ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

መብዛሕትኦም ኢትዮጵያውያን መዓልቲ ኣዴታት ምስቲ ካብ ባህሊ ምዕራባውያን ዝመጸ ጽንብል እዮም ዘተኣሳስርዎ። ይኹን’ምበር ኣብታ ሃገር ነዊሕ ዝጸንሐ ኢትዮጵያዊ መዓልቲ ኣዴታት ኣሎ። 

‘ኣንትሮሽት’፡ ኢትዮጵያዊ መዓልቲ ኣደታት

ነበርቲ ቲበት፡ ብሰንኪ ለውጢ ክሊማ ኣብ ሓደጋ ዝኣተዉ ኣብ መበል 14 ክፍለ ዘመን ዝተሃንጹ ገዳማት ቲቤት ይርከብ።



ብደቂ ኣንስትዮ ዝዕቀቡ ዘለዉ ጥንታዊ ገዳማት

ቅድሚ 75 ሽሕ ዓመት ዝነበረ ገጽ ጓል ኣንስተይቲ ኒያንደርታል እንታይ ይመስል?

ናብ ሩዋንዳ ዝግበሩ ቀዳሞት በረራታት ንምድላው ኣብ ውሽጢ ሰሙናት ስደተኛታት ገፊፍካ ኣብ ቀይዲ ምእታው ክጅመር ምዃኑ ቤት ጽሕፈት ውሽጣዊ ጉዳያት ወጻኢ ኣፍሊጡ። እዚ ዝተበሃለ፡ ዘ ጋርድያን፡ ስደተኛታት ካብ ሎሚ ሰኑይ ጀሚሩ ናብ መጽንሒ ማእከላት ክሰጋገሩ ከምዝጅምሩ ድሕሪ ምግላጹ እዩ።


ናብ ሩዋንዳ ንዝግዕዙ ስደተኛታት ግፋ ክጅመር እዩ ተባሂሉ

ጥንታውያን ደቂ ኣባት፡ ኣኽላባት ቅድሚ ምምጽኦም ነዊሕ እዋን ወኻርያ ከም እንስሳ ዘቤት ገይሮም ይሕዝዎም ነይሮም ክኾኑ ይኽእሉ።

‘ወኻርያ’ እንስሳ ዘቤት ድያ ነይራ?

ቡን ካብ ፍረ ናይቲ ፈለማ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተረኽበ ተኽሊ ቡን ኣራቢካ ዝመጽእ እዩ። ኣፈ ታሪኽ ከም ዝሕብሮ፡ካልዲ ዝተባህለ ሓደ ጓሳ፡ ኣጣሉ ፍረታት ቡን ምስ በልዓ፡ ሓይለንን ሓጎሰንን ከም ዝውስኽ ምስ ኣስተብሃለ ባዕሉ ክፍትኖ ቀሲብዎ። ካብኡ ንደሓር፡ ደቂ ዓዲ፡ ዝተቐልወ ቡን ክውሕጡን ወይ ካብ ቆጽሊ እቲ ተኽሊ ሻሂ ክሰርሑን ጀመሩ።

ቡን ግን ብኸመይ እዩ  ዝውቱር መነቓቅሒ ክኸውን ክኢሉ?

ገለ ካብቶም ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዘይተኻተቱ ጽሑፋት፡ ነቲ መከራ ዝወረዶ፡ ሰብን ወዲ ኣምላኽ ዝገልጹ ኣይኰኑን፤ ኣብ ክንዲ ምስጢራዊ ኣበሃህላኡ ምስጢር ዘልዓለማውነት ዘመልከተ መለኮታዊ ፍጡር ዝገልጹ እዮም።

ጠፊኦም ዝጸንሑ ወንጌላት ስለምንታይ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዘይሰፈሩ?

"ኣቦይ ሰብ ቀቲሉ ድዩ?"- መዘክር’ቲ ጋዜጠኛ

ክሳዕ ሕጂ እግሮም ኣብ ወርሒ ዝረገጹ ሰባት ሒደት እዮም - 12 ጥራይ። ነዚ ንምእማኑ ዘጸግም ጕዕዞ ዝገበሩ እዞም ጠፈርተኛታት እንመን እዮም?

ኣብ ወርሒ ዝረገጹ ሒደት ሰባት በዓል መን እዮም?

ፈርዲናንዶ ማርቲኒ ኣብ ኤርትራ ንመጀመርታ ግዜ ብሚያዝያ 1891 እዩ በጺሑ። ንኤርትራ መኸዲኡ ምኽንያት ከኣ ሓደ ጕዳይ ንምምርማር ነበረ፣ ብዛዕባ ጽጋብ ዜጋታት ጣልያን ኣብ ኤርትራ ብዘርኢ ጕዳይ - እዚ ማለት ብዜጋታት ጣልያን ኣብ ልዕሊ ደቀባት ዝፍጸሙ ዝነበሩ ዓመጻት ብቐረባ ንምምርማር፤ እሞ ብኸመይ ኣሳሊጥዎ? እዚ ጽሑፍ ዳህሲስዎ ኣሎ። 

ፈርዲናንዶ ማርቲኒ፡ ንዘመናዊት ኤርትራ ዝሃነጸ ኢጣልያዊ ጸሓፍን ፖለቲከኛን

ብኤርትራዊ ውሩይ ደራስን ኣላይን ኤፍሬም ካሕሳይ [ወዲ ኳዳ] ዝተደረሰትን ዝተኣለየትን ሶፊያ ዘርእስታ ፊልም ኣብ ሓያለ ዓለምለኻውያን ፈስቲቫላት ፊልም ብምውድዳር ሓያለ ሽልማታትን ኣፍልጦን ረኺባ። እዛ ፊልም እዚ ሽልማታት ምርካባ ንኤርትራዊ ፊልም ምስ ዓለም ኣብ ምልላይ ዓቢ ግደ ትጻወት ከምዘላ ደራስን ዳይረክተርን ኤፍሬም ካሕሳይ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕተት ገሊጹ።


ሶፊያ፡ ኣብ ሓያለ ዓለምለኻዊ ፌስቲቫላት ዝተሸለመት ኤርትራዊት ፊልም

ኢጣልያዊት ተማራማሪት ሰሬና ማሳ ብወገና፡ ኣዱሊስ "ዓለምለኻዊ ታሪኻዊ ኣገዳስነት" ከምዘለዋ ብምግላጽ፡ "እቲ ጥንታዊ ሰነዳትን ሓወልትታትን፡ ኣብ መንጎ ስልጣነ ኣዱሊስን ፑንትላንድን ንምትእስሳር ኣገዳሲ ክኸውን ይኽእል'ዩ" ክትብል ተዛሪባ።

ኤርትራ፡ ኣብ ኣዱሊስ ዝተረኽበ ሓዱሽ ጥንታዊ ቅርስታት እንታይ'ዩ?

ኣንደርሰን ኤንድ ጋርላንድ ዝተባህለ ኩባኒያ ጨረታ፡ ትማሊ እቲ ዋልታ ናብ ጨረታ ብምቕራብ ንምሻጥ ኣብ ሰሜን ምብራቕ ኒውካስል መደብ ነይሩዎ።

ኣብ እንግሊዝ ናብ ጨረታ ቀሪቡ ኢትዮጵያ ብምቅዋማ ዝተስሓበ ሓድጊ እንታይ’ዩ?

ኣብ ትግራይ ኣብ ስርሓት ኢደ ጥበብ ዝተዋፈሩ ሰባት ‘ሰብ ዝቐትሉ ቡዳታት እዮም’ ብዝብል ባህላዊ እምነት ኣደዳ ግፍዕን ሞትን ምክልባትን ከም ዝዀኑ ይገልጹ። እቲ ኣብ ልዕሊኦም ዝበጽሕ በደላት እናሓመቐን እናወሰኸን ምኻዱ ዝገልጽ ማሕበር ኢደ ጥበበኛታት ትግራይ፡ ካብ ምዝንባል፣ ጸለመን ምፍርራሕን ብዝሰገረ ክሳብ ቅትለት ዝበጽሕ ምዃኑ የረድእ።  

ብውሕልነቶም፡ ‘ቡዳ’ እናተባህሉ ዝጥቅዑ ዘለው ኢደ ጥበበኛታት

እታ ዋን ላቭ ዘርእታ ሓዳስ ፊልም፡ ንዛንታ ህይወትን ሞያን ናይቲ ህቡብ ጀማይካዊ ሙዚቀኛ ሬጌ ቦብ ማርሊ እያ ተዘንቱ።

ቦብ ማርሊ፡ ብዛዕባ'ቲ ንጉስ ሬጌ ገለ ዘይንፈልጦም ዛንታታቱን

እቲ ህንጻ ሓወልቲ ሚኒሊክ ካብ ዝርከበሉ መንገዲ ክጅምርን ኣዝዩ ልዑል ከይከውንን ካብ መበገሲ ምምሕዳር’ታ  ከተማ ሓደ እዩ። ምምሕዳር እታ ከተማ ዝጠልቦ ዝነበረ ጠለባት ሰንሰለት ኣኽራንን ነጋሪትን ኣብ ህንጻ ቤተ መዘክር ዘንጸባርቕ እዩ ነይሩ። እዞም ሓሳባት እዚኦም ብኸመይ ይወሃሀዱ ዝብል ድማ ፈጠራ ስነ-ህንጻ እስክንድር እዩ።

ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተሃንጸ ቤተ-መዘክር ዓድዋ እንታይ ይመስል?

ፓሊስ ዋሽንግተን፡ ኣብ ጋራጅ መአከቢ ኣረጊት ኣቕሑ ሓደ ውልቀሰብ ዝተረኽበ ንብረት፡ ዝመረተ ናይ ኑክሌር ሚሳይል ምዃኑ ሓቢሩ። 

መወንጨፊ ዓረር ኑክሌር ኣብ ገዛ ሓደ ኣሜሪካዊ ውልቀሰብ ተረኺቡ

እስራኤል ኣብ ልዕሊ ኻን ዩኒስ መጥቃዕታ ኣሐይላ ኣብ እትቕጽለሉ ዘላ እዋን፡ ኣብ ቓዛ ዝርከቡ ፍልስጤማውያን ብዛዕባ መጻኢ ዘለዎም ስግኣት ተዛሪቦም።

መወዳእትኡ ኣብ ዘይፍለጥ ኵናት እስራኤልን ሓማስን ተስፋ ዝጸለምቶም ፍልስጤማውያን

እዚ ኣብ መበል 17 ክፍለ ዘመን ዝተሃንጸ መንበሪ ገዛ ሃገራዊ ሽፋን ማዕከናት ዜና ክረክብ ክኢሉ’ዩ። ታሪኻዊ ቅርሲ ስለዝዀነ ግን ኣይነበረን። ኣብቲ ገዛ ኣስታት 300 ክንዮ-ባህርያዊ ተርእዮታት ከምዘጋጠሙ ጸብጸባት ይገልጹ። ‘ፓራኖርማል: ዘ ገርል፡ ዘ ጎስት ኤንድ ዘ ግሬቭስቶን’ ብዘርእስታ ሓዳሽ ተኸታታሊ ሰነዳዊት ፊልም ብዛዕባ እቲ ዘስካሕክሕ ታሪኽ ኣቃሊዓ ኣላ።

‘መናፍስቲ ምዉታን’ ሻቕሎት ዝፈጠሩሉ ገዛ

ኣብዚ ዝዛዘም ዘሎ 2023፡ ብዙሓት ፍሉጣት ውልቀሰባት ብዝተፈላለየ ምኽንያት ብሞት ካብዛ ዓለም ተፈልዮም እዮም። ዓለምና፡ ካብ ኢትዮጵያዊ ‘ናይ መሬትና ጀግና’ ክሳብ ተዓወትቲ ሽልማት ኖቤል ሰላም፤ ኤርትራ ድማ ሓደ ካብ ፍሉጣት ኣዘዝቲ ሰራዊታ ስኢና እያ።

ኣብ 2023 ካብ ዝተፈለዩና ፍሉጣት ኢትዮጵያውያን፡ ኤርትራውያንን ካልኦትን

እቲ ፈረስ ዓረብያ ክጎትት የብሉን ዝብል ሕጊ ዝተዳለወ፡ ቤት ጽሕፈት ባህልን ቱሪዝምን እቲ ዞባ ቅድሚ ሒደት ሰሙናት ምስ ኣቦ ገዳታት (ባህላዊ መራሕቲን ዓበይቲ ዓዲን ኦሮሞ) ከምኡ’ውን ሃደ ስንቄታትን (ኣደታት ኦሮሞ) ሽማግለታትን ኣብ ስምምዕ ምስ ተበጽሐ እዩ ተባሂሉ። ነዚ ስዒቡ ምምሕዳር እታ ከተማ ነዚ መምርሒ ድሕሪ ኣርባዕተ ወርሒ ግብራዊ ክገብር እዩ። ብመሰረት እዚ ኣብ ፈረስ ዓረብያ ኣሲሩ ዝተረኽበ ሰብ 60 ሽሕ ብር ክቕጻዕ እዩ።

ኢትዮጵያ፡ ፈረስ ንጽዕነት ምጥቃም 60 ሽሕ ብር እትቐጽዕ ከተማ

ካብ 1930ታት ክሳብ 1950ታት ኣብ ዝነበረ ዝተታሕዙ ኮይኖም ክልኩል ንዝነበረ ፍቕራዊ ርክብ ንምግላጽ ዝተጸሓፉ እዮም።  መግዛእታዊ ሰበስልጣን ናይቲ ኣብ ሞሮኮ ዝነበረ ስጳኛዊ ምምሕዳር ነቶም ፍቕራዊ መልእኽቲ ዝሓዙ ፖስታታት ብስርዓት እናተኸታተሉ ይጨውይዎም ነበሩ።

 'መዓስ ኢኻ ትምለስ?' - ንዘመናት ዝተዓፈኑ ደብዳበታት ፍቕሪ

ውድብ ትምህርቲ፡ ሳይንስን ባህልን ሕቡራት ሃገራት (ዩኔስኮ)፡ በዓል ዒድ ሸዋል፡ ሓደ ካብቶም ዘይጭበጡ ቅርስታት ዓለም ኮይኑ ከምዝተመዝገበ ኣፍሊጡ።

ዒድ ሸዋል፡ ዩኔስኮ ዝመዝገቦ ህዝባዊ በዓል ሓሪሪ እንታይ እዩ?

ኣብቲ እዋን ኲናት፡ ሓይልታት ትግራይ ናብ ብዙሕ ከባቢታት ክልል ኣምሓራ ምስ ኣተዉ፡ ኣብ ጐድኒ ፍሉይ ሓይልታት ክልልን ሰራዊት ፈደራልን ዝተሰለፉ ዕጡቓት ፋኖ፡ ድሕሪ ምዝዛም እቲ ኲናት ዕጥቈም ክፈትሑን ከም ዘይስሩዓት ዕጡቓት ክበታተኑን ምስ ተወሰነ፡ እቲ ጕጅለ ምስ መንግስቲ ናብ ወጥሪ ከም ዝኣተወ መራሕቱ ይዛረቡ።