Jeremy Bowen: Jitihada za Joe Biden kupata suluhu ya Mashariki ya Kati zimezidi kuwa mgumu

Na Jeremy Bowen

Mhariri wa kimataifa wa BBC

Hata kabla ya hospitali ya Al-Ahli huko Gaza kuharibiwa, uungaji mkono kamili wa Joe Biden kwa Israeli ulikuwa umewashawishi Wapalestina na mamilioni ya Waarabu wengine kwamba Marekani ilikuwa mfuasi muhimu zaidi wa Israeli. Waliamini kuwa Wamarekani pia walihusika katika kila kitu ambacho Israel ilikuwa ikifanya huko Gaza, ikiwa ni pamoja na kuua watoto.

Mzozo mkali juu ya nani alihusika na shambulio hilo hautabadilisha mawazo ya wengi. Siku kumi na mbili za vita zimezidisha chuki na migawanyiko.

Israel ilitoa kanusho la kina la shutuma kwamba ilikuwa imeshambulia Al-Ahli. Ilionyesha ushahidi kwamba ilisema ilithibitisha kuwa kombora lililorushwa na Palestina Islamic Jihad lilikuwa na hitilafu na kuanguka chini ya shabaha yake nchini Israel.

Kwa Wapalestina - sio tu wafuasi wa Hamas - milundo ya mifuko ya miili iliyojaa na damu ilikuwa uthibitisho wote waliohitaji. Kwao, tofauti ya Al-Ahli haikuwa ya kanuni bali ya daraja. Israel imekuwa ikiwaua Wapalestina wengi kila siku tangu ilipojibu shambulizi la kushtukiza la Hamas, ambalo Waziri Mkuu Benjamin Netanyahu alimkumbusha Bw Biden kuwa takriban watu 1,400, wengi wao wakiwa raia wa Israel waliuawa. Al-Ahli ilikuwa, kwa Wapalestina, uthibitisho zaidi wa kutojali kwa Israeli maisha yao.

Taarifa za kwanza za kuharibiwa kwa hospitali hiyo ziliibuka wakati injini za Air Force One zilipokuwa zikipata joto ili kumleta Joe Biden Mashariki ya Kati. Kabla haijaanza ratiba yake ilikuwa imesambaratika.

Rais Biden ana ahadi ya kina kwa Israeli. Lazima ilionekana kuwa jambo la kawaida kwake kusafiri hadi Tel Aviv ili kuonyesha uungwaji mkono wake na kukumbatia hadharani Bw Netanyahu.

Bwana Biden alikuwa akitumai kwa namna fulani kusawazisha hilo katika mkutano wa kilele uliopangwa kwa haraka huko Amman, mji mkuu wa Jordan, ambapo alipanga kukutana na mfalme wa Jordan, rais wa Misri na rais wa Palestina.

Lakini Jordan ilighairi kwa sababu ya Al-Ahli. Rais wa Palestina, Mahmoud Abbas, alirejea haraka katika Makao Makuu yake huko Ramallah kwenye Ukingo wa Magharibi unaokaliwa na Israel. Saudi Arabia, Umoja wa Falme za Kiarabu (UAE), Misri na Jordan zenyewe zilitoa taarifa za kulaani Israel.

Safari ikawa ngumu zaidi kwa Rais Biden. Wakuu wa nchi kwa kawaida husafiri kwa misheni za kidiplomasia mara tu kazi ngumu ya mazungumzo imefanywa na makubaliano tayari kusainiwa.

Kuja Tel Aviv ilikuwa kamari kwa Rais Biden. Alitaka kupunguza janga la kibinadamu la Gaza, wakati akiunga mkono juhudi za vita vya Israeli - labda isiyowezekana kwa Bw Netanyahu.

Lakini mpango uliibuka kutoka kwa mkutano wao. Israel iliahidiwa msaada zaidi wa kijeshi. Kwa upande wake ilikubali kuruhusu misafara iliyobeba chakula, maji na dawa kuingia kusini mwa Gaza kutoka Misri. Hospitali zinatamani sana mafuta ya jenereta zao, lakini mpango huo ulipotangazwa hilo halikutajwa.

Kando na kuwaunga mkono Waisraeli na kuwakumbusha kuzingatia sheria za vita, Bw Biden pia anataka kutilia nguvu ujumbe kwamba vita haipaswi kuenea. Tayari alikuwa ametuma vikundi viwili vya meli za vita za kubeba ndege mashariki mwa Bahari ya Mediterania, ili kuonyesha Iran na mshirika wake huko Lebanon, wanamgambo wa Hezbollah kwamba wangelazimika kuwajibika kwa Marekani ikiwa wataingilia kati.

Sababu moja kwa nini viongozi wa ndani na nje ya Mashariki ya Kati wanahangaika na vita vilivyoanza upya kati ya Hamas na Israel ni kwa sababu wako katika eneo lisilojulikana. Uhakika wa zamani ulikuwa mawazo ya kufariji. Lakini sasa wamevunjwa zaidi na kuondoka.

Mashariki ya Kati ilionekana kuwa eneo linalojulikana kabla ya mashambulizi ya Hamas nchini Israel tarehe 7 Oktoba. Hali kama ilivyokuwepo. Hakuna kiongozi katika eneo hilo, na miongoni mwa washirika wake, aliyeipenda sana lakini angalau ilionekana kuahidi utulivu.

Wapalestina wengi walishangaa kama mtu mwingine yeyote wakati Hamas iliposhambulia. Baadhi walikuwa wamekosoa Hamas eti walisahau kwamba jina lake kwa kifupi katika lugha ya Kiarabu ni Harakati ya Upinzani wa Kiislamu.

Bw Netanyahu amelaaniwa na maadui zake wengi wa kisiasa nchini Israel kwa kuwa amelala kazini wakati Hamas ilipovamia, na kwa kusimamia janga kubwa la kushindwa kijeshi na kijasusi. Waisraeli walidhani serikali yao inaweza kuwaweka salama.

Udanganyifu mwingine unaohusiana moja kwa moja na Bw Netanyahu ni dhana yake kwamba Wapalestina wanaweza kudhibitiwa bila kuwapa uhuru. Sehemu ya hiyo ilihusisha kufanya makubaliano na Hamas kuhusu masuala kama idadi ya wafanyakazi walioruhusiwa kuingia Israel.

Wakati huo huo, kwa kutumia mbinu ya kitambo ya kugawanya na kutawala, Bw Netanyahu alijitahidi kudhoofisha Mamlaka ya Palestina, wapinzani wakuu wa Hamas kwa uongozi wa Wapalestina. PA ilishiriki katika miaka ya mazungumzo ya amani ambayo hayakuwa na tija, na kuitambua Israeli kizazi kimoja kilichopita. Lakini ili kuifanya izungumze tena, Israeli ingelazimika kujadili kuhamisha ardhi kwa Wapalestina kwa hali ya baadaye yenye mji mkuu huko Jerusalem.

Wazo hilo haliko katika swali kwa Bw Netanyahu katika mwili wake wa sasa kama kiongozi wa serikali inayodumishwa na watu wa kidini waliokithiri. Rekodi zake zinaonyesha hajawahi kutaka kufanya makubaliano hayo. Ilikuwa rahisi kwake kupata njia ya kusisitiza Israeli haina mshirika wa amani. Bw Netanyahu, au mrithi wake, atalazimika kubadili fikra zao ikiwa wanataka kutafuta njia ya kuokoa kizazi kijacho kutokana na vita zaidi.

Kwa viongozi wa washirika wa Marekani wa Kiarabu, pia kumekuwa na ukumbusho mkali kwamba Wapalestina hawawezi kupuuzwa. Jordan na Misri zimeanzisha mikataba ya amani ya muda mrefu na Israel. UAE ilirekebisha mahusiano katika Makubaliano ya Abraham . Wote walikuwa na matumaini ya kufaidika na mpango wa Joe Biden wa kuunda Mashariki ya Kati mpya, na mafanikio ya sera ya kigeni ya kujivunia, kwa kufanya makubaliano ambayo Israel na Saudi Arabia zingetambuana kama malipo ya dhamana ya usalama kutoka kwa Marekani. Maafisa wa Bw Biden walidhani walikuwa wanafanya maendeleo. Sasa maelewano kati ya Saudia na Israel hayako kwenye ajenda.

Na kwa wafalme wa kiarabu, wakuu na marais, vita vya Gaza na shambulio la hospitali pia ni kurudi kwa jinamizi. Mwishoni mwa 2010 mfanyabiashara wa soko la Tunisia aliyekandamizwa na mwenye hasira alijichoma moto ili kupinga maafisa wafisadi na uonevu. Ilianzisha maasi ya Waarabu ya mwaka 2011, ambayo yaliwatia hofu viongozi waliodhani wangeweza kupoteza kila kitu - si tu madaraka na mali bali hata maisha yao.

Ikiwa kifo cha kijana mwenye hasira nchini Tunisia kinaweza kuwa cheche ya mapinduzi, kuna gharama gani ya vita vinavyoua maelfu ya raia wa Palestina?

Uhakika umeonyeshwa, katika chini ya wiki mbili za umwagaji damu, dhana ya amani inaonekana ilijengwa juu ya mchanga. Hali mpya itaibuka kutoka kwa vita. Labda mshtuko unaokuja utalazimisha fikra mpya. Ikiwa inaimarisha tu njia za zamani, mtazamo wa siku zijazo ni mbaya.

Mengi zaidi kuhusu mzozo wa Israel-Gaza

Fuatilia moja kwa moja:Matukio ya hivi punde na kinachoendelea

Mauaji ya Kibbutz:Jinsi Hamas walivyofanya shambulio lisilofikirika

Uchambuzi:Je, uvamizi wa ardhini wa Israel dhidi ya Gaza unaweza kuafikia malengo yake?

Historia:Masuala muhimu unayopaswa kujua kuhusu mzozo kati ya Israel na Palestina

Kiini cha mzozo:Fahamu chanzo cha uhasama kati ya Israel na Palestina

Hamas:Lifahamu kundi la wapiganaji wa Palestina lililoivamia Israel kupitia angani, baharini na nchi kavu

Mossad:Mbinu ,mikakati na kuwatumia wanawake katika shirika la ujasusi la Israel walipa ufanisi katika operesheni zake