ሓያል ምውድዳር ክረኣየሉ ምዃኑ ዝግመት መረጻ ናይጀርያ ጽባሕ ቀዳም ክካየድ እዩ

ብውሑድ ዳታ ጽሑፍ ጥራሕ ኣንብቡ
Published

ናይጀርያ፡ ኣብ ኣፍሪቃ ዝዓበየ ቁጠባን ዝበዝሐ ህዝብን - 214 ሚልዮን- ዘለዋ ብምዃና፡ ኣብታ ሃገር ዝኽሰት ነገር ጽልዋኡ ዓቢይ እዩ። ንሸሞንተ ዓመታት ኣብ ትሕቲ መሪሕነት ሙሃማዱ ቡሃሪ ዝጸንሑ ናይጀርያውያን ጽባሕ ቀዳም ሓድሽ ፕረዚደንት ክመርጹ ድምጾም ክህቡ እዮም። እቲ ዝዕወት ሰብ ግና ከቢድ ብድሆ ይጽበዮ ኣሎ።

ኣብ ናይጀርያ ብዓል መን'ዮም ንፕረዝደንትነት ዝወዳደሩ ዘለዉ?

ብዛዕባ ሕጹያት ፕረዚደንታዊ ምርጫ ዝያዳ ንኽትፍፈልጡ

ብዛዕባ ሕጹይ ተወዳዳሪ መብርሂ ንኽትረኽቡ ሕጹይ ምረጹ

ቦላ ቲኑቡ

ኦል ፕሮግረሲቭ ኮንግረስ [APC]

  • ዕድመ፡ 70
  • ኣብ ዩኒቨርስቲ ቺካጎ ብዓውደ ኣተሓሕዛ ሕሳብ ኣጽኒዑ
  • ካብ 1999-2007 ክልተ ግዜ ኣመሓዳሪ ግዝኣት ሌጎስ ኮይኑ ተመሪጹ
  • ካብ 1992-1993 ኣብ ሰኔት ናይጀርያ ወኪል ምዕራብ ሌጎስ ኮይኑ ሰሪሑ
  • ሓደ ካብ ገዳይም ፖሎቲከኛታት ናይጀርያ ኮይኑ ንመጀመርታ ግዜኡ'ዩ ንፕረዚደንትነት ዝወዳደር ዘሎ
  • ኣንጻር እቲ ወተሃደራዊ ሕጋጋት ከምዝሰርሕ ቃል ኣትዩ ኣሎ።
  • ኣታዊ ዞበ ሌጎስ ኣብ 1999 22.2 ቢልዮን ነይራ ዝነበረ ኣብ 2007 ብኣርዕተ ዕጽፊ ብምዕባይ 220.9 ከምዝኸውን ገይሩ።
  • ኣብቲ ኣብ ናይጀርያ ዝዓበየ ኣፍራዪ ነዳዲ ዝኾነ ትካል ሞቢል ከም ላዕላይ ኦዲተርን ተሓዚ ሕሳብን ኮይኑ ሰሪሑ።
  • ካብ ደገ ዝኣቱ ንብረት ናይጀርያ ብምጉዳል ኣታዊ ናይጀርያ ኣብ ሰደድ ከምዝምርኮስ ክገብር ቃል ኣትዩ።
  • ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመታት ንመንእሰያት ኣብ ስርዓተ ቴክኖሊጂ ሓደ ሚልዮን ናይ ስራሕ ዕድላት ብምፍጣር፡ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ዓመታት ሽቕለት ኣልቦነት መንእሰያት ብፍርቂ ከምዘጌድሎ ተመባጺዑ ኣሎ።
  • ንስርዓተ ፍትሕን ቤት ፍርድን እታ ሃገር ብምምሕያሽ ሰብ ኣብ ልዕሊ ኣካላት ጸጥታ እምነት ከምዘሕድር ክገብር ምዃኑ ሓቢሩ ኣሎ።

ኣቲኩ ኣቡቦከር

ፒፕል ዲሞክራቲክ ፓርቲ [PDP]

  • ዕድመ፡ 76
  • ካብ 1999 -2007 ምክትል ፕረዚደንት ኮይኑ ሰሪሑ።
  • ካብ ዩኒቨርስቲ ኣንጊልያ ሩስኪን [ዓዲ እንግሊዝ] ብዓለምለኻዊ ርከባት ካልኣይ ዲግሪ ኣለዎ።
  • ካብ መጀመርታ 1980ታት ጀመሩ ኣብ ፖሊቲካ ክነጥፍ ጀሚሩ።
  • ኣብ 1993፡ 2007፡ 2011፡ 2015 ከምኡ ከኣ 2019 ንፕረዚደንትንት ተወዳዲሩ ክዕወት ኣይክኣለን።
  • ንነጻ ዝወጽኣ ደቂ ኣንስትዮ ቺቦክ ብነጻ ዘምህር 'ኣሜሪካን ዩኒቨርስቲ ኦፍ ናይጀርያ' መስሪቱ።
  • ኣብ ነዳዲ፡ ሕርሻ፡ ባንክን ጽላት ኣፋውስን ብምውፋር ዕዉት ብዓል ርእሰማል ክኸውን ዝኸኣለ'ዩ።
  • ንመንግስታዊ ትካላት ናብ ግሊ ከሰጋግቶ'የ ዝብል ኣጀንዳ ሒዙ ኣሎ።
  • ኣብ ቁጠባ ናይጀርያ ዝያዳ ኣብ ናይ ግሊ ጽላታት ኣቶኲሩ ከምዝሰርሕ'ዩ ዝሕብር።
  • ኣብ ናይጀርያ ፍትሕን ማዕርነትን ብምንጋስ ሓድነት ክፈጥር ከምዝኾነ ተመባጺዑ ኣሎ።
  • መንግስታዊ ቅርጺ እታ ሃገር ከመሓይሾ'ዩ

ፔተር ኦቢ

ሌበር ፓርቲ [LP]

  • ዕድመ፡ 60
  • ካብ 2007-2014 ክልእተ ግዜ ኣመሓዳሪ ግዝኣት ኣናምባራ ኮይኑ ሰሪሑ።
  • ኣብ 2019 ንምክትል ፕረዚደንት ተወዳዲሩ ነይሩ ክዕወት ግን ኣይክኣለን።
  • ኣብ ዩኒቨርስቲ ናይጀርያ ብዓውዲ ፍልስፍና ተመሪቑ። ኣብ ውልዋዊ ዋኒኑ'ውን እኹል ትሩፍ ሃብቲ ዘለዎ'ዩ።
  • ኣመሓዳሪ ግዝኣት ኣናምባራ ኣብ ዝነበረሉ ክሳብ 156 ሚልዮን ዶላር ዝኸውን ሰልዲ እታ ግዝኣት ከምእትረከብ ገይሩ።
  • ግዝኣት ኣናምባራ ኣብ ደረጃ ግዝኣታት ናይጀርያ ካብ መበል 26 ቀዳመይቲ ከምእትከውን ገይርዋ።
  • ንኣሽሓት ናይ ስራሕ ዕድል ዝፈጠረ ብዙሕ ጨናፍራት ዘለዎ ትካላት መሸጣ ጅምላ ኣቑሑት ኣለዎ።
  • ንብልሽውና ብምቅላስ ኣብ መንግስታዊ ጽላታት ተሓታትነት ከምዝህሉ ክገብር'የ ኢሉ ኣሎ።
  • ንናይጀርያ ካብ ኣህላኺን ናብ ኣፍራይት ከምዝቕይራ ተመባጺዑ ኣሎ።
  • ብቀዳምነት ርእሰ ማል ውልቀሰባት ዝዓብየሉ ኣገባብ ንኽህሉ ባይታ ከምዘጣጥሕን፡ ትሕተ ቅርጺ ትምህርቲን ጥዕናን ከምዘመሓይሶ ቃል ኣትዩ።

ራቡ ክዋንከዋሶ

ኒው ናይጀርያን ፒፕልስ ፓርቲ [NNPP]

  • ዕድመ፡ 66
  • ካብ 2003-2007 ሚኒስተር ምክልኻል ኮይኑ ሰሪሑ።
  • ካብ 1999-2003 ከምኡ ከኣ ካብ 2011-2015 ኣመሓዳሪ ግዝኣት ካኖ ኮይኑ ሰሪሑ።
  • ኣብ 1992 ንማዶቢ ኣብ 2015 ከምኡ ከኣ 2019 ድማ ንካኖ ወኪሉ ኣብ ባይቲ ወከልቲ ህዝቢ ወኪል ኮይኑ ተመሪጹ
  • ኣብ ህንዱ ዩኒቨርስቲ ሻርዳ ብዓውዲ ሲቪል ምህንድስና ብማዕረግ ዶክተር ተመሪቑ።
  • ስራሓት ግብረ ሰናይን ናይ ትምህርቲ ዕድላት ኣብ ኣድማዒ ስራሕ ሰሪሑ።
  • ቁጽሪ ተማሃሮኢ መባእታ ኣብ 2011 ሓደ ሚልዮን ዝነበረ ኣብ 2015 ናብ 3 ሚልዮን ክብ ከምዝብል ኣድማዒ ስራሕ ሰሪሑ።
  • ተማሃሮ መባእታ ኣብ ቤት ትምህርቲ ብነጻ ከምዝምገቡን ሓደ ዓይነት 'ዲቪዛ' ከምዝህልዎምን ገይሩ።
  • ኣብ ካኖ ዩኒቨርስቲ ሳይንስን ቴክኖልጂ ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ካኖ ከኣ ካልእ ዩኒቨርስቲ ከምዝስራሕ ገይሩ።
  • ኣብ ጽላት ሕርሻ ወፍሪ ብምግባር ዘይተኣደነ ናይ ስራሕ ዕድላት ከምዝፈጥር ተመባጺዑ ኣሎ።
  • ኣብታ ሃገር ዘሎ ዋሕዲ ጸጥታ ንምቅራፍ ክሰርሕ'የ ኢሉ ኣሎ።
  • ግዝኣት ሕጊ ከንግስ ምዃኑ ነጊሩ ኣሎ።