Soomaaliya oo ku dhow in ay ka mid noqoto Dallada Bulshada Bariga Afrika

Tebin toos ah

1. 11 Agoosto 2023Taliyeyaasha ciidamada galbeedka Afrika oo ka shiraya Afgembiga Niger

   Taliyeyaasha ciidamada dalalka galeebkda Afrika ayaa sabtiga ku kulmaya caasimadda Ghana ee Accra si ay uga hadlaan afgembiga militeri ee Niger.

   Wararka qaar ayaa sheegaya in ay diyaarinayan faragelin militeri oo lagu sameeyo dalkaas.

   Arintan ayaa timid kaddib markii urur goboleedka Ecowas uu amray in heegan la geliyo ciidamada intii uu socday shirkii Nigeria ee khamiistii.

   Midowga Yurub ayaa sheegay in madaxweynihii xukunka laga turay ee Niger ee xabsi guriga ku jira uu sugan yahay xaalad ka sii dareysa, waxayna ku baaqeen in degdeg loo sii daayo.

   Madaxa siyaasadda arrimaha dibadda ee Midwoga Yurub, Josep Borrell, ayaa sheegay in madaxweyne Maxamed Bazaoum iyo qoyskiisa laga jaray cuntada, korontada iyo daryeelka caafimaad muddo dhowr maalmood ah.

2. 11 Agoosto 2023Wiil lix jir ah oo macallinkiisa toogtay ayey hooyadii wajaheysaa 25 sano oo xarig ah

   “Waxaan mooday in aan geeriyoonayo”. Ayey tiri macallimadda ardaygeeda toogtay.

   Hore ayaa loo arkay dalka Mareykanka arday hub la soogashay iskuulka balse dhacdadan aad ayey naxdin u leedahay sababtoo ah ardayga toogtay macallimadda lix sano ayuu jiraa.

   Qoyska wiilka yar waxay sheegeen in uusan weligii iskuulka kaligii aadin balse maalintiisa uu toogtay macallinkiisa waxa uu yimid kaligii. Hooyadii ayaa laheyd oo shati u haysatay qoriga uu macalinka ku dhaawacay.

   Booliska wax danbi ah kuma soo oogin wiilka yar. Waxayna dacwad oogayaasha sheegeen in uu aad uga yar yahay inuu fahmo waxa saxda ee dhacaya.

   Hooyadiis waxaa lagu eedeeyay in ay dayacday wiilka iyo in ay si aan taxadar laheyn hub u dhigtay guriga taas oo khatar ku aheyd nolosha cunugaas.

   Ilaa iyo 25 sano oo xabsi ah ayey wajaheysaa marka la fiiryo eedaha loo haysto.

3. 11 Agoosto 2023Iran iyo Mareykanka oo gaaray heshiis horudhac ah oo maxaabiis laysku isweydaarsanayo

   Sida laga soo xigtay saraakiil Iran iyo Mareykan ah, waxay Iran shan maxbuus oo haysta dhalashooyinka Iran iyo Markanka ka saareysaa xabsiga Evin ee Tehran iyadoo gelineysa xabsi guri si loogu gudbiyo Mareykanka.

   Arintan aya qeyb ka ah heshiis Washington iyo Tehran gaareen kaas oo Mareykanka ku sii deynayo dhowr qof oo Iran u dahashay iyo sidoo kale lix bilyan oo doolar oo Iran uga xayirneyd dibadda.

   Isbeddelkan ayaa loo arkaa tallaabadii ugu horeysay heshiis adag oo socday dhowr sano ee u dhexeeyay labada dal.

   Madaxda Iran ee Qaramada Midoobay ayaa u sheegay wakaaladda wararka ee AP in maxaabiis isweydaarsiga ay u tahay tallabo muhiim heshiiska.

   Warbaahinta Mareykanka ayaa sheegtay in hantida Iran ee ku xayirna Kuuriyada Koonfureed ay gaareysay 6 bilyan oo doolar.

   Mareykanku waxay sheegeen in ay doonayaan in hantidaas la fasaxayo loo isticmaalo arrimaha caafimadka iyo cuntada.

   Xoghayaha arrimaha dibadda Mareykanka, Antony Blinken, wuxuu sheegay in heshiiska uusan quseyn cunaqabateynta.

4. 11 Agoosto 2023Dabka Hawaii waa kii ugu dambeeyay adduunka ee cimilada aadka u daran

   Dabka keymaha Hawaii waxa uu bilowday kaddib markii kuwa kale oo daran ay adduunka ka dhaceen bilihii u dambeeyay.

   Giriigga waxaa bishii July ka kacay dab keymeedkii ugu darnaa ee laga diwaangeliyo jasiiradaha Rhodes iyo Corfu kuwaas oo si weyn uu waxyeelo ugu geystay.

   Canada waxaa ka bilowday dabkii ugu darnaa iyadoo in ka badan 100,000 oo km oo labo jibaaran ay gubteen. Sidoo kale wuxuu dab weyn ka kacay Chile iyo Australia horaantii sanadkan.

   Gobolo ka tirsan Mareykanka sida galbeedka dalka waxaa kordhay dabka ka kaca keymaha.

   Seynisyahadan waxay sheegeen in isbeddelka cimilada ay ku keentay xaalado aan loo baahneyn taas oo abuurtay in dabka keymaha uu degdeg u fido.

   Jaamacadda Hawaii waxay sheegtay in dabka uu joogto ugu kaco sanad kasta qeybo ka mid ah Hawaii balse xadka kan hadda kacay uu yahay mid aan caadi aheyn.

5. 11 Agoosto 2023Elon Musk u xaraashaya kuraas, miisas iyo qalabka muusigga

   Milkiilaha shirkadda Twitter Elon Musk ayaa xaraashaya astaantii hore ee Twitter-ka iyo agab kale oo shirkaddu laheyd kaddib markii uu ka guuray astaantaas. Wuxuu iibiyay alaab gaareysa 584 oo ay ku jiraan kuraasta xafiiska, sawirro iyo qalabka muusigga.

   Ilaa bilowgii sanadkii hore waxay shirkaddu isku dayeysay inay dhinto qarashka iyadoo shaqada ka joojisay kumanyaal shaqaalihii shirkadda.

   Liiska agabka la xaraashayo waxaa ku jira calaamadda shirkadda shimbirta taas oo weli ku dheggan qeyb ka mid ah dhismaha shirkadda. Xarunta shirkadda waxay ku taal San Francisco.

   Bishii hore waxay madaxda shirkada si kumeel gaar ah dhowr meel uga joojiyeen astaanta Twitter-ka.

   Xaraashka agabka shirkadda waxa uu bilaabanayaa 12-ka bisha soo socota ee Sebtembar, wuxuuna soconayaa labo maalmood.

   Elon Musk wuxuu Twitter soo geliyay 44 bilyan oo doolar. Dhowr tallaabo uu qarashka ku yareynayo ayuu qaaday. Horaantii sanadkan waxay xaraasheen boqolaal ka mid ah qalab yaalay xaruntooda San Francisco.

   Bishii hore ayey shirkaddu badashay astaanteeda aheyd shimbirta buluugga, waxayna ku badashay caalamad X oo isugu jirta caddaan iyo madow.

6. 11 Agoosto 2023Liverpool oo jabisay rikoorii suuqa kala iibsiga Britain

   Kooxda Liverpool ayaa jabisay rikoorka suuqa kala iibsiga Britain, iyadoo ogolaatay inay lacag dhan £111m ku iibsato ciyaaryahanka khadka dhexe ugu dheela Brighton, Moises Caicedo.

   Xiddigan oo ka soo jeeda dalka Ecuador ayaa waxaa dhowr mar sidookale dalab u soo gudbisay kooxda Chelsea oo bartilmaameed u ahayd balse sida muuqata ma aanay ku dooneyn lacagtaas.

   Brighton ayaa qiimaha ciyaaryahankan Caicedo ka dhigtay £100m, iyadoo maanka ku haysa inaysan jirin cid soo haweysan doonta qiimahaas. Waxaa ay ka diidday dalab dhan £80m bishii July.

   Ha yeeshee Liverpool ayaa ugu dambeyntii la soo wareegtay ciyaaryahankaas, waxaana la filayaa inuu maro tijaabada caafimaad.

7. 11 Agoosto 2023Mareykanka iyo UK oo war ka soo saaray amniga Itoobiya

   Mareykanka iyo UK ayaa ku biiray sadex waddan oo kala ah Japan, Australia iyo Nezealand, kuwaas oo walaac ka nuujiyay xaaladda amni ee sii xumaaneysa ee dalka Itoobiya.

   Rabshado dhawaan ka dhacay gobollada Oromada iyo Amxaarada, "ayaa horseeday dhimashada dad shacab ah iyo xasilooni darro", ayaa lagu yiri bayaan wadajir ah oo ay soo saareen jimcaha maanta.

   Khubarada arrimaha xuquuqda aadanaha ee Qaramada Midoobay, ayaa hore u sheegtay "inay ka walaacsanyihiin" xaaladda amni darada ay Itoobiya wajahayso, iyagoo dowladda ugu baaqay inay xaalad deg deg ah ku soo rogto gobolka Amxaarada oo uu dagaal haatan ka socdo.

   Dhanka kale, Israel ayaa shaacisay inay soo daad gureyneyso in ka badan 200 oo isugi jira muwaadiniinteda iyo dadka ka soo jeeda qowmiyadda yuhuuda ee ku nool laba magaalo oo ku yaala gobolada dalkaas. Gobolka Amxaarada ayaa waxaa ku nool kumanaan qof oo ka soo jeeda qowmiyadda yuhuudda.

   Gobolkaas waxaa ka socda oo weliba sii xoogeystay dagaal u dhaxeeya ciidamada dowladda federaalka Itoobiya iyo maleeshiyaadka fano oo ah maleeshiyaad deegaanka ah oo ka dagaalama gobolkaas.

8. 11 Agoosto 2023Itoobiya oo tallaabo ka qaadaysa dadka isku jiinsiga ah ee ee isu galmooda

   Mas'uuliyiinta dalka Itoobiya ayaa tallaabo ka qaadaysa dadka isku jiinsiga ah ee isu galmooda, iyagoo sheegay inay weerar ku qaadeen hoteello, baarar iyo goobo kale oo lagu caweeyo oo ku yaalla magaalada Addis Ababa ee caasimadda dalkaas.

   Goobahaas ayaa la sheegay inay ku suganyihiin ama ay degaan dadkaas isku jiinsiga ah.

   Hay'adda amniga iyo nabadda oo dowladdu leedahay kana dhisan Addis Ababa, ayaa sheegtay inay tallaabo ka qaadi doonto xarumaha ay ka dhacaan falalka noocaas ah.

   Mas'uuliyiinta dowladda ayaa qoraal ay soo dhigeen facebook ku sheegay, inay durba weerar ku qaadeen hoteel ku yaalla magaaladaas oo dadkaas lagu sheegay.

   Waxaa ay dadweynaha ka codsadeen inay booliska u soo gudbiyaan xogaha la xirriira falkaas.

9. 11 Agoosto 2023Daawo:Tartanka xambaarka xaasaska

   Waddanka Canada waxaa dhowaan lagu qabtay tartanka xambaarka xaasaska. Lamaane geesiyaal ah ayaa u bareeyay inay ka qeyb qaataan tartanka iyagoo qaarkood ku guuleystay tartanka iyagoo ka gudbay dhamaan caqabadihii loo dhigay, balse kuwa qaar ayaa dhexda ku haray.

10. 11 Agoosto 2023Xaggee ku dambeeyeen ciyaal weeradii Muqdisho?

11. 11 Agoosto 2023Dadka reer Canada oo laga xayiray wararka la soo dhigo Facebook iyo Instagram

    Dowladda Canada ayaa sharci ku soo rogtay isticmaalka baraha bulshada, gaar ahaanna Facebook-ga, instagram oo ay leedahay shirkadda Meta iyo google.

    Sharcigan ayaa dhigaya in shirkadahaas ay bixiyaan lacago si loola socdo wararka iyo warbixinada la soo dhigo bartaasi. Shirkadda meta ayaa ayaa haatan Canada ka xayirtay wararkii lagala socon jiray Faceebook. Duraan Xassan Yare ayaa warbixintan Canada ka soo diray.

    Muuqaalada aad TikTok iyo Facebook soo dhigto oo filmada anshax xumada loo adeegsan karo

    "Facebook ayaan ka arkay meydka aabbahey"

12. 11 Agoosto 2023Safarka madaxweyne Xassan Sheekh ee Galmudug oo todobaad galay

    Madaxweynaha Soomaaliya, Xassan Sheekh Maxamuud, ayaa sabtidii la soo dhaafay tegay magaalada Dhuusamareeb ee xarunta maamulka Galmudug, safarkiisa ayaana maanta galay maalinkii todobaad.

    Ujeedka ugu weyn ee socdaalkiisa ayaa ah dhamaystirka wajiga koobaad ee dagaalka ka dhanka ah al-Shabaab, isla markaana howgallo laga bilaabo deegaannada qaar ee ku yaalla Galmudug ee ay gacanta ku hayaan al-Shabaab.

    Magaalooyinka Ceelbuur iyo Galhareeri ayaa ah deegaanada sida wayn xoogga loo saari doono, si loogala wareego al-Shabaab, markaa kadib ayay dowladdu shaacin doontaa inuu soo dhamaaday wejiga koowaad ee dagaalka ka dhanka al-shabaab, oo la bilaabayo wejiga labaad ee dagaalka.

    Madaxweyne Xassan Sheekh ayaa la sheegay inuu muddo ku sugnaan doono halkaas.

    Madaxweyne ku xiigeenka Galmudug, Cali Daahir Ciid, ayaa BBC-da u sheegay in madaxweynaha uu Dhuusamareeb joogi doono muddo bil iyo bar ah, sida uu sheegayna, howlgalka ayuu maamulka Galmudug rajeynayaa in lagu soo afjari doono muddo kooban.

    Howlgalkan waxaa sidoo kale qeyb ka ah duqeymo dhanka cirka ah oo ay iska kaashanayaan hay'adda nabad-sugidda Soomaaliya ee NISA iyo saaxiibbada Soomaaliya.

    Sidee loo sugayaa amniga madaxweynaha inta uu joogo Galmudug?

13. 10 Agoosto 2023Dowalada Soomaaliya oo sheegtay in ay burburisay xarumo ay Al-shabaab la haayeen

    War saxaafadeed ay soo saareen ciidamada Soomaaliya ayaa lagu sheegay in Ciidamada oo hawlgal ka fuliyay gudaha degmada Galhareeri ee gobalka Galguduud ay beegsadeen saddex xarumood oo Al-shabaab ku sugnaayeen.

    Sida lagu sheegay war saxaafadeedka, howlgalka koowaad ayaa ka dhacay garaash ay Al-shabaab ku diyaarinaysay waxyaabaha qarxa, waxaana halkaas lagu burburiyay todobo gaari oo yaalay Goobtaas,

    Goobta labaad ee la beegsaday ayaa la shageey in ay u ahayd Bakhaar hub oo ay Al-shabaab lahayd kaas oo la gubay, halka kan saddexaad u ahaa goob uu u yaalay qalab caaafimaad oo ay Alshabaab si gaar ah u isticmaalaysay.

    BBC-da si madax banaan uma xaqiijin karto sheegashooyinkaas.

14. 10 Agoosto 2023Tiro qaxoonti Rohingya ah oo badda ku dhintay

    Kooxda Samatabbixiyeyaasha ayaa sheegay in ugu yaraan todobo iyo toban qaxoonti Rohingya ah ay ku qaraqmeen xeebaha Myanmar kadib markii ay la qalibantay dooni ay la socdeen. In ka badan soddon qof ayaa weli la la'yahay.

    Doontu waxay ku degtay meel u dhow Sittwe, oo ah caasimadda gobolka Rakhine. Qoxootiga Rohinga waa qowmiyad Muslim ah oo laga tira badan yahay kuwaas oo ka soo qaxay Myanmar tan iyo markii ay militariga bilaabeen in ay weerarro ku qaadaan iyaga 2017-dii. Qaar badan ayaa hadda ka baxsanaya Bangladesh xaalad xumo ka jirta xeryaha qaxootiga, iyagoo isticmaalaya wadooyin halis ah sida badda si ay uga gudbaan.

15. 10 Agoosto 2023Maxay yihiin hadallada laga hayo Ra'iisul wasaare Xamse ee sababay in uu soo gabyo

16. 10 Agoosto 2023WAR DEGDEG AH: 10 qof oo ku dhintay weerar is qarxin ah oo ka dhacay Gobolka Hiiraan

    Warrarka ka imaanaya Gobolka Hiiraan ee Bartamaha Soomaaliya ayaa sheegaya in nin waxyaabaha qarxa isku soo xiray uu isku qarxiyay makhaayad ku taala magaalada Jalalaqsi.

    Inta la xaqiijiyay 10 qof ayaa ku dhintay, 9 kalena way ku dhaawacmeen qaraxa makhaayadda lala beegsaday, sida uu BBC-da u sheegay gudoomiyaha degmada Jalalaqsi Nuur Dheere, oo laftigiisu kamid noqday dadka ku dhaawacmay qaraxa.

    Gudoomiyaha ayaa sheegay in dhaawiciisu fudud yahay, balse lix ilaaladiisa kamid ah ay ku dhinteen qaraxa, isagoo intaa ku daray in bartilmaameedku uu ahaa isaga, lana doonayay in la khaarajiyo.

    Nuur Dheere oo horey u ahaan jiray taliye ciidan ayaa isaga iyo ciidan kiisuba waxay qayb libaax ka qaateen dagaalka Gobolka Hiiraan badankiisa looga saaray Al-Shabaab.

    Illaa hadda ma jirto cid sheegatay masuuliyadda qaraxa ka dhacay Jalalaqsi, laakiin sidan oo kale dhawr jeer ayay kooxda Al-Shabaab qaraxyo uga gaysatay Jalalaqsi iyo magaalooyinka kale ee gobolka Hiiraan.

17. 10 Agoosto 2023Mucaradka Kenya iyo dowlada oo wadahadal bilaabay

    Dowladda Kenya iyo mucaaradka ayaa sameeyay kooxo farsamo oo maamula wadahadalo lagu doonayo in lagu xaliyo ismariwaagii mudada dheer socday ee sababay mudaaharaadyo ay dad ku dhinteen bilihii lasoo dhaafay.

    Wakiilada labada dhinac ayaa Arbacadii kulan horudhac ah yeeshay si ay go'aan uga gaaraan qaabka loo marayo wada xaajoodka, kaasoo si rasmi ah u bilaaban doona 14ka Agoosto.

    Kooxaha farsamada ee la magacaabay ayaa lagu wadaa inay caddeeyaan ajendaha wada xaajoodka.

18. 10 Agoosto 2023Mali oo qaadday tallaabo ka dhan ah muwaadiniinta Fransiiska

    Maali ayaa hakisay bixinta fiisaha muwaadiniinta Faransiiska ee safaaradda ay ku leedahay Paris, sida ay sheegtay wasaaradda arrimaha dibadda ee dalkaasi.

    War qoraal ah oo ay soo saartay ayay ku sheegtay in tallabadaasi ay ahayd mid looga falcelin ah kadib markii ay “la yaabtay” in Faransiisku u aqoonsaday Mali inay ku jirto “aagga cas” sababo la xiriira xiisadaha gobolka oo xoogan.

    Faransiiska ayaa horraantii toddobaadkan hakiyay bixinta fiisaha, wuxuuna xiray xaruntii fiisaha ee safaaradda uu ku leeyahay caasimadda Mali ee Bamako.

19. 10 Agoosto 2023Gole wasiiro cusub oo looga dhawaaqay Niger

    Hogaamiyaha talada afgambiga kula wareegay ee Niger Gen Abdourahmane Tchiani ayaa magacaabay gole wasiiro isagoo ka dhago adaygay baaqyada madaxda gobolka ee ahaa in dib loo soo celiyo madaxweynihii xilka laga tuuray ee Mohamed Bazoum.

    Golaha wasiirada ayaa lagaga dhawaaqay TV-ga dawladda saacadu markay ahayd 00:30 GMT (01:30 wakhtiga maxaliga ah) maanta oo khamiis ah .

    Xukuumadda cusub ayaa ka kooban 21 wasiir oo ay ku jiraan labo wasiiru dowle iyo wasiir ergo ah.

20. 10 Agoosto 2023Haweeney si farsameysan u soo gacan gelisay ninkii kufsaday shan sano ka hor