Siku ya Kimataifa ya Wanawake 2023: Siku hii ilianzaje?

Huenda umeona Siku ya Kimataifa ya Wanawake ikitajwa kwenye vyombo vya habari au umesikia marafiki wakiizungumzia.

Lakini siku hii ni ya nini? Inafanyika lini? Je, kuna siku inayolingana na Siku ya Kimataifa ya Wanaume? Na ni matukio gani yatatokea mwaka huu?

Kwa zaidi ya karne moja, dunia nzima imefanya Machi 8 kuwa siku maalumu kwa wanawake.

Soma ili kujua kwa nini.

Ilianzaje?

Siku ya Kimataifa ya Wanawake, pia inajulikana kama IWD, ilianzia katika harakati za wafanyakazi na ikawa tukio la kila mwaka linalotambuliwa na Umoja wa Mataifa (UN).

Mbegu za siku hii zilipandwa mwaka wa 1908, wakati wanawake 15,000 waliandamana katika jiji la New York wakidai muda mfupi wa kazi, mishahara bora na haki ya kupiga kura.

Mwaka mmoja baadaye, Chama cha Kisoshalisti cha Marekani kilitangaza Siku ya Kitaifa ya Wanawake ya kwanza.

Wazo la kuifanya siku hii kuwa ya kimataifa lilitoka kwa mwanamke anayeitwa Clara Zetkin, mwanaharakati wa kikomunisti na mtetezi wa haki za wanawake.

Alipendekeza wazo hilo mnamo 1910 kwenye mkutano wa kimataifa wa wanawake wanaofanya kazi huko Copenhagen. Wanawake 100 waliokuwepo, kutoka nchi 17, walikubali kwa kauli moja pendekezo lake.

Iliadhimishwa kwa mara ya kwanza mnamo 1911, huko Austria, Denmark, Ujerumani na Uswizi. Miaka 100 iliadhimishwa mwaka 2011, hivyo mwaka huu tunaadhimisha Kitaalamu Siku ya 111 ya Kimataifa ya Wanawake.

Mambo yalirasimishwa mwaka 1975, Umoja wa Mataifa ulipoanza kuadhimisha siku hii. Mada ya kwanza iliyopitishwa na UN (mwaka 1996) ilikuwa "Kuadhimisha yaliyopita, kupanga kwa siku zijazo".

Siku ya Kimataifa ya Wanawake imekuwa siku ya kusherehekea jinsi wanawake walivyofikia katika jamii, siasa na uchumi, huku mizizi ya siku hiyo ikimaanisha migomo na maandamano yanafanywa ili kuongeza uelewa juu ya ukosefu wa usawa unaoendelea.

Kwanini tarehe 8 mwezi Machi

Wazo la Clara la kuunda Siku ya Kimataifa ya Wanawake haikuwa na tarehe maalum.

Ilirasimishwa tu wakati wa mgomo wa vita mnamo 1917, wakati wanawake wa Urusi walidai "mkate na amani". Siku nne baada ya mgomo kuanza, Tsar alilazimika kujiuzulu na Serikali ya Muda ikawapa wanawake haki ya kupiga kura.

Tarehe ya kuanza kwa mgomo wa wanawake, kulingana na kalenda ya Julian, ambayo ilitumiwa wakati huo nchini Urusi, ilikuwa Jumapili, Februari 23. Siku hii katika kalenda ya Gregorian ilikuwa Machi 8 na ni tarehe hii ambayo inaadhimishwa leo.

Kwa nini watu huvaa rangi ya zambarau?

Zambarau, kijani na nyeupe ni rangi za IWD, kulingana na tovuti ya Siku ya Kimataifa ya Wanawake.

"Zambarau inaashiria haki na utu. Kijani kinaashiria matumaini. Nyeupe inawakilisha usafi, ingawa hii ni dhana yenye utata. Rangi hizi ziliundwa na Umoja wa Kijamii na Kisiasa wa Wanawake (WSPU) nchini Uingereza mnamo 1908".

Je, kuna Siku ya Kimataifa ya Wanaume?

Kweli ipo, mnamo Novemba 19.

Lakini imeadhimishwa tu tangu miaka ya 1990 na haitambuliwi na Umoja wa Mataifa. Inaadhimishwa katika nchi zaidi ya 80, ikiwa ni pamoja na Uingereza.

Siku hiyo inaadhimisha "thamani chanya ambayo wanaume huleta kwa ulimwengu, familia zao na jamii zao", waandaaji wanasema, na inalenga kuangazia mifano chanya ya kuigwa, kuongeza ufahamu wa ustawi wa wanaume na kuboresha uhusiano kati ya jinsia.

Siku ya Wanawake huadhimishwa vipi?

Siku ya Kimataifa ya Wanawake ni sikukuu ya kitaifa katika nchi nyingi, ikiwa ni pamoja na Urusi, ambapo mauzo ya maua mara mbili wakati wa siku tatu au nne karibu Machi 8.

Huko China, wanawake wengi hupewa mapumziko ya nusu siku mnamo Machi 8.

Nchini Italia, Siku ya Kimataifa ya Wanawake, au Festa della Donna, huadhimishwa kwa kutoa maua ya mimosa. Asili ya mila hii haijulikani, lakini inaaminika ilianza huko Roma baada ya Vita vya pili vya Dunia.

Nchini Marekani, Machi ni Mwezi wa Historia ya Wanawake. Tangazo la rais linalotolewa kila mwaka linaheshimu mafanikio ya wanawake wa Marekani.