TOOS, Maraykanka oo weerarro ku qaaday tobannaan goobood oo ku yaalla Iiraan, halka Iiraan-na ay kaga jawaabtay weerarro ay ku qaadday saldhigyada Mareykanka

Tebin toos ah

1. 39 Daqiiqadood ka horWar deg deg ah, Iiraan oo faahfaahisay shirkii Cummaan ka dhacay iyo tallaabo Mareykanku qaaday

   

   Xigashada Sawirka, LightRocket via Getty Images

   Afhayeenka Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Iiraan, Ismail Baqaei, ayaa sheegay in cadaadis uga yimid Maraykanka awgiis aan Iiraan iyo Cumaan u suurtagelin inay gaaraan heshiis ku saabsan habraacyada gaadiidka ee Marin-biyoodka Hormuz.

   Isagoo ka hadlayay shir jaraa'id oo uu qabtay saaka, Baqaei wuxuu sheegay in kulankii wasiirrada arrimaha dibadda ee Iiraan iyo Cumaan ee ka dhacay Muscat Sabtidii, aan wax heshiis ah lagu gaarin.

   Wuxuu yiri:

   "Wadahadalladii ka dhacay Muscat Sabtidii waxay diiradda saarayeen oo keliya Marin-biyoodka Hormuz, gaar ahaan Qodobka 5-aad ee heshiiska is-afgaradka ah “.

   "Maraykanku wuxuu si cad u jebiyay 14-kii qodob ee heshiiska is-afgaradka. Shaki kuma jiro in heshiiskaasi uu hadda galay marxalad qalalaase. Iiraan waligeed ma jebin ballanqaadyadeeda mana aysan bilaabin wax heshiiska ka hor imanaya. Maraykanka ayaa ah dhinaca si joogto ah u jebiya ballanqaadyadiisa."

   Wuxuu sidoo kale sheegay:

   "Maraykanku wuxuu ku degdegay jebinta heshiiska ilaa heer uusan xitaa sugin inuu dhammaado muddadii halka bil ahayd ee lagu sheegay Qodobka 5-aad ee heshiiska."

   Dhanka kale, Ismail Baqaei ayaa sheegay in Iiraan aysan oggolaan doonin codsiga Agaasimaha Guud ee Hay'adda Caalamiga ah ee Tamarta Atomiga (IAEA) ee ku saabsan in la siiyo marin ay ku booqdaan xarumaha nukliyeerka ee dalka.

2. Saacad ka horWar deg deg ah, Degdeg: Iiraan oo sheegtay in ay soo ridday diyaarad Mareykanku leeyahay iyo faahfaahin

   Iiraan ayaa hadda sheegtay inay soo ridday diyaarad aan duuliye lahayn oo Maraykan leeyahay, taas oo ay sheegtay inay ku jirtay hawadeeda.

   Sida ay baahisay wakaaladda wararka ee Tasnim, ciidamada Iiraan ayaa ogaaday diyaaradaas kadibna soo riday.

   Dhanka kale, Taliska Dhexe ee Ciidamada Maraykanka ayaa sheegay in intii u dhexeeyay 12-ka iyo 13-ka Luulyo la fuliyay hawlgallo cusub oo ka dhan ah Iiraan, kuwaas oo lagu sheegay inay ujeeddadoodu ahayd in lagu wiiqo awoodda milatari ee Iiraan ee weerarrada lagu qaado maraakiibta mara Marin-biyoodka Hormuz.

   Iiraan ayaa iyaduna sheegtay inay jawaab ahaan billowday hawlgal milatari oo lagu beegsanayo waxa ay ku tilmaamtay "saldhigyada cadowga", iyadoo adeegsanaysa gantaallo iyo diyaarado aan duuliye lahayn. Waxay sheegtay in bartilmaameedyada weerarradu ay ku yaallaan Urdun, Kuweyt iyo Baxrayn

3. Saacad ka horWar deg deg ah, Maxaa hadda ka socda Marinka-Hormuz?

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Dagaalka ku saabsan gacan-ku-haynta Marin-biyoodka Hormuz ayaa hakiyay dadaalladii lagu doonayay in lagu soo afjaro colaadda ballaaran ee ka jirta gobolka.

   Iiraan ayaa ballan qaaday inay dib u furi doonto marin-biyoodkaas, sida ku cad heshiiskeeda ku-meel-gaarka ah ee ay la gashay Washington, balse waxay sii wadday inay rasaas ku furto maraakiib ganacsi oo ay ku eedeysay inay isticmaalayaan waddo aan la oggolayn.

   Milatariga Maraykanka ayaa sheegay in wareeggii ugu dambeeyay ee duqeymaha uu sii wiiqay awoodda Iiraan ee ay ku weerari karto maraakiibta caalamiga ah. Waxa kale oo uu ku adkaystay in isu-socodka maraakiibta uu weli ka sii socdo marin-biyoodkaas.

   Maamulka Trump ayaa doonaya in arrintaas ay dhacdo si hoos loogu dhigo qiimaha shidaalka ka hor doorashooyinka xilliga dhexe ee Mareykanka.

   Dadaallo ay sameeyeen dhexdhexaadiyayaal si loo xalliyo khilaafka dhammaadkii toddobaadka ayaa fashilmay. Waxaana muuqata muhiimadda weyn ee uu marin-biyoodku u leeyahay Iiraan; mas’uuliyiin sare oo Iiraani ah ayaa sheegay in ilaalinta gacan-ku-hayntiisa ay ka muhiimsan tahay xitaa tobannaan bambo oo nukliyeer ah.

   Waxaa la aaminsan yahay in labada dhinac midna uusan doonayn inuu dib ugu laabto dagaal buuxa, balse falanqeeyayaashu waxay sheegayaan inay hadda ku jiraan xaalad ah kororka xiisadeed oo la xakameynayo.

4. Saacad ka horWar deg deg ah, Iiraan oo dhankeeda farrin u dirtay Mareykanka

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Afhayeenka Baarlamaanka Iiraan Maxamed Bagher Ghalibaf, oo ah madaxa ugu sarreeyay kooxdii Markeynka Maraykanka wadahadalka la gashay, ayaa Axaddii sheegay in xilligii "heshiiska halka dhinac ah" uu dhammaaday.

   Wuxuu qoraal uu soo dhigay barta X ku yiri:

   "Waxaan idiin sheegnay: haddii aad ballantiinna ilaalin weydaan, qiimaha waad bixin doontaan. Xaqiiqadu way soo dhowaatay."

   Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Iiraan ayaa sidoo kale ku eedeysay Maraykanka inuu sababay "soo noqoshada amni-darrada" ee ka jirta Marin-biyoodka Hormuz.

   Dhanka kale, wareysi taleefan oo kooban oo uu Axaddii siiyay wakaaladda Reuters, Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa isaga oo ka hadlayay Iiraan yiri:

   "Waan garaacaynaa."

5. Saacad ka horWar deg deg ah, Hoggaamiyaha kooxda RSF iyo walaalihiis oo dil toogasho ah lagu xukumay

   

   Xigashada Sawirka, Anadolu via Getty Images

   Maxkamad ku taalla magaalada Port Sudan ee dalka Suudaan ayaa ku xukuntay hoggaamiyaha Ciidamada Taageerada Degdegga ah ee RSF, Maxamed Hamdan Dagalo oo loo yaqaan "Hemedti", xukun dil ah isagoo maqan, kadib markii lagu helay eedeymo ay ka mid yihiin xasuuq, dambiyo dagaal, dambiyo ka dhan ah aadanaha, iyo weerarro lagu qaaday rayidka.

   Go’aanka maxkamadda oo la soo saaray 12-ka Luulyo 2026, ayaa noqday xukunkii ugu weynaa ee ilaa hadda lagu rido hoggaanka RSF tan iyo markii uu billowday dagaalka sokeeye ee Suudaan sannadkii 2023.

   Kiiska ayaa si gaar ah diiradda u saaray dilkii dhacay Juun 2023 ee loo geystay guddoomiyihii gobolka Galbeedka Daarfuur, Khamis Abbakar. Waxaa lagu eedeeyay in ciidamada RSF ay afduubteen kadibna dileen, kaddib markii uu ku eedeeyay ciidamadaas inay geysteen xasuuq.

   Sidoo kale, 15 mas’uul sare oo kale oo ka tirsan RSF, oo ay ku jiraan walaalaha Hemedti ee Abdelrahim Dagalo iyo Algoney Dagalo, ayaa iyaguna lagu xukumay dil iyagoo maqan.

6. 2 Saacadood ka horWar deg deg ah, Iiraan oo qaadday weerarro culus oo hadda ah iyo dhowr iyo dhowr dal oo ay beegsatay

   Warbaahinta dowladda Iiraan ayaa baahisay in Ciidanka Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah ay sheegeen inay weerareen nidaamyada raadaarka ee Cumaan, taas oo ay ku tilmaameen qayb ka mid ah weerarradooda aargoosiga ah ee ay kaga jawaabayaan Maraykanka.

   Hadalkan ayaa daba socda bayaano hore oo ay IRGC ku sheegtay inay sidoo kale weerarro ku qaadday goobo ku yaalla Baxrayn, Kuweyt iyo Urdun.

   IRGC waxay sheegtay in weerarradan ay jawaab u yihiin weerarro uu Maraykanku xalay ku qaaday tobannaan xarumood oo ciidan oo ku yaalla Iiraan.

7. 2 Saacadood ka horWar deg deg ah, Ra'iisul Wasaaraha Pakistan iyo walalkiis oo Qadar u safray

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Ra’iisul Wasaaraha Pakistan Shehbaz Sharif iyo walaalkiis, Ra’iisul Wasaarihii hore Nawaz Sharif, ayaa u ambabaxay Qadar iyagoo ku tagayo booqasho rasmi ah oo hal maalin ah.

   Sida lagu sheegay war-saxaafadeed kasoo baxay Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha Pakistan, Shehbaz Sharif ayaa la kulmi doona Amiirka Qadar, Sheekh Tamim bin Hamad Al Thani, isagoo uga tacsiyeyn doona geerida Amiirkii hore ee Qadar, Sheekh Hamad bin Khalifa Al Thani.

   Safarka waxaa sidoo kale ku weheliya Ra’iisul Wasaare ku xigeenka ahna Wasiirka Arrimaha Dibadda, Ishaq Dar, iyo Ra’iisul Wasaarihii hore Nawaz Sharif.

   Pakistan ayaa hore u shaacisay maalin baroor-diiq qaran kaddib geerida Amiirkii hore ee Qadar.

   Sheekh Hamad bin Khalifa Al Thani ayaa geeriyooday shalay. Wuxuu ahaa Amiirka Qadar intii u dhexeysay 1995 ilaa 2013, wuxuuna geeriyooday isagoo 74 jir ah.

   Sheekh Hamad bin Khalifa Al Thani waxaa lagu xusuustaa inuu ka mid ahaa hoggaamiyeyaashii door weyn ka qaatay dhismaha Qadar casriga ah. Intii uu talada hayay, dalka wuxuu gaaray koboc dhaqaale oo aad u ballaaran.

   Sidoo kale, sannadkii 1996, isaga oo amarkiisa laga duulayo ayaa la aasaasay shabakadda warbaahinta caalamiga ah ee Al Jazeera, oo maanta ka mid ah warbaahinta ugu caansan dunida.

8. 2 Saacadood ka horWar deg deg ah, Taliye hore oo Mareykanka oo sheegay qorshaha Trump ee Hormuz iyo waxa uu sameyn karo

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   "Haddii Madaxweynaha Maraykanka, oo ah Taliyaha Guud ee Ciidamada, uu bixiyo amarka, ciidamada Maraykanku waxay awood u leeyihiin inay la wareegaan gacan ku haynta marin-biyoodka Hormuz."

   Wareysi uu siiyay CBS News, Jeneraal McKenzie wuxuu sidoo kale kaga hadlay suurtagalnimada in la qabsado Jasiiradda Kharg, isagoo sheegay in qorshahan lagu beegsan karo kaabayaasha muhiimka ah ee jasiiradda.

   Wuxuu sheegay in si loo xakameeyo Marin-biyoodka Hormuz, ay lagama maarmaan noqon doonto in maraakiibta ciidamada badda ee Maraykanka la geeyo halkaas.

   "Ciidamada Badda ee Maraykanku ma jecla hawlgal noocaas ah, balse waxay leeyihiin awood ay ku fuliyaan haddii loo baahdo," ayuu yiri.

   Taliyihii hore ee CENTCOM ayaa sidoo kale sheegay in inkastoo Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump uu ku baaqay xal diblomaasiyadeed oo lala gaaro Iiraan, haddana hoggaanka Tehran ay inta badan uga jawaabaan cadaadis milatari.

   Wuxuu yiri:

   "Haddii aad rabto inaad Iiraan ka hesho tanaasul, waa in cadaadis toos ah lagu saaraa dowladda. Cadaadiskaas waa inuu noqdaa mid ay u arkaan arrin muhiim ah oo khatar ku ah jiritaankooda, si ay u beddelaan mowqifkooda."

   Sii akhri: Waa kuwee saldhigyada Maraykanka ee Iiraan ay sheegtay inay beegsatay

   Halkee buu ku maqan yahay hogaamiyaha ruuxiga ee Iiraan Mojtaba Khamenei?

9. 3 Saacadood ka horWar deg deg ah, Ra'iisul Wasaaraha Ciraaq oo u dhoofay Mareykanka iyo sababta

   

   Xigashada Sawirka, Government of Iraq

   Ra’iisul Wasaaraha Ciraaq Cali Zeydi ayaa saaka ka ambabaxay Baqdaad isagoo ku sii jeeda Maraykanka, waxaana safarka ku weheliya mas’uuliyiin ka tirsan dowladda si gaar ah dhinaca dhaqaalaha.

   Wasiirka Maaliyadda Ciraaq, Fallah Sari, ayaa sidoo kale qayb ka ah wafdiga safarka.

   Waxaa la filayaa in inta uu booqashada ku joogo Mareykanka oo uu markii ugu horreysay ku tagayo inuu la kulmo Madaxweynaha Maraykanka, Donald Trump.

   Ilo ku dhow dowladda Ciraaq ayaa sheegay in booqashadu diiradda saari doonto dib-u-habaynta maaliyadda iyo maamulka, horumarinta waxqabadka nidaamka bangiyada Ciraaq, iyo dardargelinta barnaamijyada ballaaran ee casriyeynta dhaqaalaha dalka.

   Tan iyo markii uu xilka la wareegay, Ra’iisul Wasaare Cali Zeydi wuxuu dadaal xooggan ku bixiyay sidii uu ugu qancin lahaa maleeshiyaadka xiriirka dhow la leh Iiraan inay hubka dhigaan.

   Tallaabadan ayaa qayb ka ah dadaal ballaaran oo lagu xoojinayo awoodda iyo maamulka dowladda dhexe ee Ciraaq.

10. 3 Saacadood ka horWar deg deg ah, Weerarka Mareykanku saaka ku qaaday Iiraan oo khasaare gaystay

    Valiollah Hayati, oo ah ku xigeenka guddoomiyaha gobolka Khuzestan, ayaa sheegay in ka dib weerarkii uu Maraykanku qaaday aroornimadii saaka oo Isniin ah, madfac uu ku dhacay xarun lagu shubo biyaha waraabka beeraha oo ku taalla magaalada Mahshahr.

    Hayati wuxuu sheegay in weerarkaasi uu ku dhintay waardiyihii xarunta, halka afar qof oo kale ay ku dhaawacmeen.

    Waxa uu intaas ku daray in dadka dhaawacmay loo qaaday xarumaha caafimaadka, halkaas oo ay ka helayaan daryeel iyo daaweyn.

    Sidoo kale wuxuu sheegay in 2:20 habeenimo ee xalay ay gantaallo Maraykanku soo riday ku dhaceen goobo ku yaalla magaalooyinka Abadan iyo Shadegan.

    Ugu dambayn, Hayati wuxuu sheegay in hay’adaha ay khusayso ay wadaan qiimeyn hordhac ah oo lagu ogaanayo baaxadda khasaaraha ka dhashay weerarrada.

    Sii akhri:

    Waa kuwee saldhigyada Maraykanka ee Iiraan ay sheegtay inay beegsatay

    Halkuu ku muqan yahay hogaamiyaha ruuxiga Iran Mojtaba Khamenei?

11. 3 Saacadood ka horWar deg deg ah, Dad badan oo dalka Ingiriiska ugu dhintay kuleyl dartii

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Daraasad ayaa sheegtay in in ka badan laba kun iyo toddoba boqol oo qof ay u dhinteen sababo la xiriira kulaylka intii lagu jiray hirarkii kulaylka ee ka dhacay Ingiriiska iyo Wales bilihii May iyo Juun.

    Cilmi-baarayaal ka kala socday Imperial College London, Xafiiska Saadaasha Hawada ee UK iyo London School of Hygiene and Tropical Medicine ayaa sheegay in heerkulka sare ee ka dhashay isbeddelka cimilada ee uu bani’aadamku sababay uu door weyn ka qaatay tirada dhimashadaas.

    Inta badan dhimashadaas, oo gaaraysa laba kun iyo laba boqol, waxay dhacday intii lagu jiray hirarkii labaad ee kulaylka daran ee bishii Juun, markaas oo heerkulkii ugu sarreeyay uu gaaray 37.7°C.

    Daraasadda ayaa qiyaastay in isbeddelka cimiladu uu ku daray 3 ilaa 4 darajo cabbirka heerkulka ugu sarreeya.

    Dhanka kale, Faransiiska ayaa dhawaan soo sheegay ugu yaraan laba kun iyo shan iyo labaatan dhimasho oo dheeraad ah intii lagu jiray hirarkii kulaylka ee ku fiday guud ahaan Yurub bishii Juun.

12. 4 Saacadood ka horWar deg deg ah, Qiimaha saliidda caalamka oo kor u kacday

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Qiimaha saliidda ayaa kor u kacay in ka badan 4% maanta ii Isniin ah, kaddib markii Mareykanku qaaday tallaabooyin adag oo ka dhan ah Iiraan, isla markaana Tehran ay billowday weerarro aargoosi ah.

    Saliidda nooca Brent Crude ayaa kor u kacday 4%, iyadoo gaartay $79.11 halkii foosto, sida ay sheegtay Reuters.

    Sidoo kale, saliidda nooca U.S. West Texas Intermediate, ayaa iyana kor u kacday 4%, iyadoo gaartay $74.36 halkii foosto.

13. 4 Saacadood ka horWar deg deg ah, Degdeg: Iiraan oo beegsatay dhowr xaruumood oo Mareykanku leeyahay

    Ciidanka Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah ee Iiraan, ayaa sheegay inay weerareen qaar ka mid ah xarumaha dayactirka ee Ciidanka Cirka Mareykanka ee ku yaalla Baxrayn.

    War-saxaafadeedkiisa, IRGC wuxuu ku sheegay in wajigii labaad ee hawlgallada ka dhanka ah Mareykanka, ay subaxnimadii maanta bartilmaameedsadeen "xarumaha dayactirka iyo hagaajinta diyaaradaha qumaatiga u kaca, hangarka diyaaradda dagaalka elektaroonigga ah ee P-8, iyo xarunta taliska iyo maamulka diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee saldhigga Sheekh Ciise ee Baxrayn.

    War kale oo dheeraad ah oo ku saabsan weerarka lagu qaaday haamaha shidaalka ee saldhigga cirka ee Amiir Xasan ee Urdun, IRGC waxay sheegtay inay sidoo kale bartilmaameedsadeen "haamaha shidaalka iyo nidaamka difaaca hawada ee Patriot" ee saldhigga Cali Al-Saalim ee Kuweyt, iyo sidoo kale "nidaamka raadaarka istaraatiijiga ah ee FPS" ee saldhigga Axmed Al-Jaabir .

    Maalmihii u dambeeyay, xiisadda u dhexeysa Iiraan iyo Mareykanka ee la xiriirta gacan ku haynta Marin-biyoodka Hormuz ayaa sii kordhaysay.

14. 5 Saacadood ka horIlaalada Kacaanka Iiraan oo sheegtay inay weerarro aargoosi ah ku qaaday saldhigyo Mareykan ah

    

    Xigashada Sawirka, EPA/Shutterstock

    Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah ee Iiraan (IRGC) ayaa bayaan ay soo saartay ku sheegtay inay weerarro aargoosi ah ku qaaday saldhigyo Mareykan ah oo ku yaalla Baxrayn, Kuwait iyo Urdun, iyagoo sheegay inay burburiyeen bartilmaameedyo ku yaalla dalalkaas.

    Bayaan ay IRGC soo saartay subaxnimadii Isniinta ayaa lagu sheegay in:“Dhowr kayd oo waaweyn oo gantaallo ah iyo haamo shidaal oo ku yaalla Saldhigga Cirka ee Prince Hassan ee Urdun ayaa dab qabsaday kadib markii lagu dhuftay gantaallo iyo diyaarado aan duuliye lahayn.”

    IRGC ayaa sidoo kale sheegtay in, iyadoo ka jawaabaysa weerarradii Mareykanka ee Axaddii iyo subaxnimadii Isniinta, “wajigii labaad ee howlgalkeeda aargoosiga” ay beegsatay xarumo muhiim ah oo lagu dayactiro laguna farsameeyo diyaaradaha qumaatiga u kaca, hangar ay ku jirtay diyaarad dagaal elektaroonig ah oo nooca P-8 ah, iyo xarun lagu hago laguna maamulo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee ciidamada Mareykanka ee ku taalla Baxrayn.

    Dhanka kale, wakaalado warar oo xiriir la leh Ilaalada Kacaanka ayaa soo sheegay qaraxyo ka dhacay Kuwait.

    Bayaan saddexaad oo ay IRGC soo saartay subaxnimadii Isniinta waqtiga Tehraan ayaa qaraxyadaas ku tilmaamay kuwo la xiriira weerarro lagu qaaday saldhigyada Mareykanka ee Kuwait.

    IRGC waxay bayaankeeda saddexaad ku sheegtay:“Waxaan beegsanay haamaha shidaalka iyo nidaamka difaaca cirka ee Patriot ee saldhigga Mareykanka ee Ali Al Salem ee Kuwait, iyo sidoo kale nidaamka raadaarka istiraatiijiga ah ee FPS ee saldhigga Ahmad Al-Jaber si buuxda u burburisay” bartilmaameedyadaas.,”

    Wakaaladaha wararka gudaha Iiraan sida Tasnim iyo Fars ayaa sidoo kale baahiyay sawirro ay ku sheegeen inay muujinayaan weerarka lagu qaaday saldhigga ciidamada badda Mareykanka ee Baxrayn, hase yeeshee sawirradaas weli si madax-bannaan looma xaqiijin.

15. 5 Saacadood ka horCENTCOM waxay ku dhawaaqday inay soo gabagabeysay duqeymihii ay ka wadeen Iiraan

    

    Xigashada Sawirka, Centcom / US Army

    Qiyaastii shan saacadood kadib markii ay ku dhawaaqday bilowga wareeg cusub oo duqeymo cirka ah oo lala beegsaday bartilmaameedyo ku yaalla Iiraan, Taliska Dhexe ee Ciidamada Mareykanka (CENTCOM) ayaa sheegay inuu soo gabagabeeyay howlgalka weerarrada oo la fuliyay aroornimadii Isniinta, 12-ka Luulyo.

    Sida lagu sheegay war-saxaafadeedka CENTCOM, weerarradan ayaa lagu beegsaday tobannaan bartilmaameed oo ku yaalla goobo kala duwan, iyadoo la adeegsaday hub si sax ah u hago bartilmaameedka, si loo yareeyo awoodda Iiraan ee ay ku sii wadi karto weerarrada ka dhanka ah maraakiibta caalamiga ah ee mara Marinka Hormuz.

    CENTCOM ayaa sheegtay in ciidamada Mareykanka ay beegsadeen nidaamyada difaaca cirka ee Iiraan, xarumaha raadaarka ee xeebaha, awoodaha gantaallada iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn , iyo sidoo kale doomaha yaryar ee militariga.

    War-saxaafadeedka ayaa intaas ku daray in howlgalka lagu adeegsaday diyaaradaha dagaalka ee Mareykanka, maraakiibta ciidamada badda, diyaaradaha ismiidaaminta ah ee aan duuliyaha lahayn, iyo markii ugu horreysay doomaha ismiidaaminta ah ee aan cidina wadin.

    CENTCOM waxay sidoo kale sheegtay:“Marinka Hormuz waa marin-biyood muhiim u ah ganacsiga caalamiga ah, mana aha marin ay Iiraan maamusho.”

    Taliska ayaa xusay in ciidamada Mareykanka ee gobolka ay si buuxda ugu diyaar garoobeen ilaalinta xorriyadda maraakiibta ganacsiga ee isticmaala marinkaas, inkastoo, sida ay hadalka u dhigeen, ay jiraan “falal gardarro ah, handadaado, dhibaateyn iyo bayaanno aan sharci ku dhisnayn” oo ay ku eedeysay Iiraan.

16. 6 Saacadood ka horIran oo ku hanjabtay inay jawaab adag ka bixin doonto weeraradii xalay ee Mareykanka

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Iyadoo laga jawaabayo weerarradii cusubaa ee Mareykanka ee dhacay Axaddii iyo wareeg kale oo weerarro ah oo dhacay aroornimadii Isniinta waqtiga Gacanka Faaris, wasiir ku-xigeenka Arrimaha Dibadda ee Iiraan, Kazem Gharibabadi, ayaa sheegay in ciidamada qalabka sida ee dalka ay tahay inay ka jawaabaan weerarradaas si waafaqsan go'aannada Golaha Sare ee Amniga Qaranka iyo Baarlamaanka Iiraan.

    Mr Gharibabadi ayaa qoraal uu ku baahiyay barta X ku yiri: “Iyadoo la sii wado istaraatiijiyadda jawaabta adag ee ka dhanka ah gardarro kasta oo militari oo lagu soo qaado dalka, waxaa lagama maarmaan ah in la dejiyo xeer cad oo hore u qeexaya jawaabta adag ee dowladda haddii isku day lagu beegsado Hoggaamiyaha Sare ee Kacaanka Islaamiga ah ama mas’uuliyiinta militariga iyo dowladda.

    Hadalkan ayaa yimid iyadoo xiisadda u dhexeysa Iiraan iyo Mareykanka ay sii kordhayso, kadib weerarro isdaba joog ah oo labada dhinac ay isku qaadeen.

17. 6 Saacadood ka horDuqeymo xooggan oo xalay ka dhacay magaalooyiin ku yaalla Iran

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Duqeymo cirka ah oo laga soo sheegay Khuzestan; Qaraxyo laga maqlay Ahvaz, Abadan, Behbahan, Dezful, Omidieh, Shadegan iyo Mahshahr

    Mas’uuliyiinta deegaanka ee gobolka Khuzestan ayaa sheegay in diyaaradaha Mareykanka ay aroornimadii Isniinta duqeymo ka fuliyeen magaalooyin dhowr ah oo ku yaalla gobolkaas koonfurta Iiraan.

    Sida ay baahiyeen wakaaladaha wararka ee dowladda Iiraan, ku-xigeenka madaxa amniga iyo fulinta sharciga ee gobolka Khuzestan ayaa faahfaahin ka bixiyay weerarrada isagoo yiri:

    “Saacaddu markay ahayd 1:35 habeenimo maanta, laba goobood oo ku dhow magaalada Ahvaz ayaa lagu weeraray gantaallo uu soo riday cadowga Mareykanka. Sidoo kale, 1:40 habeenimo waxaa la beegsaday goobo ku yaalla magaalooyinka Behbahan iyo Dezful, halka 1:45 habeenimo afar goobood oo ku yaalla magaalooyinka Omidieh iyo Mahshahr ay noqdeen bartilmaameedyo weerarro cadow.”

    Dhanka kale, wakaaladda wararka ee Fars ayaa soo xigatay mas’uuliyiin ka tirsan maamulka gobolka Khuzestan oo sheegay in ku dhowaad 2:00 habeenimo waqtiga maxalliga ah, qaybo ka mid ah magaalooyinka Abadan iyo Shadegan ay sidoo kale la kulmeen duqeymo cirka ah.

    Si kastaba ha ahaatee, ku-xigeenka guddoomiyaha gobolka Khuzestan ayaa beeniyay wararka sheegaya in qarax laga maqlay ama weerar lagu qaaday dekedda Khamir.

18. 7 Saacadood ka horSaraakiisha Caafimaadka ee Gaza: Ugu yaraan lix qof ayaa lagu dilay weerarrada Israa'iil

    Saraakiisha caafimaadka ee Marinka Gaza ayaa sheegay in ugu yaraan lix qof, oo ay ku jirto gabar sagaal jir ah, lagu dilay weerarro dhowr ah oo ay Israa’iil ka fulisay Gaza.

    Dhakhaatiirtu waxay sheegeen in gabadha sagaalka jirka ah lagu toogtay xero qaxooti oo ku taalla bartamaha Gaza.

    Ciidamada Israa’iil ayaa sheegay inaysan wax war ah ka hayn dhacdadaas.

    Afar qof oo kale ayaa la sheegay inay ku dhinteen duqeyn cirka ah oo lagu qaaday xarun warshadeed oo ku taalla magaalada Gaza.

    Ciidanka Israa’iil ayaa ku dhawaaqay inay weerareen xubno ka tirsan Xamaas oo ay sheegeen inay ku sugnaayeen goob lagu soo saaro hub.

    Weeraradan ayaa dhacay xilli xabbad-joojin u dhexeysa Israa’iil iyo Xamaas ay weli jirto, balse dadaallada lagu gaarayo heshiis waara oo lagu soo afjarayo dagaalka ay weli socdaan.

19. 9 Saacadood ka horDab ka kacay baar ku yaalla Bangkok ayaa dilay ugu yaraan 27 qof

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Ra’iisul wasaaraha Thailand ayaa sheegay in ugu yaraan 27 qof ay ku dhinteen dab xooggan oo ka kacay baar ku yaalla Bangkok.

    Dab-damiyeyaasha ayaa goobta loo yeeray wax yar kaddib saqdii dhexe ee Axaddii. Mas’uuliyiintu waxay sheegeen in macaamiishu ay isku dayayeen inay ka baxsadaan albaabka hore, kaas oo dabku qabsaday, markii shaqaalaha gurmadku ay yimaadeen.

    Muuqaallo aan weli si madax-bannaan loo xaqiijin ayaa muujinaya holac ka baxaya gudaha dhismaha iyo haweeney ku dhacaysa dhulka iyadoo ay jirto jahwareer ka dhex dhacay dadkii isku dayayay inay baxsadaan, kaddibna kacaysa si ay uga cararto goobta.

    Ra’iisul Wasaaraha Thailand Anutin Charnvirakul ayaa wariyeyaasha kula hadlay goobta, wuxuuna sheegay in 27 qof ay dhinteen, halka dhowr kalena loo qaaday isbitaallo. Wuxuu carrabka ku adkeeyay in sababta dabka ay weli baaritaan ku socoto.

    Wuxuu sidoo kale sheegay inuu la hadlay mid ka mid ah fannaaniintii ka tumaysay goobta markii uu dabku kacay. Sida uu sheegay, fanaanku wuxuu u sheegay in dabku markii hore ka billowday korontada, kaddibna xaaladdu si degdeg ah isu beddeshay.

    Baar-kan, oo Thailand looga yaqaan "Rong Bir Na Lat Phrao", wuxuu ku yaalla deegaanka Chatuchak ee Bangkok.

    Sida uu sheegay wargeyska Daily News of Thailand, waa mid ka mid ah xarumaha madadaalada iyo maqaayadaha caanka ah ee ku yaalla aaggaas ee caasimadda.

20. 13 Luulyo 2026Iran oo u digtay dalalka dariska la ah

    

    Xigashada Sawirka, EPA

    Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Iiraan ayaa bayaan cusub kaga falcelisay weerarradii ugu dambeeyay ee Maraykanka, waxayna uga digtay dalalka ku yaalla Gacanka Faaris in haddii ay la shaqeeyaan waxa ay ku tilmaantay "duullaanka militari ee ka dhanka ah Iiraan," ay noqon doonaan bartilmaameed sharci ah oo ay beegsan karaan ciidamada qalabka sida ee Iiraan.

    Bayaanka ayaa waxaa daabacay wakaaladaha wararka ee rasmiga ah ee Iiraan subaxnimadii Isniinta, 12-ka Luulyo,

    "Iyadoo ay 25 maalmood oo keliya ka soo wareegtay saxiixii heshiiska lagu soo afjarayay dagaalka, nidaamka Maraykanku wuxuu si cad ugu tuntay ku dhowaad dhammaan qodobbadii heshiiskaas, wuxuuna galay dambiyo dagaal oo aad u culus isagoo weeraray kaabayaasha gaadiidka ee Iiraan, doomaha kalluumeysiga, maraakiibta xamuulka, xarumaha saadaasha hawada iyo dhismayaal kale."ayaa lagu yiri bayaanka.

    Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Iiraan ayaa sidoo kale sheegtay i dalalka dariska ay waajib ku tahay in ay ka hortagaan duulaan laga soo qaado dhulkooda

    "Dalalka deriska ah waxaa waajib ku ah sharciga caalamiga ah inay ka hortagaan in dhulkooda ama xarumahooda loo adeegsado duullaan militari oo ka dhan ah Iiraan. Goob kasta oo laga soo abaabulo ama laga fuliyo weerarro ka dhan ah Iiraan waxay noqon doontaa bartilmaameed sharci ah oo ay beegsan doonaan weerarrada difaaca ee ciidamada geesiyaasha ah ee Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Iiraan."

    Dhanka kale, hay’adda cusub ee loo xilsaaray maamulka isu-socodka Marinka Hormuz ayaa sheegtay in weerarrada militari iyo dhaq-dhaqaaqa ciidamada Maraykanka ee biyaha Gacanka Faaris ay yihiin sababta loo hakiyay isu-socodka maraakiibta, waxayna ku dhawaaqday in Marinka Hormuz uu xirnaan doono ilaa amar dambe.