Siyaasad

Soomaali

Haween

Ciyaaro

Saynis iyo Caafimaad

Fan iyo Dhaqan

Muuqaal

Daawo

Raadiye

Maqal

Dhageyso

Somali

Shantii qofba mid ayaa Kansar ku dhacaa noloshiisa, tiraduna wey sii kordheysaa.

Intee la eg tahay rejada laga qabo in cudurka Kansarka loo helo tallaal?

Socdaalka saynisyahannada ayaa sidoo kale lagu helay nooc cusub oo Dabagaalle ah, siddeed nooc oo kalluun ah, saddex nooc oo laf dhabarlay ah iyo 10 nooc oo balanbaalis ah.

Jiirka dabaasha iyo xayawaanno kale oo noocoodu cusub yahay oo la helay

Dalalka ku biiray maanta wakaalada tamarta Nukliyeerka ee marka magaceeda la soo gaabiyo loo yaqaan IAEA, ayaa waxaa ka mid ah dalka Soomaaliya oo markii ugu horreysay tan iyo asaaskii hay’addaas hadda ku biirtay.

Maxay tahay hay'adda nuclear ka shaqaysa ee ay Soomaaliya xubinta ka noqotay maanta? 

Dhammaanba afarta dhir ayaa waxaa laga helay maaddooyin ka hortaga bakteeriyada iyadoo lagu tijaabiyay ugu yaraan mid ka mid ah noocyada bakteeriyo ee adkeysiga u leh daawooyinka.

Daanyeerrada dhirta isku daweeya oo gacan ka geysan kara helidda daawo cusub

Cudurrada asaasaqa, kansarka, wadne istaagga, cayilka, macaanka iyo isku buuqa ayaa lala xiriiriyaa hurdo-xumida.  Sababtu waxay tahay ayadoo nidaamka jirka iyo shaqada maskaxda ay yihiin kuwo keena in jirka bani aadamku uu dib isku cusboonaysiiyo inta uu qofku hurdo.

Lixda arrimood ee ah sirta ka dambaysa hurdo wanaagsan

Tusaale ahaan, kiimikooyinka qaar marka ay taabtaan jirkeena, durbadiiba waxaa ka hortaga bakteeriyada taas oo burburisa kiimikooyinkaas sidoo kalena jirka ku soo deysa unugyo difaac.  Mindhicirka ayaa kamid ah meelaha jirka bini’aadamka ee isticmaala bakteeriyada ugu badan.

Maxay yihiin faa'iidooyinka caafimaad ee bakteeriyada ku dul nool maqaarka

Tani waa sheekada laba nin oo xoog badan, mid lagu tilmaamay Maroodi iyo mid lagu tilmaamay saacadda waqtiga, xogtooda oo dheeraad ah ayaana laga helayaa buugaag ku qoran luqadda carabiga.  Mid ka mid ah sababaha ayaa ahayd in xiriir isbaheysi uu ka dhaxeeyay labada hoggaamiye.

Hadiyadihii gaarka ahaa ee khaliif  Haaruun al-Rashid uu siiyey boqorkii ugu awoodda badnaa yurubta galbeed ee qarniyaasha laga hadli doono

Digniinta khatartan ayaa timid ka dib markii ay soo baxeen dad isku xujaysta TikTok, xujadaas oo loo arkay in ay naftooda khatar gelin karto ama ay cudurro ka qaadi karaan

Maxay tahay digniinta kansarka ee ay khubaradu la xiriiriyeen TikTok

Haddii uu qof gurran yahay iyo haddii kale waxaa la ogaadaa carruurnimadiisa, xilliga ugu horreeya ee uu inta qalin ama jeeso qabto isku dayo inuu wax sawiro.  Laakin maxay gacan tan kale uga horreysaa, maxayse dadka gurran u yihiin dad laga tiro badan yahay

Daraasad sheegtay in dadka gurran ay qaybaha kale ee jirkoodu u shaqeeyaan si ka duwan sida dadka aan gurnayn

Cudurkan ayaa ah xanuun uu sababo fayras. Waxaa lagu kala qaadaa taabashada qofka qaba xanuunka. Waxaa sidoo kale la isugu gudbin karaa neefta. Calaamadihiisana waxaa ka mid ah nabro yaryar oo jirka kasoo baxa, dildillaac afka iyo xubinta taranka ah

Muxuu yahay cudurka lagu arkay Kenya ee laga baqayo inuu ku faafo dalalka Bariga Afrika

Waxa laga yaabaa in xiriirkaaga bulsho uu saamayn ku yeesho caafimaadkaaga, si maalinle ah. Qoraa lagu magacaabo David Robson ayaa buuggiisa cusub ee ku saabsan xiriirka ku sahamiyay caddaymaha iyo sababaha ka dambeeya arrimahan.

Sidee saaxiibbadu u saameyn karaan caafimaadka iyo cimrigaaga?

Si la mida sida neefta, cabbista iyo cunida uu jirku ugu baahan yahay inuu u helo si joogto ah ayey hurdadu ula mid tahay jirka inuu u helo xilliga habeenkii muddo siddeed saacadood ah.

‘Waa lay dilayaa. Waa lay daba socdaa. Waa lay falay’: Sida hurdo la’aantu u sababto xanuunada halista ah ee dhimirka

Waxay sanco iyo horumarinba ku wadaan wax ay ugu yeereen “minka dabiicaga ah” ama deegaanka mineedka lagu baxnaaniyo caruurta wali u baahan koriimada gudaha caloosha.

Maxaad ka ogtahay minka macmalka ah ee lagu badbaadinayo ilmaha dhiciska ku dhasha?

Waxaa jira cudurro ay saynisyahanno badan baareen, kuna guuldaresteen in ay fahamaan si daawo loogu helo. Sidee loola tacaalaa cudurradaas

Cudurrada halista ah ee sanisyahannada aysan xalka u helin iyo waxa loo qaato

Qoysaska qaar ayaa waxay ku doodayaan in la qiyaamay, halka isagu aaminsan yahay in wax qalad ah uusan samayn, shahwada uu ku deeqayna ay farxad u noqotay boqolaal ruux.

Sheekada nin aabe u ah 1000 caruur ah iyo wixii uu ku yiri BBC da oo la xiriirtay 

Sida ay u sameysmaan iyo sida looga hortago dhagaxyada ku beerma kilyaha

cilmi baareyaasha daraasaddan horkacayay ayaa sheegay in waxa ay ogaadeen ay digniin u tahay aqoonyahanada adduunka oo dhan, Waxay sheegeen in jaamacado badan ay ka guureen habkii caadiga ah ee imtixaanada loo gali jiray si qiimeyntu u noqoto mid loo dhan yahay.

Garaadka macmalka (AI) oo ka badiyay ardayda sida caadiga u qora imtixaanada iyo curisyada


Dadka qaar ayaa isticmaala Kolajiin si ay uga hortagaan in maqaarka uu sii xumaado.  Dr Maxamed Cali Xirsi waxa uu ka hawlgalaa isbitaalka Kalkaal ee Muqdisho, wuxuuna ku takhasusay cudurada maqaarka. Waxa uu noo sharaxay waxyaabaha keena in maqaarkeena uu degdeg u gaboobo

Waa maxay waxyaabaha qeybta weyn ka qaata in da’da ay jirkeena degdeg uga soo muuqato

Sara oo 29 jir ah, ayaa laga soo xushay 7,000 oo qof, waxay xustay tiro badan oo isbedel ah oo ku yimid aragtideeda ku saabsan dhammaan wixii ay ogaatay markay ku soo laabatay Dhulka.

Gabadhii ugu horreysay ee Afrikaan iyo carab ah ee u duusha hawada sare iyo wixii ay la soo kulantay

Dadka halista ugu jira inay ku dhacaan xanuunka indhaha qalalan waa kuwa gaaray da' dhexe, guud ahaanna way ku badan yihiin dumarka marka loo eego ragga.

Xaaladda kamidka ah indho xanuunka ee aad u saameysa dadka iyo sida aad uga gudbi karto xilli hore

Waxa loo yaqaanay Sheekh Al-Rais, reer galbeedkuna waxa ay ugu yeeri jireen amiirkii dhakhaatiirta iyo aabbihii caafimaadka casriga ah ee qarniyadii dhexe.

Dhakhtarkii iyo qoraagii Islaamka ugu caansanaa uguna saamaynta badnaa ee xaafidul Qur’aanka ahaa

Baarayaasha ayaa dhirtaas soo qaaday oo baaritaan ku sameeyay. Waa dhir lagu magacaabo Christella parasitica, taasoo la ogaaday inay tahay qallajiye xooggan.

Dhirta ay daanyeerradu isku daaweeyaan iyo faa'iidada ay leeyihiin oo la ogaaday

Xanuunada ugu badan ee ka dhasha isbadalada ku dhaca bakteeriyadaan ayaa waxay yihiin suuska iyo cudurada cirridka.

Saddex xanuun oo ay ku lug leedahay bakteeriyo afkaaga ku nool iyo sida aad uga hortagi karto 

Waxaa jira noocyo kala duwan oo shaaha ah sida madow, cagaar, caddaan iyo qaar kale. Mid kastaa wuxuu leeyahay dhadhan gaar ah iyo astaamo u gaar ah oo la xiriiriyo nooca caleenta shaaha iyo habayntiisa.

Seynis