ዋንጫ ዓለም 2026

ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኢኮዋስ ምስቲ ጉጅለ ዕልዋ ኣብ ስምምዕ እንተዘይበጺሑ፡ ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ካብ መዝነቱ ዝተኣለየ ፕረዚደንት ባዙም ናብ ቦትኡ ንምምላስ ወታሃደራዊ ስጉምቲ ከምዝወስድ ኣጠንቂቑ እዩ።መራሒ ዕልዋ ኒጀር ብግዲኡ ኲናት ከምዘይደሊ ዝገለጸ ኮይኑ፡ ንዝኾነ ደጋዊ ምትእትታው ግን ከምዝምክት ኣፍሊጡ።


መራሒ ዕልዋ ኒጀር ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ዓመት ስልጣን ከምዘረክብ ገሊጹ

ውድብ ቍጠባዊ ማሕበረሰብ ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ (ኢኮዋስ) 15 ኣባል ሃገራት ዝሓቘፈ ጥምረት እዩ። እዚ ብ1975 ዓ.ም (ኣቘጻጽራ ኤውሮጳ) ብቑጠባውን ፖለቲካውን ምርግጋእ ኣቢሉ ደረጃ መነባብሮ ልዕሊ 350 ሚልዮን ህዝቢ እቲ ዞባ ንምምሕያሽ ተመስሪቱ። 

ዕልዋ ኒጀር፡ ኢኮዋስ ከመይ ገይሩ እዩ ወተሃደራዊ ምትእትታዋት ዘካይድ?

ዞባዊ ውድብ ኢኮዋስ ተጸባባዪ ሰራዊቱ ናብ ዶባት ኒጀር ክዋፈር ድሕሪ ምእዛዙ፡ ሩስያ ኣብ ኒጀር ወተሃደራዊ ምትእትታው ምግባር “ንነዊሕ ዝጸንሕ ግጭት” ከምርሕ ከምዝኽእል ኣጠንቂቓ። 

ኢኮዋስ ኣብ ኒጀር ወተሃደራዊ ስጉምቲ ከይወስድ ሩስያ ኣጠንቂቓ

ወተሃደራዊ ዕልዋ መንግስቲ ኒጀር ልዕሊ ካልኦት ኣብ ኣፍሪቃ ዝተፈጸሙ ዕልዋታት ዝያዳ ቆላሕታ ሓያላት ሃገራት ዓለም ረኺቡ ከዘራርብ ይርአ። ኒጀር ወተሃደራዊ መዓስከራት ኣሜሪካን ፈረንሳይን ዝርከበላ ሃገር ኰይና እተን ሃገራት ኣንጻር እስላማዊ ጥሩፍነት ዝቃለሳ ምስኣ ብምትሕብባር እዩ።

ዕልዋ መንግስቲ ኒጀር ስለምታይ'ዩ ንሓያላን ሃገራት ኣገዳሲ ኰይኑ?

ፕረዚደንት ዞባዊ ጕጅለ ኢኮዋስ ዑመር ቶራይ ብግደኡ ኣባል ሃገራት "ኣብ ኒጀር ሕገ መንግታዊ ሰርዓት ናብ ቦታኡ ንምምላስ፡ ድሉው ሓይሊ ኢኮዋስ ክዋፈር" ወሲነን ኢሉ።

ሰራዊት ኢኮዋስ ኣብ ኒጀር ወተሃደራዊ ስጕምቲ ንኽወስድ 'ኣብ ተጠንቀቕ!' ክጸንሕ ተወሲኑ

ጀነራል ትያኒ፡ ብዝነበሮ ትሕት ዝበለ ደረጃ ክሳብዚ ቅድሚ ዕልዋ ዘካየደሉ ቀረባ ግዜ ካብ ዓንኬሉ ወጻኢ ብዙሕ ዘይፍለጥን ዝነበረ ኰይኑ፡ ነቲ ክከላኸለሉ ዝተመዘዘ ፕረዚደንት መሓመድ ባዙም ኣውዲቝ ካብቲ ጽላሎት ክሳብ ዝወጽእ ኣዛዚ ሓለዋ ፕረዚደንት ኒጀር እዩ ነይሩ።

ኒጀር ዝመርሕ ዘሎ ጀነራል ድሕረ-ባይታኡን ብድሆታቱን እንታይ እዩ?

ኒጀር ኣንጻር እቶም ምስ ቦኮ ሓራምን ኣይኤስን ርክብ ዘለዎም ዕጡቓት ኣብ እትካይዶ ውግእ ናይ ዝሕግዙ ሰራዊት ፈረንሳን ኣመሪካን ወታሃደራዊ መዓስከራት ተደኲኖምላ ጸኒሖም። ናይዞም ወታሃደራዊ ማእከላት ዕጫ እንታይ ከምዝኸውን ኣይተፈለጠን።

ስለምንታይ እዩ ዕልዋ ኒጀር ንዓለም ኣመና ዘገድስ ዘሎ?

ሚኒስተር ፋይናንስ ነበር ዓሊ ማሃማን ላሚነ ዘይን፡ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ኒጀር ኰይኑ ተመዚዙ።

ኒጀር፡ ጉጅለ ዕልዋ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር መዚዙ

ዋሽንግተን እቲ ዕልዋ ሕዚ’ውን ብዲፕሎማስያዊ መገዲ ከብቅዕ ከም ዝኽእልን ፕረዝደንት ሞሓመድ ባዙም ናብ ስልጣኑ ክምለስን ገሊፃ። ክሻቡ ግና ነታ ሃገር እትህቦ ገንዘባዊ ሓገዝ ኣጊዳ።

ኒጀር፡ ልኡኽ ኣሜሪካ ምስ ጕጅለ ዕልዋ ‘ከቢድ’ ዝርርብ ኣካይዱ

ዕልዋ መንግስቲ ኒጀር ንሳሕል ንምንዋጽ ኣብ ዘስግኣሉ ዘሎ እዋን፡ ኣብዚ ቅልውላው ቀንዲ ተራ ዝጻወቱ ዘለዉ እንመን እዮም?

ቅልውላው ኒጀር፡ እቲ ዕልዋ መንግስቲ ቀንዲ ዘተሓሳስቦም ኣካላት መን እዮም?

 ካብ 1990 ጀሚሩ፡ ኣብ ትሕቲ ሰሃራ ኣፍሪቃ ካብ ዝተኻየዱ 27 ዕልዋ መንግስታት፡ እቲ ዘደንጹ 78% ኣብ ሃገራት ‘ፍራንኮፎን’ ዘጋጠመ ኮይኑ፡ ገለ ወሃብቲ ርእይቶ  መግዛእቲ ፈረንሳ - ምኽንያት ከይኸውን - ክብሉ ይጥርጥሩ ኣለዉ። 

ፈረንሳ ንቅልውላው ምዕራብ ኣፍሪቃ ተሓታቲት ድያ?

ወታሃደራዊ መራሕቲ ኣባል ሃገራት ኢኮዋስ ድሕሪ ኣኼባ ብዓርቢ ኣብ ዝሃበዎ መግለጺ፡ ኣብ ልዕሊ እታ ሃገር ክውሰድ ንዝኽእል መጥቃዕቲ ዝርዝር ትልሚ ከምዘውጽኡ ኣፍሊጦም።

ወተሃደራዊ መጥቃዕቲ ዝሰግአ ጕጅለ ዕልዋ ኒጀር ንክሊ-ኣየር እታ ሃገር ዓጽዩ

ፕረዚደንት ባዙም ካብ ስልጣኑ ካብ ዝእለ ንደሓር እታ ሃገር ኣብ ዘይምርግጋእ ኣትያ ትርከብ፡፡

ብዕልዋ ዝተኣለየ መራሒ ኒጀር ሓገዝ ኣመሪካ ሓቲቱ

ፕረዚደንት ኣብቲ ዞባ ልዕለ ሓያል ዘዀነት ሃገረ ናይጀርያ ዝዀነ- ቦላ ቲኑቡ፡ ነቲ ብዶብ ስግር ኣብ ኒጀር ዝተፈጸመ ዕልዋ መንግስቲ፡ ኣብ ምዕራብ ኣፍሪቃ ንዲሞክራሲ ከም ብድሆ ዝቖፈሮ ይመስል።

ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ ‘ዕልዋ ኒጀር’ ስለምንታይ እዩ ዘጨንቐን?

ጀነራል ዓብዱራሕማን ኣብ 26 ሓምለ ነቲ ፕረዚደንት ካብ ዝዓልዎ ንደሓር፡ ባንዴራ ሩስያ ሃንደበት ኣብ ጎደናታት እታ ሃገር ተኸሲቱ።
ኣብቲ ኣብ ኒያመይ ብሰንበት ዝተኻየደ ሰልፊ ኣሻሓት ዝተሳተፉ ኮይኖም፡ ገሊኦም ባንዴራ ሩስያ ከንበልበሉ ተራእዮም፤ ገሊኦም ድማ ንኤምባሲ ፈረንሳ ኣጥቂዖም።


ኒጀር፡ 'ፈረንሳ ወጺኣ ሩስያ ክትኣቱ' ዝደልዩሉ ምኽንያት

መራሕቲ ዞባዊ ጉጅለ ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ፡ ኢኮዋስ፡ ብሰንበት ኣብ ርእሰ ከተማ ናይጄርያ ኣቡጃ ተራኺቦም ብዛዕባ ዕልዋ መንግስቲ ኒጀር ተዘራሪቦም፡፡
እቶም መራሕቲ ድሕቲ እቲ ኣኼባ ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ፡ ኢኮዋስ ዕልዋ ‘‘ከምዘይጻወር’’ ኣፍሊጦም፡፡


ዕልዋ ኒጀር፡ ፕረዚደንት ባዙም ካብ ስልጣኑ ድሕሪ ምእላዩ ተራእዩ

ጀነራል ዓብዱራህማነ ትቺያኒ፡ መራሒ ናይቲ ኣብ ዝሓለፈ ረቡዕ ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ ዝተመርጸ ፕረዚደንት መሓመድ ባዙም ካብ ስልጣኑ ዘውረደ ወተሃደራዊ ጁንታ እዩ። ብዛዕባኡ እንፈልጦም ሓሙሽተ ነገራት እነሆ።

ሓሙሽተ ነገራት ብዛዕባ መራሒ ዕልዋ ኒጀር 

ኣሜሪካ ነቲ ብዕልዋ መንግስቲ ዝተኣለየ ፕረዚደንት ኒጀር መሓመድ ባዙም ዘይተሓለለ ድጋፍ ከምእትገብረሉ ኣፍሊጣ። 

ኣሜሪካ፡ ደገፋ ነቲ ዝተዓለወ ፕረዚደንት ኒጀር ምዃኑ ኣነጺራ

ወተሃደራት ቫግነር ኣብ ማሊን ሪፓብሊክ ማእከላይ ኣፍሪቃን ኣብ ውሽጢ ሓይልታት ጸጥታ እተን ሃገራት ተለጢፎም ኣንጻር ዕጡቓት ተቓወምቲ ክዋግኡ ምጽንሖም ይፍለጥ።

ኒጀር፡ መራሒ ቫግነር ንወተሃደራዊ ዕልዋ መንግስቲ ዘለዎ ደገፍ ገሊጹ

ኣብ ቴሌቪዥን እታ ሃገር ቀሪቡ ወታሃደራዊ ዕልዋ ከምዝተኻየደ ዝኣወጀ ኮሎኔል ማጅ ኣማዶ ኣብድራማኔ፡ ካብ እዋን ናብ እዋን እናንቆልቆለ ዝኸይድ ዘሎ ጸጥታ እታ ሃገር፣ ድኹም ቁጠባን ምሕደራን ከም ምኽንያት ጠቒሱ፡፡

ዕልዋ ኒጀር፡ ጀነራል ዓብዱራሕማን ትኪያኒ መራሒ እታ ሃገር ምዃኑ ኣዊጁ

ፕረዚደንት ኒጀር መሓመድ ባዙም ካብ ትማሊ ረቡዕ ኣጋ ምሸት ኣትሒዙ ብወተሃደራት ሓለዋ ቤተ-መንግስቲ ተታሒዙ ተታሒዙ ከምዘሎ ተቓሊሑ እዩ።

ዕልዋ መንግስቲ ኒጀር:  ፕረዚደንት ባዙም ካብ ስልጣኑ ከምዘይወርድ ኣፍሊጡ

ፕረዚደንት ኒጀር መሓመድ ባዙም በቶም ንመንበሪ ገዝኡ ከቢበሞ ዘለዉ ሓለውቱ  ኣብ ቀይዲ ከምዝኣተወ ምንጭታት ሓቢሮም።

'ፈተነ ዕልዋ' ኒጀር፡ ፕረዚደንት ባዙም ብሓለውቱ ተታሒዙ

ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን፡ ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝምራሕ ስምምዕ ሰላም መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓት፡ "ሓደ ካብ ኣገዳስነት መሪሕነት ኣፍሪካ ዘረጋገጸ ሓያል ምስክር" ክብል፡ ናእዳኡ ከም ዝገለጸ ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያ ትማሊ 15 መጋቢት ኣቃሊሑ።

'መሪሕነት ኣፍሪቃ' ዝነኣደ ብሊንከን፡ ሓገዝ ኣሜሪካ ‘ልዕሊ 780 ሚልዮን ዶላር ከምዝበጽሕ’ ኣሚቱ

እታ ካብ ቢቢሲ 100 ደቂ ኣንስትዮ ሓንቲ ኮይና ዝተሓረየት፡ ማኒ፡ ዘስካሕክሕ ህይወት ከምዘሕለፈት ትገልጸዕ።