Mzozo Ukraine: Kuna kiasi gani cha fedha za Urusi nchini Uingereza?

Uingereza imekuwa ikizingatia vikwazo dhidi ya Urusi kuhusu Ukraine lakini waziri wa mambo ya nje Liz Truss ameiambia BBC kuwa "kulikuwa na matatizo yanayohusiana na fedha haramu hapo awali katika mji wa London, tunayatatua ". Ndio maana ni vigumu kushughulikia suala hilo

Kuna pesa ngapi za Urusi huko Uingereza?

Matajiri wengi na makampuni mengi kutoka Urusi na duniani kote huwekeza kihalali katika masoko ya fedha na mali ya Uingereza.

Lakini shirika la kupambana na rushwa la Transparency International limebaini zaidi ya £5bn ya mali iliyonunuliwa nchini Uingereza ni kile kinachosemwa kuwa ni "utajiri unaotiliwa shaka", 1/5 ya mali hiyo inatoka Urusi

Ripoti ya Ofisi ya Mambo ya Ndani inasema Uingereza imeona "kiasi kikubwa cha fedha haramu za Urusi", ambazo zinatumika katika mambo kama vile vitu vya kifahari, magari na ada za shule, na wakati mwingine kama michango kwa taasisi za kitamaduni.

Linapokuja suala la mali, ambayo inaweza kumilikiwa kupitia makampuni badala ya majina ya watu binafsi, taarifa wakati mwingine haziji kwa urahisi.

Hifadhi data ya umiliki wa Kampuni za nje ya Uingereza na Wales inasema ni nne tu kati ya 94,000 ambapo mmiliki halali aliyesajiliwa ni kampuni ya ng'ambo, ndizo zimeorodheshwa kuwa zinazomilikiwa na kampuni za Urusi.

Lakini kuna uwezekano kwamba ununuzi mwingi zaidi wa mali unaweza kumilikiwa na watu binafsi wa Urusi, kwa kutumia makampuni yaliyo ng'ambo katika maeneo kama vile Visiwa vya Virgin vya Uingereza (BVI).

Kiwango cha matumizi ya kampuni hizi kilifichuliwa katika uvujaji mkubwa wa hati karibu milioni 12 zinazojulikana kama Pandora Papers mnamo Oktoba 2021.

Ilifichua utajiri uliofichwa, kukwepa kulipa kodi na, katika visa fulani, ufujaji wa pesa unaofanywa na baadhi ya watu matajiri na wenye mamlaka duniani.

Watafiti waligundua zaidi ya kampuni 700 katika pwani ambazo zinamiliki mali za Uingereza, na kugundua kuwa 5% kati ya hizo zilimilikiwa na raia wa Urusi.

Mfano mmoja ulikuwa Alexei Chepa, mwanasiasa na mfanyabiashara wa Urusi, ambaye alitumia kampuni ya BVI kununua jumba la vyumba 10 huko Holland Park mnamo 2011 - liliuzwa mwaka jana kwa pauni milioni 25. Wawakilishi wake walisema ununuzi huo "ungefuata taratibu zinazofaa kama ilivyoshauriwa wakati huo".

Kwa nini Uingereza inavutia wawekezaji wa Urusi?

London kwa muda mrefu imekuwa kivutio maarufu kwa matajiri wa Urusi kuishi, au kununua mali na uwekezaji.

"Visa ya dhahabu" ya Uingereza - Tier 1 (Mwekezaji) - hutoa ukazi kwa wale matajiri vya kutosha kuwekeza £2m au zaidi nchini Uingereza, na kuruhusu familia zao kujiunga nao.

Wamiliki wa visa wanaweza kutuma maombi ya ukaaji wa kudumu nchini Uingereza. Jinsi wanavyoweza kutuma maombi kwa haraka inategemea kiwango cha uwekezaji wao:

• Miaka miwili ni £10m

• Miaka mitatu ni £5m

• Miaka mitano ni uwekezaji wa £2m

Ofisi ya Mambo ya ndani imetoa visa 14,516 kwa wawekezajiraia wa Urusi tangu mpango huo ulipoanzishwa mnamo 2008.

Kampuni za Urusi pia zimeweza kuongeza kiasi kikubwa cha mauzo ya hisa kwenye Soko la hisa la London.

Kampuni ya nishati (En+ Group) ilikuwa mojawapo ya walengwa. Wakati wa toleo lake la kwanza la umma, kampuni hiyo ilidhibitiwa na Oleg Deripaska, mshirika wa Rais wa Urusi Vladimir Putin.

Ripoti ya House of Commons mnamo 2018 iliitaka serikali kuziba mapengo "katika sheria ya vikwazo ambayo iliruhusu kampuni kama vile En+ kuelea kwenye Soko la hisa la London".

Je, Serikali imechukua hatua gani hadi sasa?

Mnamo 2018, serikali ya Uingereza ilianzisha utaratibu wa kuchukua mali bila kwanza kutafuta hatia ya uhalifu.

Utajiri huu ambao hauna maelezo huweka jukumu kwa mtu binafsi kuthibitisha mahali pesa zilitoka kwa kununua mali hiyo.

Hata hivyo, UWOs zimetumika mara nne tu, na hakuna mali bado imechukuliwa, huku kesi ya awali ikiwa bado iko mahakamani.

Chombo kingine kinachopatikana kwa mahakama ni amri ya kufungia akaunti (AFO). Inaruhusu mahakama kufungia fedha katika benki au jumuiya ya majengo ikiwa zinashuku kuwa pesa hizo zinahusishwa na shughuli za uhalifu.

Kuanzishwa kwa AFO kumekuwa na mafanikio zaidi hadi sasa, kwa mujibu wa ripoti kutoka taasisi ya wataalam ya Chatham House, ambayo inaashiria hatua zilizochukuliwa dhidi ya mpwa wa rais wa Syria Bashar al-Assad na mtoto wa waziri mkuu wa zamani wa Moldova.

Serikali ilisema mwaka 2016 kwamba ilikuwa na mipango ya kupambana na ufujaji wa pesa kupitia usajili wa umiliki utakaowanufaisha Uingereza.

Umiliki mzuri unaangalia mtu ambaye hatimaye anamiliki au kudhibiti mali na kufaidika nayo.

Mipango hii ilitajwa katika hotuba ya Malkia wa 2019, lakini serikali bado haijatangaza wakati inapanga kuleta sheria.

Lord Faulks, waziri wa zamani wa haki wa Conservative, alisema kuwa Downing Street chini ya Theresa May "ilimtegemea" kumzuia kuanzisha hatua kama hiyo mnamo 2017 na tena mnamo 2018.

Serikali ya Uingereza imesema vikwazo vyake vilivyopo kwa Urusi vitaongezwa iwapo hatua ya Urusi itachukuliwa dhidi ya Ukraine.

Ofisi ya mambo ya nje inasema hatua hizo mpya zitaruhusu Uingereza kuchukua hatua "kwa kufungwa na Marekani na washirika wengine kufungia mali na kupiga marufuku kusafiri".

Watu waliounganishwa na Kremlin wangelengwa, mali zao za Uingereza zingefungiwa, na watapigwa marufuku kuingia Uingereza, na wasingeweza kufanya biashara na wafanyabiashara binafsi wa Uingereza.