Boris Nemtsov: Mpinzani wa Putin aliyeuawa alikuwa akifuatwa na jasusi anayehusishwa na kikosi cha mauaji cha FSB

Mwanasiasa wa upinzani nchini Urusi Boris Nemtsov alifuatwa na wakala anayehusishwa na timu ya mauaji ya kisiasa kwa karibu mwaka mmoja kabla ya kuuawa kwa kupigwa risasi, uchunguzi umegundua.

Nemtsov alikuwa mpinzani mkali wa Rais Vladimir Putin. Mauaji yake mwaka 2015 ni mauaji ya kisiasa yaliyotajwa zaidi tangu Putin aingie madarakani.

Mamlaka inakanusha kuhusika kwa njia yoyote.

Bellingcat, The Insider na BBC walipata ushahidi kwamba Nemtsov alifuatwa katika safari 13 kabla ya mauaji yake.

Boris Nemtsov alipata umaarufu katika miaka ya 1990, aliwahi kuwa naibu waziri mkuu chini ya Rais Boris Yeltsin, na alipendekezwa sana kuwa mrithi wa Yeltsin.

Badala yake, Bw Putin aliingia mamlakani na Bw Nemtsov akasukumizwa pembezoni mwa siasa za Urusi. Alikuwa mwanakampeni madhubuti, akifichua ufisadi na kukemea shambulio la Urusi la 2014 mashariki mwa Ukraine.

Mnamo tarehe 27 Februari 2015, Bw Nemtsov aliuawa kwa kupigwa risasi, hatua chache tu kutoka Kremlin, na siku chache kabla ya yeye kuongoza maandamano dhidi ya vita.

Wanaume watano wenye asili ya Chechnya walikamatwa haraka na baadaye kufungwa jela kwa mauaji yake. Lakini uchunguzi rasmi uliacha maswali ya dharura zaidi bila majibu: ni nani aliyeamuru mauaji hayo na kwa nini?

Miaka saba baadaye, BBC - ikifanya kazi na tovuti za uchunguzi za Bellingcat na The Insider - inaweza kufichua ushahidi kwamba katika miezi kadhaa kabla ya mauaji hayo, Nemtsov alikuwa akifuatwa kote Urusi na wakala wa serikali aliyehusishwa na kikosi cha siri cha mauaji.

Kwa kutumia data iliyovuja ya kuhifadhi nafasi za treni na ndege, uchunguzi unaonyesha kuwa Bw Nemtsov alifuatwa kwa angalau safari 13.

Mara ya mwisho wakala huyo kumfuata Bw Nemtsov ilikuwa tarehe 17 Februari 2015, siku 10 tu kabla ya mauaji.

Kulingana na hati zake, jina la wakala huyo ni Valery Sukharev. Ushahidi wote unaonyesha kwamba wakati huo, alihudumu na FSB, shirika kuu la usalama la Urusi. Moja ya majukumu ya FSB ni kudhibiti vitisho vya kisiasa vya ndani kwa niaba ya Kremlin, ikiwa ni pamoja na kufuatilia mienendo ya watu nchini kote.

Uhifadhi wote wa safari za ndege na treni hurekodiwa katika hifadhidata ya FSB inayoitwa Magistral. Lakini hifadhidata sio tu inanasa mienendo ya watu ambao mawakala wa Kirusi wanaweza kutaka kufuatilia, inaweza pia kutumika kufichua mienendo ya mawakala wenyewe - watu kama Bw Sukharev.

Aina hii ya habari mara nyingi huvujishwa kwenye soko jeusi na kuishia mikononi mwa waandishi wa habari.

"Katika jamii yenye ufisadi kama Urusi, [Magistral] ni upanga wenye ncha mbili za makali," anasema Christo Grozev, mkurugenzi mtendaji wa Bellingcat.

"Na inaruhusu watu kama sisi kwenda na kuwafuata wapelelezi hawa hao, maafisa hawa wa FSB."

Baadhi ya data asilia ya uchunguzi huu ilinunuliwa na Bellingcat kupitia madalali ndani ya Urusi. Madalali hao walipata data kutoka kwa maafisa wafisadi ambao wanaweza kupata nakala. BBC pia ilitumia data ambayo tulipewa, bila malipo, kutoka kwa vyanzo ambavyo vinaweza kupata nakala za Magistral.

Hapo awali Bellingcat imetumia data kutoka kwa Magistral kuchunguza majaribio ya mauaji nchini Urusi. Uchunguzi wao ulifichua ushahidi wa kuwepo kwa kikosi cha siri ndani ya FSB, ambacho kimewalenga wapinzani wa Kremlin. Serikali ya Urusi daima imekuwa ikikanusha madai haya.

Kwa uchunguzi huu, tulipata uhifadhi wa nafasi za treni na safari za ndege zilizofanywa na Bw Sukharev - na tulipozilinganisha na mienendo inayojulikana ya Boris Nemtsov, muundo usio na shaka uliibuka.

Safari nyingi za Bw Nemtsov zilimpeleka kutoka Moscow, alikokuwa akiishi, hadi Yaroslavl - 272km (maili 169) kaskazini-mashariki mwa mji mkuu - ambako aliketi katika bunge la eneo.

Inaonekana kwamba Bw Sukharev alijua mipango ya Bw Nemtsov mapema, kwa sababu mara nyingi alifika katika jiji lilelile dakika au saa chache tu mbele ya Bw Nemtsov.

Safari moja hasa inaonyesha jinsi Bw Nemtsov alikuwa akifuatiliwa kwa ukaribu. Katika msimu wa joto wa 2014 alisafiri kwenda Siberia. Bw Nemtsov aliweka kiti cha ndege yake mtandaoni tarehe 2 Julai mara tu baada ya saa sita usiku. Dakika 10 kabisa baadaye, Bw Sukharev alinunua tikiti ya kwenda eneo lile lile, Novosibirsk, akiwasili siku ileile Bw Nemtsov.

Wakala wa FSB anaweza kutumia Magistral kufuatilia mtu kwa kiwango hiki cha usahihi, kulingana na Bw Grozev.

"Ikiwa wewe ni afisa wa FSB, utaweza tu kuingia kwenye hifadhidata hiyo na kuona, kwa mtu fulani, tikiti zote ambazo wananunua, wamenunua, au wananunua wakati huu," alisema. aliambia BBC.

Kikosi cha sumu

Sio kawaida nchini Urusi kwa vyombo vya usalama kuendelea kuwafuatilia viongozi mashuhuri wa upinzani.

Lakini Bw Sukharev hakuwa tu mfanyakazi wa cheo cha chini wa FSB kwenye biashara ya kawaida. Bellingcat, katika uchunguzi wa awali, ilimhusisha na majaribio mawili yanayoonekana kuwa ya mauaji, yote yakilenga wakosoaji mashuhuri wa Bw Putin.

Mlengwa wa kwanza alikuwa rafiki na mtetezi wa Bw Nemtsov Vladimir Kara-Murza, mwanasiasa wa upinzani ambaye, katika wiki kadhaa baada ya kupigwa risasi, alikuwa tayari akinyooshea kidole cha lawama Kremlin.

Mnamo Mei 2015, Sukharev alikuwa sehemu ya timu iliyokwenda Kazan, jiji la Mashariki mwa Urusi, wakati huo huo na Bw Kara-Murza. Siku mbili baada ya Bw Kara-Murza kurejea Moscow alianguka na kushindwa kupumua. Alianguka kwa kukosa fahamu na kupata matatizo mengi ya viungo lakini akapona.

Alitiwa sumu kwa mara ya pili mnamo 2017, na akanusurika tena. Serikali ya Urusi inakanusha madai kwamba watendaji wao walihusika katika majaribio hayo ya kumuua kwa sumu .

Mlengwa wa pili alikuwa Alexei Navalny, kiongozi wa upinzani aliyefungwa jela ambaye video zake za kupinga ufisadi zimefikia mamilioni ya Warusi.

Mnamo 2020, Bw Navalny alitiwa sumu kwa kutumia Novichok, sumu ya neva iliyotengenezwa katika Muungano wa Sovieti na kupigwa marufuku chini ya sheria za kimataifa. Bellingcat iligundua kuwa timu ya FSB ilimfuatilia Bw Navalny hadi mji wa mashariki wa Tomsk mara moja kabla ya kuwekewa sumu.

Iligundua kuwa Bwana Sukharev hakuwa sehemu ya timu ya chini ambayo ilimfuata Bw Navalny moja kwa moja. Lakini data za simu zinaonyesha kwamba, katika muda wa miezi kadhaa kabla ya kutiwa sumu, Bw Sukharev aliwasiliana kwa simu au SMS mara 145 na angalau wanachama wanne wa timu hiyo, pamoja na afisa wa FSB wa ngazi ya juu .

Wanne kati ya watu hawa walikuwa miongoni mwa maajenti saba wa FSB waliowekewa vikwazo baadaye na serikali za Marekani na Uingereza kwa kuhusika kwao katika jaribio la mauaji.

Serikali ya Urusi imekuwa ikikana kuhusika na mauaji ya Bw Navalny.

BBC iliitaka serikali ya Urusi na FSB kutoa maoni yao kuhusu ushahidi kwamba Bw Nemtsov alikuwa akifuatiliwa na wakala anayehusishwa na kikosi cha mauaji.

Msemaji wa Kremlin, Dmitry Peskov, alisema: "Yote haya hayana uhusiano wowote na serikali ya Urusi. Inaonekana kama uzushi mwingine." FSB haikujibu.