TOOS: Dagaal culus oo ka socda Gobolka Bakool

Tebin toos ah

1. 5 Sebtembar 2023Dhageyso: Sheekada wiil xabsiga ku dhex uruuriyay lacag si uu hooyadii ugu diro

   Xabsiyo ku yaalla magaalooyin kala duwan oo ka tirsan dalka Mareykanka ayaa waxaa ku xiran dhallinyaro Soomaaliyeed oo badankooda laga soo qabtay Soomaaliya xilligii dalka ay burcad baddeedu ka jirtay.

   Maxaabiistaan ayaan helin cid ka kaalmeeysa baahiyahooda gaarka ah, marka laga yimaaddo adeegyada xabsiyada ka jira ee loogu tala galay dadka halkaa ku jira, waxaase jira dhalinyaro isku xil qaantay caawinta maxaabiistaas ehelkoodu ka fogaaday.

   Waxyaabaha laga caawiyo waxaa ka mid ah dharka, kutubada diinta, buugaagta iyo mararka qaar oo ay waqti la qaataan.

   Bashiir Cali Aaden oo ka mid ah dhalinyarada isku xil saartay caawinta iyo ka warqabka maxaabiista Soomaalida ah ayaa BBC-da uga warramay sheekooyin uu kala kulmay maxaabiistaas oo ay ka mid tahay sheekada nin dhalinyaro ah oo muddo laba sano ah xabsiga ku dhex uruurinayay lacag afar boqol oo doolar ah si uu hooyadii oo Garoowe joogta uu ugu diro.

2. 4 Sebtembar 2023Fanaankii caanka ahaa ee Axmed Naaji Sacad oo geeriyoody

   Allaha u naxariistee waxaa magaalada London ku geeriyooday Fannaankii caanka ahaa ee Axmed Naaji Sacad.

   Waxaa uu fanaanka ka mid ahaa xiddigihii ugu caansanaa kooxdii hobolada qaranka ee Waaberi.

   Heesihiisa ayaa isugu jiray waddani iyo heeso jaceyl ah oo uu qaaday. Waxaa uu sidoo kale caan ku ahaa tumista qalabka kala duwan ee musiga sida kabanka.

3. 4 Sebtembar 2023

   Tebinta tooska ah ee BBC Somali caawa intaas ayey inoogu egtahay. Si aad u akhrisato wararkii maanta, hoos u deg. Waa inoo berri Subax iyo kulan dambe akhyaareey.

4. 4 Sebtembar 2023Sidee dalkan uu Madaxweyne Xasan ku hal-qabsaday uu uga hormaray Soomaaliya oo ay isku duruuf haysatay?

5. 4 Sebtembar 2023Kenya oo dib u hanatay 3 jasiiradood oo si sharci darro ah loo haystay

   Hay’adda la-dagaalanka musuq-maasuqa ee dalka Kenya ayaa ku dhawaaqday in ay dib u soo ceshatay saddex jasiiradood oo ku yaalla badweynta Hindiya oo ay si sharci darro ah u qabsadeen saddex qof.

   Afhayeenka Hay’adda Eric Ngumbi ayaa sidoo kale shaaca ka qaaday inay ku guda jiraan soo celinta Jaziirad afaraad, taasi oo Eedeysanuhu diiday inuu soo dhiibo.

   Sida lagasoo xigtay Guddiga Anshaxa iyo La-dagaalanka Musuqmaasuqa, iyo hay’adda la-dagaallanka musuqmaasuqa ee Kenya, afarta jasiiradood ayaa qiimahoodu dhan yahay 305 milyan oo shilinka Kenya ah ($2 milyan oo doolar).

   Jasiiradahan waxa loo qoondeeyey inay noqdaan meel la ilaaliyo oo hoos timaada kaydka badda ee Kisite Mpunguni sannadkii 1978. Ilaa wakhtigaas, waxay si sharci ah uga tirsan yihiin Adeegga Duur-joogta Kenya (KWS), oo ah hay’adda maamusha oo ilaalisa khayraadka duurjoogta dalka.

   Mr Ngumbi ayaa warbaahinta u sheegay in lahaanshaha gaarka ah ee jasiiradahaasi oo si qarsoodi ah loo isticmaalo isla markaana labo saacadood oo kal u jira berriga dalka ay keenayso khatar maadaama ay dadku jasiiradahaasi u isticmaali karaan falal dambiyeedyo ka fog isha dawladda.

6. 4 Sebtembar 2023Waa kuma Feysal Bootaan, taliyihii guutada 12-aad ee Somaliland ee ay gacanta ku dhigeen SSC?

7. 4 Sebtembar 2023Kenya oo qorsheynaysa in fiisa la'aan dalkeeda lagusoo galo

   Madaxweynaha Kenya William Kipchirchir Samoei arap Ruto ayaa sheegay in waddankiisu uu “si dhab ah uga fikirayo in gebi ahaanba meesha laga saaro dal ku galka” looga baahan yahay ajaaniibta muddo dhowr bilood gudahood ah.

   William Ruto waxa uu sheegay in Kenya ay tahay asalka bini’aadamka, sidaa darteedna aysan cadaalad ahayn in dadka soo booqda la weydiiyo dal ku gal maadaama ay gurigoodii imanayaan.

   "Meelo dhowr kiilo mitir uun u jirta halka aad fadhidaan ahdda, ayey saynisyahannadu ogaadeen oo ka heleen hadhaagii ugu horreeyay ee bini'aadamka ee dhulka. Si kale haddii loo dhigo, waa halka ay bani-aadminimadu ka bilowdeen. Sidaa darteed, ii oggolaada inaan guriga idinku soo dhaweeyo. Dhowr bilood gudahood, waxaan si dhab ah uga baaraan degeynaa inaan baabi'inno shuruud kasta oo fiisa ah, sababtoo ah waa cadaalad darro in qof kasta oo gurigiisa imaanaya la weydiiyo fiisaha," ayuu yiri madaxweyne William Ruto Isniintii, isagoo ka furayay magaalada Nairobi shir madaxeedka cimilada Afrika oo ay kasoo qayb galeen madax Afrikaan ah iyo wufuud caalami ah.

   Tan iyo markii uu la wareegay xilka madaxtinimada bishii Sebtembar ee sannadkii tagey Ruto wuxuu ka tanaasulay xannibaadaha fiisaha ee dalal dhowr ah, oo ay ku jiraan Eritrea, Djibouti, Comoros, Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo iyo Indonesia.

   Madaxweyne Ruto ayaa horay u sheegay in maamulkiisu uu doonayo in uu meesha ka saaro caqabadaha fiisaha ee dhammaan dalalka Midowga Afrika.

8. 4 Sebtembar 2023Afar Arimood oo ay caan ku noqotay Ceelbuur magaalada Shabaab laga qabsaday galabta

9. 4 Sebtembar 2023Madaxii Afgembiga Gabon oo xilka madaxweyne kumeel gaar ah loo dhaariyey

   Madaxa militariga ee dalka Gabon, Jeneraal Brice Oligui Nguema, ayaa loo dhaariyey xilka madaxweynaha ku meel gaarka ah ee dalkaasi.

   Waxa uu wacad ku maray in uu xukunka ku celin doono shacabka kadib doorasho xor ah oo hufan.

   Si kastaba ha ahaatee, khudbad uu jeediyay markii xilka ku meel gaadhka ah loo dhaariyay kadib, ayuusan ku sheegin taariikhda uu xukunka militarigu ku egyahay.

   jenaraal Brice Nguema ayaa hogaaminayay afgambiga dhacay Arbacadii ina dhaaftay ee ka dhanka ahaa Ali Bongo.

   Dadweyne fara badan oo faraxsan ayaa isugu soo baxay caleema saarka - afgambiga waxaa soo dhaweeyay dad badan oo u hamuun qabay isbedel.

   Si kastaba ha ahaatee, dadka qaar ayaa sheegaya in xukunka Jenaraal Nguema uu noqon doono mid sii dheerayn doona uun 55-tii sano ee qoyska Bongo ay dalka xukumayeen.

   Cali Bongo aabihii oo lagu magacaabo Cumar, ayaa xukunka hayay 41 sano ka hor inta uusan dhiman saankii 2009-kii, waxaana xilka kala wareegay wiilkiisa.

   Ciidamada ayaa xilka ka tuuray madaxweyne Ali Bongo Arbacadii wax yar kadib markii lagu dhawaaqay in uu ku guuleystay doorasho lagu murmay.

   Taageerayaasha hoggaanka milateriga ee dalka Gabon ayaa kasoo qayb galay caleema saarka Jenaraal Nguema.Inkastoo xaaladda waddanku deggan tahay haddana ammaanka ayaa aad loo adkeeyay.

   Maxaan ka naqaan Jenaraalka afgembiga ka sameeyay Gabon

10. 4 Sebtembar 2023Dhageyso Soomaali ka waramaya Qur'aanka lagu gubay Sweden iyo rabshadaha ka dhashay

    Dibedbaxyo rabshado wata ayaa xalay ka dhacay magaalada Maalmo ee dalka Sweden, kaas oo looga soo hor jeedo quraanka kitaabka kariimka oo uu nin ku gubay magaaladaas.

    Ninka falkaas geystay ayaa ah isla ninkii dhawaan kitaab quraan ah ku gubay magaalada Stockholm ee dalkaas Sweden.

    Haddaba waxa mar kale suurta geliyay falkan kitaabka lagu gubay iyo khasaaraha ka dhashay rabshadihii xalay dhacay, ayaan ka wareysannay Cabdi Maxamed Ismaaciil oo ah wariye ku nool magaalada Maalmo ee dalkaas Sweden.

11. 4 Sebtembar 2023Dhegeyso: Sidee ayay ku suurtoobeysaa in shaqaalaha gobolka Banaadir aan bishan la siinin mushaar?

12. 4 Sebtembar 2023Dhageyso wararkii u dambeeyay ee dagaallada u dhexeeya dawladda Soomaaliya iyo Al-shabaab

    Dagaal culus ayaa lagu soo waramayaa inuu maanta ku dhexmaray ciidamada Dawladda iyo kuwa Al-Shabaab deegaanka Daaru Nimca oo ka tirsan Gobolka Shabeellaha Dhexe.

    Dagaalka oo khasaare balaaran dhaliyay ayay labada dhinac ee ay dirirtu dhexmartay, waxa uu mid kastaahi sheegtay inuu isagu u haray deegaanka.

    Dhinaca kale Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud oo maalintii labaad ku sugan degmada Maxaas ee Gobolka Hiiraan ayaa wada dadaal uu doonayo inuu ku mideeyo cududda ciidanka iyo kuwa qabaa’ilka si loo xoojiyo dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab ee ka socda Gobollada Galmudug iyo Hirshabeelle.

    Haddaba si aan u helno warrarkii ugu dambeeyay ee sheekooyinkaas waxa faahfaahinaya weriyaha BBC-da ee Muqdisho Ibraahim Maxamed Aadan oo sidoo kale waraysi la yeeshay xildhibaan Maxamed Cabdiqaadir oo ka tirsan xildhibaanada baarlamaanka Fedaraalka Soomaaliya kana soo gala Hirshabeelle. Hoos ka dhageyso.

13. 4 Sebtembar 2023Rabshado ka dhashay Kitaabka Quraanka oo la gubay oo ka dhacay Sweden

    Saddex nin ayaa loo xiray mudaharaad rabshado wata oo ka dhacay dalka Sweden ka dib markii dalkaasi mar kale lagu gubay kitaabka Qur’aanka.

    Rabshadaha ayaa dhashay kadib markii nin asalalkiisu yahay oo u dhaq dhaqaaqa Islaam naceybka oo lagu magacaabo Salwaan Momika uu dab qabadsiiyay kitaabka Quraanka galabnimadii Axadda.

    Booliska ayaa sheegay in ay xireen 10 qof oo ay ku eedeeyeen in ay khalkhal galiyeen xasiloonida guud ee magaalada Malmo.

    Dhowr baabuur ayaa gubtay kadib markii dad ku dhow boqol qof ay isugu soo baxeen si ay uga jawaabaan gubista Quraanka.

    Salwan Momika ayaa Qur’aan ku gubay gobolka Varnhemstorget oo ah aag ay Muslimiintu ku badan yihiin galabnimadii Axada. Waxa uu hore ugu gubay qur’aanka kariimka ah, mudaharaadyo is daba joog ah oo ka dhan ah diinta Islaamka, waxana falka uu ku kacay uu ka dhaliyey caro dublamaasiyadeed guud ahaan bariga dhexe.

14. 4 Sebtembar 2023'Yaxaaska' oo loo dhaariyey xafiiska ugu sareeya dalka Zimbabwe

    Madaxweyne Emmerson Mnangagwa oo naxariis yaridiisa awgeed lagu naanayso 'Yaxaaska' ayaa loo dhaariyay xafiiska ugu sareeya dalka Zimbabwe, tan oo noqonaysa bilawga markiisii labaad, isagoo ku dhaartay inuu ilaalin doono dastuurka.

    Waxaa xilka u dhaariyay madaxa cadaalada Luke Malaba iyadoo ay hor taagan yihiin tobanaan kun oo taageerayaal ah oo ka tirsan xisbigiisa Zanu-PF.

    Madaxda gobolka oo ay ka mid yihiin madaxweynaha Koonfur Afrika Cyril Ramaphosa iyo hoggaamiyaha Mozambique Filipe Nyusi ayaa ka qeybgalaya munaasabadda, sidoo kale waxaa xafladda ka qeybgalaya marwada koowaad ee hore ee dalkaas Grace Mugabe oo ah xaaska madaxweynihii geeroyooday ee dalkaas Robert Mugabe.

    "Yaxaaska" oo ku guuleystay doorashadii dalka Zimbabwe

    Waa kuma yaxaaska soo rogaalceliyay ee Zimbabwe?

15. 4 Sebtembar 2023Odayaal dhaqameed ku baxay meleeshiyaadka buurta Gacan Libaax

    Waxaa saaka magaalada Hargeysa ee caasimadda Jamhuuriyada iskeed madax bannaanida ugu dhawaaqday ee Somaliland ka amba baxay odayaal dhaqameed ku sii jeeda buurta Gacan Libaax ee bartanka kaga taal magaalooyinka Hargeysa Berbera iyo Burco.

    Ujeedka socodaalka odaashan ayaa ah in la kala qaado ciidamada Somaliland iyo meleeshiyaad halkaa isku hor-fadhiya horeyna diriri u dhex martay, kuwaas oo khilaafkoodu uu salka ku hayo arrimaha doorashooyinka oo dhawaan xal laga gaaray.

    Mid ka mid ah odayaasha Gacan Libaax ku baxay oo BBC-du la hadlay ayaa ka gaabsaday inuu bixiyo faahfaahin dheeri ah oo ku saabsan howsha ay qabanayaan hase yeeshee wuxuu si kooban noogu sheegay in odayaashu ay iyagu is xil qaameen.

    Berri waxaa ku eg muddadii loo qabtay meleeshiyaadka Buurta Gacan Libaax in lagu kala diro dibna looga soo celiyo wixii hub iyo gaadiid ah oo ay dowladdu leedahay oo meleeshiyaadku gacanta ku hayaan.

    Dhawaan ayay ahayd markii guddi odayaal dhaqaameed ah ay soo saareen qodobbo dhowr ah oo ku saabsan xa ka gaarista murankii doorashooyinka oo muddo soo jiitamayay, iyadoo inta badan dhinacyadii is hayay ay arrintaa isla qaateen oo ay soo wada dhaweeyeen.

16. 4 Sebtembar 2023Ammaanka goobta shirka isbadelka cimilada Afrika ee Nairobi oo la adkeyay

    Kenya ayaa martigelinaysa shir madaxeedka cimilada Afrika, si looga tashado sidii qaaraddu ay u qaadi lahayd tallaabooyin wax looga qabanayo isbadelka cimilada.

    Shir-madaxeedka, oo saaka ka furmay Nairobi isla markaana socon doono ilaa Arbacada, ayaa ujeeddadiisu tahay in la soo saaro qorshe guud oo lagula tacaalayo isbeddelka cimilada iyo soo jeedinta qaab-dhismeed maaliyadeed oo caalami ah oo cusub kaas oo ay mas'uuliyiintu rajeynayaan inuu u horseedo horumar iyo ka dhabeynta wax ka qabashada isbadelka cimilada

    Waxaa la adkeeyay ammaanka agagaarka xaruunta shirarka KICC ee magaalada Nairobi, iyadoo la xiray waddooyinka gala dhismahaas oo ah halka uu ka dhacayo shirku.

17. 4 Sebtembar 2023Jeneraalkii ina adeerkii xilka ka turay oo loo dhaarinayo maanta madaxweynaha Gabon

    Madaxa militariga ee Gabon, Jeneraal Brice Oligui Nguema, ayaa lagu wadaa in loo dhaariyo xilka madaxweynaha ku meel gaarka ah ee dalkaasi.

    Ciidamada ayaa xilka ka tuuray madaxweyne Ali Bongo Arbacadii wax yar kadib markii lagu dhawaaqay in uu ku guuleystay doorasho lagu murmay.

    Taageerayaasha hoggaanka milateriga ee dalka Gabon ayaa la filayaa inay ka qeybgalaan caleema saarka Gen Nguema.Inkastoo xaaladda waddanku deggan tahay haddana ammaanka ayaa aad loo adkeeyay.

    Hogaamiyaha afgambiga sameeyay ayaa la sheegay in ay ilmo adeer yihiin madaxweynihii xilka laga tuuray ee Ali Bongo, taasoo keentay shakiga laga qabo in tani ay dhab ahaantii soo afjarayso 55-tii sano ee Bongo.

    Jeneraal Nguema ayaa sheegay inuusan ku degdegi doonin inuu dalka dib ugu celiyo xukun rayid ah, si looga fogaado khaladaadkii hore.Mucaaradka ayaa iyaguna diginin u jeediyay milatariga xukunka la wareegay.

    Gabon waa waddankii lixaad ee ku hadla afka Faransiiska ee hoos taga xukun milatari saddexdii sano ee la soo dhaafay.

18. 4 Sebtembar 2023Raysal Wasaaraha Israa'iil oo amar ku bixiyay in la tarxiilo dad Afrikaan ah

    Israa'iil ayaa ka fiirsanaysa tillaabooyin adag oo ay ku jiraan in si degdeg ah loo masaafuriyo magan-galyo-doonka Eritrea ee ku lug lahaa rabshadihii ka dhacay Tel Aviv Sabtidii.

    Ilaa 170 qof ayaa ku dhaawacantay isku dhacyo rabshado wata oo dhex maray booliska kooxo taageersan iyo kuwa ka soo horjeeda taliska Eritrea.

    Raysal Wasaare Benjamin Netanyahu ayaa sheegay in "khadka cas" laga soo gudbay.

    Waxa uu sidoo kale amar ku bixiyay qorshe cusub oo looga saarayo dhammaan muhaajiriinta Afrikaanka ah Israa'iil isagoo ku tilmaamay kuwa si sharci darro ah ku soo galay.

    Qalalaasaha Sabtidii dhacay ayaa ahaa mid aan hore loo arag, wuxuuna billowday ka dib markii dadka ka soo horjeeda dowladda Eritrea ay sheegeen inay ka codsadeen mas’uuliyiinta Israa’iil inay joojiyaan munaasabad ay soo qabanqaabisay safaaradda dalkooda.

    Waxay jabsadeen dhufeysyo ay ciidamada booliska ku lahaayeen agagaarka goobta ay munaasabaddu ka dhacaysay.

    Booliska Israa’iil oo dhowr iyo toban ka mid ah ay ka mid yihiin dadka dhaawacmay ayaa sheegay in ay dareemeen in noloshooda ay halis ku jirto.

19. 4 Sebtembar 2023Dhageyso: Dadkii ka qayb galay arooska Soomaalida ee la weeraray oo ka warramay sida wax u dhaceen

    Booliska caasimadda dalka Canada ee Ottawa, ayaa wada baaritaan ku saabsan weerar koox hubeysan ay xalay ku qaadday xaflad aroos oo Soomaali ay leedahay kana dhacaysay koonfurta magaalada.

    Ugu yaraan laba qof ayaa ku dhintay falkaas lix qof oo kalena way ku dhaawacantay.

    Xafladda oo ahayd mid farxadeed ayaa isku badeshay murugo, iyadoo dadkii arooska ka qayb galayay ay sheegeen in dhacdadaan ay ka argagaxeen.