплар нотўғри тушунаяпти, лекин бутун халқимизга ҳам бунинг илдизларигача тушунтириб бермоқчиман", - деркан, президент Мирзиёев, "Ўзбекистон миллий терма жамоаси мамлакат Мустақиллигининг 35 йиллигида илк бор футбол бўйича жаҳон чемпионатида иштирок этди. Бунинг ўзи тарих", - деб айтди.

"Албатта, спортда ғалаба билан мағлубият ёнма-ён юради. Бу – табиий. Бунга биз тайёр бўлишимиз керак", - деди.

"Бир нарсани билинглар, Ватанимиз шарафини ҳимоя қилган терма жамоамиз аъзоларига ортиқча ҳис-туйғу билан эътироз билдириш, улардан айб қидириш халқимизга хос эмас, десак, бу ҳам тўғри бўлади", деркан, Шавкат Мирзиёев, "аксинча, бугун уларни қўллаб-қувватлаш, руҳини кўтариш ҳар қачонгидан ҳам муҳим", эканини таъкидлади.

Миллий терма жамоа шу кунларда пойтахт Тошкентга қайтди. Тантанали қарши олинди. Уларни кутиб олишга шахсан Ўзбекистон Бош вазирининг ўзи чиқди.

Абдулла Арипов ҳам Тошкент халқаро аэропортида қилган чиқишида футболчиларга тўғридан-тўғри мурожаат қилди, уларни негативларга ортиқча эътибор қилмасликка чорлади.

"Ҳурматли футболчилар, сизларнинг машҳурлигингиз орқали салбий фикрлар билдириб, ўзига сохта обрў ва лайк олмоқчи бўлган ҳар хил омадсиз спортчилар, мутахассис ва диван экспертлари кўп бўлади. Уларни ҳам кечириб юборинглар", - деди.

Ўзбекистон Бош вазири, ўз ўрнида, миллий терма жамоа тарихий ютуғининг сабабини шахсан мамлакат президентининг саъй-ҳаракатлари натижасида "футболда коррупциядан буткул халос бўлинганлиги" билан изоҳлади.

Абдулла Арипов, "бугунги авлоднинг жасорати келгуси авлодлар учун мустаҳкам пойдевор бўлади. Янги ғалабалар, янада юксак марралар сари олға!", - деди.

Аммо Ўзбекистон Бош вазирининг бу чиқиши ҳам ижтимоий тармоқларда турлича муносабатларга сабаб бўлмай қолмагани кўрилди.

Жамоанинг ўйинларига Ўзбекистондаги каттаю кичик бирдек ишқибозлик қилди.

Бутун мамлакат бўйлаб расмий фан-зоналаргача ташкил қилинди, катта экранлар ўрнатилди.

Айрим ўйинларнинг ноқулай вақтга тўғри келгани ва ҳатто кутилмаганда ёғиб берган ёмғирлар ҳам катта сондаги ўзбекистонликларнинг жамоага катта экранлар қаршисида мухлислик қилишларига тўсқинлик қила олмади.

Ижтимоий тармоқларда кўз ёш тўкаётган болакайлар, тўйдан туриб дуо қилаётган онахонлар видеолари тарқалди.

Худди шу манзарада ҳатто Бош мураббийга тавсия бераётганларининг ҳам борликлари кўрилди.

Жамоага қандай мухлислик қилаётганини Ўзбекистон президентининг ўзи ҳам яширмади, ҳис-туйғулари билан очиқча ўртоқлашди.

"Нафақат 10 минг кишилик "Бунёдкор" стадионида, балки Респбуликанинг турли ҳудудларидаги истироҳат боғларида, мактаблар, университетларда миллий терма жамоанинг ўйинлари интиқлик билан кутилди, байрамона қарши олинди, биргаликда томоша қилинди", - дейди Тошкентдаги мухбиримиз Алибек Бейжанов.

Мухбиримизга кўра, ўзи билан гаплашган кўплаб ўзбекистонликлар "ўйинларни бунақанги катта экранларда, кўпчилик билан биргаликда томоша қилиш ўзгача ҳаяжонли" эканини айтган, аммо терма жамоанинг натижалари "кўпчиликни қониқтирмаган".

"Мағлубият аламига чидай олмай, телевизорини синдирганлар ҳақида ҳам эшитдик".

"Шунга қарамасдан, ўзбекистонликларнинг бир қисми бу миллий терма жамоа учун биринчи тажриба эканини ва келгуси мундиалларда омад кулиб боқиши мумкинлигини ҳам айтмоқда", - дейди у.

Мухбиримиз Алибек Бейжанов худди шу аснода ўзбекистонликларга микрофон тутиб, уларнинг Ўзбекистон миллий терма жамоасининг жаҳон чемпионатидаги иштироки ҳақидаги фикрлари билан ҳам қизиққан.

"Биринчи уринишга яхши, энди. Биринчи уринишга бўлади. Омадимиз келмади ёки тажрибамиз етмади", - дейди улардан бири мухбиримиз билан суҳбатида.

"Болаларнинг ўйинидан кўнглимиз тўлди. Ҳамма "негатив" билдираяпти, "ёмон ўйнашди", "мороженое еб келишса бўларди", деб. Йўқ, бизлар чиқолмаган пайтимизда "хотя би чиқса", деган умидимиз бўларди-да. Ҳозир чиқишди, умидимизни оқлашди, деб ўйлайман", - дея ўз шахсий фикрлари билан ўртқолашди бошқаси.

"Улар биз учун чемпион ҳар доим...".

Футбол бўйича Ўзбекистон миллий терма жамоасининг катта майдонларда кўрсатаётган ўйини ва қайд этаётган натижалари кўпчилик ўзбекистонликларнинг диққат-эътиборидаги, улар ўз таажжуб ва эътирозларини ошкора намоён этиб келувчи мавзулардан бири бўлади.

Футболсеварлик бобида эса Ўзбекистон ҳатто Марказий Осиёнинг "Бразилия"сига қиёс берилган ҳолатлар ҳам оз эмас.

Энг оғир гуруҳ

Ўзбекистон энг оғир гуруҳлардан бирига тушган.

"К" гуруҳи аксарият футбол экспертлари томонидан бу йилги жаҳон чемпионатининг "Ўлим" гуруҳига ҳам қиёс берилган.

Ўзбекистон гуруҳ босқич беллашувларида Колумбия, Португалия ва Конгога қарши тўп сурган.

Уларнинг барчасидан мағлубиятга учраган. Аммо муросасиз ўйин кўрсатишга ҳам муваффақ бўлган.

Бу учрашувлардан айримларини ўзининг фойдасига ҳал қилиш, жаҳон чемпионатининг сенсациясига айланиб, кейинги босқичга чиқишнинг яққол имкониятига ҳам эга бўлган.

Терма жамоа Бош мураббийси ҳам жаҳон чемпионатидаги иштироклари якуни ортидан пойтахт Тошкентга қайтмаган, таътилини ўтказиш учун Италияга йўл олган. Бу ҳам кўплаб ўзбекистонлик футбол ишқибозларининг эътиборидан четда қолмаган, нега, деган саволларига сабаб хабарлардан бирига айланган.

Аммо у орада матбуот анжумани берган.

Фабио Каннаваро футболчилардан умуман шикоят қилмоқчи эмаслиги, улар қўлларидан келган ҳаммасини қилгани ва ўзи улардан фахрланишини айтган.

Аммо хатолар қилганликларини ҳам тан олган.

Шундай экан, жаҳон чемпионатидаги илк ва тарихий иштирокида миллий терма жамоага нима панд берган бўлиши мумкин.

Ўзбекистондан таниқли спорт шарҳловчиси Аброр Имомхўжаев BBC билан суҳбатида бунинг сабабини бир қанча омилларга боғлади.

"Биринчи навбатда бизга тажриба етишмади.... Иккинчи навбатда жамоанинг жисмоний ҳолати.... Учинчидан, таркибдаги муаммолар.... Ва яна бир сабаб, дарвозабонлар даражаси.... Асосий сабаблар мана шулар, деб биламан", - дейди суҳбатдошимиз.

Агар, ижтимоий тармоқлардаги кўпчиликнинг фикрига таянилса, Ўзбекистон миллий терма жамоасининг муваффақиятсизлигида айнан Бош мураббийси Фабио Каннаваро айбдор.

Гўёки, Каннаваро ҳеч нарсага муваффақ бўлмаслигини билган, Ўзбекистонга шунчаки пул ишлашга борган.

Ёки жаҳон чемпионати унга мураббий сифатида шунчаки тажриба вазифасини ўтаб берган. Футболчиларнинг имкониятлари яхши билмаган, олган тактик қарорлари янглиш бўлган.

Таниқли спорт шарҳловчиси бўлган суҳбатдошимиз Аброр Имомхўжаев фикрича, "Каннаваро қўлидан келганини қилган".

"Соддароқ қилиб тушунтирадиган бўлсам, у қўл остидаги масаллиқдан таом тайёрлади. Унинг бошқа иложи, бошқа варианти йўқ эди. Рейтинг бўйича ҳам, даража бўйича ҳам гуруҳдошларимиздан юқори ўринда эмас эдик. Шунинг учун ҳам қийинлиги олдиндан маълум эди. У бор имкониятлардан фойдаланди. Шунинг учун ҳам, менимча, барча айбни унга ағдариш нотўғри бўлади", - деди у.

Худди шу манзарада, "мураббий ўзингдан чиқмагунча, яхши натижа қайд қилолмайсан. Бунга жаҳон чемпиони бўлган ҳамма терма жамоалар мисол, деган гаплар ҳам ижтимоий тармоқларда энг кўп янграётганларидан бирига айланган.

Аммо бу каби фикрлар ҳам Ўзбекистондаги футбол аҳли орасида бир хилда қарши олинмаган.

Жумладан, ўзбекистонлик футбол мутахассиси Санъат Шарипов эса, ўзининг Х тармоғида, "Хуллас, эҳтиросларни четга суриб, ақл билан фикрласак: агар, омад эвазига битта ўйинни ютганимизда, Каннаварони "тактик даҳо" қилардик. Менталитетимиз шунақа. Кападзе билан бундан баттар инқироз бўлиши ҳам мумкин эди. Бор масаллағимиз – шу", - деб ёзган.

Ўзбекистон эса, Марказий Осиёдан биринчи бўлиб жаҳон чемпионатига чиққан.

Бу йилги биринчиликда якка ўзи бутун постсовет макони, яъни МДҲ давлатларини тамсил этган.

Бошқа томондан, Осиёнинг энг кучли жамоаси саналувчи Япония ҳам ўзининг жаҳон чемпионатидаги илк иштирокида худди шундай натижа қайд этган.

Тўрт карра Осиё чемпионлари 1998 йилги дебютида барча уч учрашувини ҳам бой бериб, жаҳон чемпионатидаги иштирокини гуруҳ босқичидаёқ якунлаган.

Жаҳон чемпионатига чиқа олган қолган бирор бир Осиё терма жамоаси ҳам ўзининг илк иштирокида бундан ортиқ натижа кўрсата олмаган.

"Ўзбекистоннинг жаҳон чемпионатига чиққани нафақат футболимиз, балки мустақил мамлакатимиз тарихидаги энг ёрқин излардан биттаси. Бунга ҳеч қнақа шубҳа бўлиши мумкин эмас", - дейди Тошкентдан таниқли спорт шарҳловчиси бўлган суҳбатдошимиз Аброр Имомхўжаев.

"Барибир, жаҳон чемпионатида иштирок этганимиз бу – халқимизнинг жуда катта ютуғи, деб ҳисоблайман".

Ўзбекистон миллий терма жамоасига бутун минтақанинг ишқибозлиги эса, мисли кўрилмаган воқеъликка айланди.

Четдаги кўпчиликнинг диққатини ўзига тортди, эътиборга тушди.

Ўзбекистоннинг ўйинларини кўриш учун айрим минтақа давлатлари пойтахтларида ҳатто йўллар ёпилди.

Автомобиллар ҳаракати чекланди. Пойтахтлари марказида катта экранлар ўрнатилди. "Футбол байрами бўлди". Бунақаси эса шу пайтгача кузатилмаган.

Бу гал Ўзбекистон миллий терма жамоасининг тарихий ютуғи минтақани янада бирлаштирувчи куч, восита ўлароқ ўртага чиққан, бу минтақада спорт дипломатияси, деган янгича талқинларга ҳам туртки берган.

Осиё жамоаларига нима бўлди?

Жорий жаҳон чемпионати илк бор кенг форматда ташкиллаштирилган.

Бу эса унда Осиё қитъасидан рекорд сондаги – жами 9 миллий терма жамоанинг чиқишига йўл очган.

Аммо улардан фақат икки нафари – Япония ва Австралиягина кейинги босқичга йўл олган.

Ҳатто биринчиликнинг ярим финалига чиқа олган ягона Осиё жамоаси бўлган Жанубий Корея ҳам ортга қайтган.

Жанубий Корея Бош мураббийси аллақачон истеъфо берган.

Мамлакат президенти эса ҳаттоки миллий терма жамоа муваффақиятсизлик сабабини текширишни ҳам буюрган.

Жамоанинг кутилмаган мағлубияти ортидан кузатилган бу каби воқеалар катта шов-шувга сабаб бўлган, Ўзбекистон нашрларида ҳам эътиборга тушган.

Бу йил ўнта Африка жамоасидан тўққизтаси эса кейинги босқичга чиққан.

Муваффақиятда Осиё қитъасини жуда катта фарқ билан ортда қолдирган.

Бу халқаро футбол мутахассисларининг ҳам эътиборини ўзига қаратган.

Африка жамоалари шунчалик илдамлаб, Осиёдагилари шунчалик орқага кетдими, нима бўлди, деган саволларга туртки берган.

"Очиғи, бу мени ҳам ҳайрон қолдирди", - дейди спорт шарҳловчиси бўлган суҳбатдошимиз Аброр Имомхўжаев.

"Битта Осиёда тескари кетди ҳаммаси, минусга қараб кетди.... Аммо умумий, ҳаммасига битта қилиб жавоб берадиган ҳеч қанақа бир сабаб йўқ. Лекин битта сабабни келтириш мумкин, бу Осиёда кенг ривожланган мураббийлар қўнимсизлиги", - дейди у.

Ўзбекистоннинг муваффақиятсизлиги, бошқа томондан, ижтимоий тармоқлардаги кўпчилик томонидан Кабо-Верденинг муваффақиятига қиёсланди.

Кабо-Верде Ўзбекистон каби бу галги жаҳон чемпионатининг тўртта дебютант жамоасидан биттаси бўлади.

Миллий терма жамоа гуруҳ босқич беллашувларида Испания ва Уругвай каби забардаст жамоалар билан дуранг ўйнаган.

Саудия Арабистони билан ҳам худди шундай натижа қайд этиб, гуруҳ босқичидан чиққан, кутилмаганда жаҳон чемпионатининг янги сенсациясига айланиб, катта шов-шувга сабаб бўлган.

Плей-офф босқичида эса Кабо-Верди Аргентинага қарши муросасиз ўйин намойиш этган, бунга учрашувда қайд этилган 2:3 ҳисоби ҳам далолат қилган.

Бу терма жамоа таркибидаги 26 футболчининг ярмидан кўпи эса четда туғилган.

Улар жамоага Португалия, Голландия, Ирландиядан чақирилган.

Мазкур факт эса, ўз навбатида, бу каби қиёслар қанчалик ўринли, деган саволларга ҳам замин яратмай қолмаган.

"Йўқ, бунақа қиёслаб бўлмайди. Чунки футболда мўъжиза ҳам бўлиб туриши мумкин, муваффақиятсизлик ҳам бўлиб туриши мумкин...Одатда янги борган, дебютант жамоаларга қийин кечади ва улар деярли барча учрашувларида мағлубиятга учрашади. Лекин мўъжизалар ҳам бўлиб туради. Кабо-Верди кейинга босқичга чиққани билан биттаям ютгани йўқ. Фақатгина дуранглар эвазига ўша очкони йиғиб, кейинги босқичга чиқди....Ўзбекистон билан Кабо-Вердини таққослаш ноўрин", - дейди спорт шарҳловчиси Аброр Имомхўжаев.

Ўзбекистон миллий терма жамоасига ишқибозлик эса фақат Марказий Осиё минтақасининг ўзи билан чекланмади.

Бу каби қўллов Осиёдан тортиб, Европаю Уммонортининг ўзи қадар ёйилди. Ўзбекистондан бутун дунё Ўзбеклари фахрда, деган фикрлар янгради.

Стадионда тўкилган кўз ёшлар ҳатто халқаро миқёсда эътиборга тушди.

Жаҳон чемпионати Ўзбекистонга қизиқишни қанчалик кучайтиргани эса, Google Trends да ҳам ўзининг ифодасини топди.

Сабоқлар

Бугунги мағлубият эртанги ғалабанинг пойдевори бўлиши мумкин, деган гап бор.

Ҳозир ижтимоий тармоқларда энг кўп гапирилаётган гаплардан бири ҳам хатолардан қандай хулоса чиқарилиши кераклиги ҳақида бўлаяпти.

Ўзбекистон президентининг шахсан ўзи "бу ҳаммамизга сабоқ", деди.

Шавкат Мирзиёев футболни ривожлантиришга яна қандай шароит керак бўлса, ҳаммасини қилиб беришларини айтди.

Футболни умуммиллий ҳаракатга албатта айлантирамиз, энди орқага йўл йўқ, деди.

Айниқса, миллий терма жамоани олдинда Осиё Кубоги кутаётганлиги назарда тутилса, бу иш қанчалик муҳим?

"Шу пайтгача ҳали Ўзбекистон миллий терма жамоаси олдига Осиё Кубогида ғолиб чиқиш вазифаси қўйилмаган. Шу жиҳатдан олиб қараганда, бу биз учун жуда муҳим мусобақа ҳисобланади.... Ўзбекистоннинг келажаги учун, ўша муваффақиятли юришни давом эттириш учун ҳам ҳозир шунақа вазифа қўйилди, чемпионлик вазифаси. Бу мухлисларни ҳам қанақадир бошқача ёндашишга ундаяпти. Ўзбекистоннинг Осиё Кубогида ўз сўзини айтиб, яна футболимизнинг юқори даражага кўтарилишини ҳаммамиз интиқлик билан кутамиз", - дейди Тошкентдан суҳбатдошимиз Аброр Имомхўжаев.

Ўзбекистон миллий терма жамоаси 1992 йилда футбол бўйича Осиё Ўйинларининг ғолиблигини қўлга киритиб, катта шов-шувга сабаб бўлган.

2011 йилда эса, Осиё Кубогининг ярим финалигача кўтарилган, қитъанинг энг кучли тўртта жамоасидан бирига айланган.

Жаҳон чемпионати эса шов-шувлар билан давом этмоқда.

Германия, Голландия, Уругвай биринчилик билан хайрлашди.

Бразилия ҳам чорак финалга чиқолмади. Жаҳон чемпионлиги орзуси билан эрта хайрлашди.

Туркия ўзининг гуруҳида энг сўнгги ўринни эгаллади.

Марокаш эса ўзининг тарихида икки бор жаҳон чемпионатининг чорак финалига чиққан ягона Африка миллий терма жамоасига ҳам айланди.

"Энг катта сенсация Эквадор Германияни мағлуб этгани бўлди", - дейди спорт шарҳловчиси суҳбатдошимиз Аброр Имомхўжаев.

Германия канцлерининг, "Биз сизлар билан фахрланамиз", деган сўзлар ҳам битилган пости эса мамлакат оммавий ахборот воситаларида мисли кўрилмаган эътирозларга сабаб бўлганига оид хабарлар ҳам олинган.

Германия сўнгги бор 2014 йилда футбол бўйича жаҳон чемпиони бўлган.

Ундан кейинги икки жаҳон чемпионатида ҳам гуруҳ босқичида қолиб кетган.

Шундай экан, бу йил ким чемпион бўларкин?

Спорт шарҳловичиси суҳбатдошимиз ҳозир бундай имконият Аргентина, Испания ва Францияда юқори эканини айтади.

Ҳозир ҳам фахрий футболчиси, жаҳон футболи юлдузларидан бири Лионел Месси сардорлик қилаётган Аргентина миллий терма жамоаси эса футбол бўйича амалдаги жаҳон чемпиони саналади.