You’re viewing a text-only version of this website that uses less data. View the main version of the website including all images and videos.
Tebin toos ah
Mas’uuliyiinta adeegga gurmadka degdeg ah ee Israa’iil ayaa sheegay in toogasho ka dhacday goob basaska laga raaco oo ku taal magaalada Qudus ay ku dhaawacmeen toddobo qof, kuwaas oo laba ka mid ah ay xaaladdoodu aad u liidato.
Shanta qof ee kale ayaa loo qaaday isbitaal.Ma cadda cidda ka dambeysay weerarka.
Milatariga Israa’iil ayaa sheegay in heshiiska xabad joojinta ah ee u dhaxeeya iyaga iyo Xamaas uu sii socon doono "iyadoo la eegayo dadaalka dhexdhexaadiyeyaasha oo ku saleysan habka la isku dhaafsanayo maxaabiista.
Waxaana warka ka soo baxay Israa’iil uu intaa ku darayaa in sii socoshada heshiiska ay mar walba ku xirantahay sida la isugu afgart.
Hadalkaan ayaa imaanaya iyadoo la muujinayo rajo ah in heshiisku uu noqdo mid ballaaran oo waqti badan ah si dadka Marinka Qasa loo gaarsiiyo gargaarka ay u baahanyihiin.
Afar muhaajiriin ah oo u dhashay dalka Morooko ayaa ku dhintay xeebta koonfureed ee Cadiz ee Spain iyadoo afar kale oo xaaladoodu liidato loo qaaday isbitaalka.
Meydadka 4-ta qof ee sida muuqata qarqamay badda ayaa Arbacadii laga helay meel u dhow doontii ay saarnaayeen oo ay la socdeen 32 kale oo tahriibayaal ah.
27 ka mid ah dadkii saarnaa ayaa la sheegay in shaqaalihii saarnaa ay ku qasbeen in ay badda ka boodaan, waxaana la badbaadiyay 23 ruux oo nool.
Booliska ayaa bilaabay baaritaan ku saabsan dhacdadan.
Mas’uuliyiinta dalka Spain ayaa sheegay in ay ka argagaxeen warka ku saabsan dhimashada tahriibayaasha u dhashay dalka Morooko.
Spain waa mid ka mid ah meelaha ugu muhiimsan ee ay adeegsadaan muhaajiriinta ka tagaya Waqooyiga Afrika ee doonaya in tagaan Yurub, iyadoo tobanaan kun oo qof ay halkaa gaareen sanadkii la soo dhaafay oo kaliya.
Nin asalkiisu ka soo jeedo dalka Nigeria balse haysta dhalashada dalka Ingiriiska ayaa maxkamad ku taalla dalka Mareykanka ka hor qirtay inuu ku kacay qiyaano isla markaana uu xaday in ka badan 6 milyan oo doolar muddo toddobo sano ah.
Idris Dayo Mustafa, oo 33 jir ah, waxa uu qayb ka ahaa koox jabsata oo gashay email-ka iyo xisaabaadka shirkadaha Maraykanka laga leeyahay intii u dhaxaysay sanadihii 2011 iyo 2018, taas oo keentay in la waayo lacagtaasi lixda milyan ah sida ay sheegeen saraakiil Mareykan ah
Mustafa ayaa laga soo celiyay Ingiriiska bishii Agoosto, laba sano kadib markii la xiray.Dambiyada uu galay ayaa gaaraya ilaa sida la sheegay u dhigma xukun gaaraya 20 sano oo xarig ah.
Madaxeynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa sheegay in xaaladda dalka ay marayso meel adag sababo la xiriira fatahaadaha iyo daadadka ka dhashay roobabka El-nino oo ka da’ya qaybo ka mid ah Soomaaliya.
Sida uu sheegay madaxweyne Xasan Sheekh dadka fatahaaduhu saameyaan ayaa gaaraya sida qiyaastu tahay laba milyan iyo bar.
Wuxuu ugu baaqay ganacsatada iyo guudahaan shacabka Soomaaliyeed in ay u gurmadaan dadka daadadka iyo fatahaaduhu saameyeen ee gobollada dalka.
Xoghayihii hore ee arrimaha dibadda Mareykanka Henry Kissinger ayaa geeriyooday isagoo 100 jir ah.
Waxa uu soo noqday diblumaasi sare oo Mareykanka ah iyo la taliyihii amniga qaranka xilligii Nixon iyo maamulkii Ford.
War qoraal ah oo ay soo saartay shirkad uu horey u aasaasay ninkaan, ayaa sheegtay in Kissinger uu ku dhintay gurigiisa oo ku yaal deegaanka Connecticut.Laakin shirkadda Kissinger Associates ma aysan sheegin sababta geeridiisa.
Geeridiisii ka dib, madaxweynihii hore ee Maraykanka George W Bush waxa uu sheegay in Maraykanku "uu waayay mid ka mid ah diblumaasiyiinta kalsoonida badnaawax bandanna ka soo qabtay arrimaha dibadda ee Mareykanka.
Ciyaaryahanka kubada cagta Cristiano Ronaldo ayaa wajahaya dacwad heersare ah oo Mareykanka ah oo ku saabsan xayeysiintiisa shirkadda Binance, oo ah shirkadda isweydaarsiga lacagta dhigitaalka ee ugu weyn adduunka.
Dacwoodayaashu waxay ku andacoonayaan in ansixintiisa ay u horseeday inay sameeyaan maalgashi khasaare ah.
Waxay raadinayaan magdhow ah "lacag ka badan" $1 bilyan oo doolar.
BBC-da ayaa la xiriirtay labada shirkadood ee maamulka Ronaldo iyo Binance si ay faallo uga bixiyaan.
Bishii Noofambar 2022, Binance ayaa ku dhawaaqday ururinteedii ugu horreysay ee "CR7" ee hantida (NFT) iyadoo lala kaashanayo Ronaldo, taas oo ciyaar yahanku uu sheegay inay ku abaalmarin doonto taageerayaasha "dhammaan sannadaha taageeradooda".
NFT-yadu waa hanti macmal ah oo la iibsan karo lana iibin karo, laakiin aan lahayn qiime dhab ah oo iyaga u gaar ah - si kale haddii loo dhigo waxay u jiraan oo kaliya si dhijitaal ah. Guud ahaan, waxaa loo isticmaalaa in lagu calaamadiyo lahaanshaha shay, sida sawir ama muuqaal online ah.
Iyaga oo ku nool kana dhexhaqeeya Qaza, ayaa loo malaynayaa inay jiraan ilaa 11 kooxood oo hubaysan oo kala duwan.
Ka bilow kuwa ugu badan uguna awoodda weyn, Xamaas, ilaa iyo kooxo yaryar oo hubaysan.
Markii Xamaas ay billaabeen duullaanka xudduudaha ee koonfurta Israa'iil 7-dii Oktoobar, dableydeeda lebisan ayaa waxaa la socday kuwa kale oo ka tirsan kooxahaas iyo xitaa shakhsiyaad aan xiriir la lahayn.
Markaa dib u dhacyadii ugu dambeeyay ee sii daynta. Xamaas waxa ay u baahan tahay in ay gacanta ku dhigto inta ka hartay la haystayaasha Israa’iil si ay ugu gorgortamaan muddo kordhin dheeraad ah xabbad joojinta ku meel gaarka ah.
Kooxaha ugu waaweyn waa sida soo socota:
Xamaas. Waxaa la aasaasay 1987-dii oo ay xukumaysay Qaza tan iyo 2007-dii, waxaa garabkeeda hubeysan uu leeyahay qiyaastii 20,000 ilaa 30,000 oo dagaalyahanno ah – Guutada Cizza Al-Din Al-Qassam – ka hor inta aysan Israa’iil billaabin aargoosiga duullaankii 7-dii Oktoobar. Waxa maalgeliya oo taageera Iran. Axdiga Xamaas ayaa weli u heellan burburinta dawladda Israa’iil.
Falastiin Islamic Jihad (PIJ). Waxaa aasaasay 1981 arday Falastiiniyiin ah oo ku nool Masar. Xidhiidhka dhow ee Iranwaxay wacad ku mareen inay Israa'iil baabi'in doonaan. Waxa la rumaysan yahay in ay haystaan inta u dhaxaysa 1,000 ilaa 8,000 oo dagaalyahano ah oo hoos yimaada astaanta "Guutooyinka Al-Qudus".
Guutada Al-Naasir Saalax Al-Deen. Kooxda saddexaad ee ugu weyn, oo ah xulafada Xamaas iyo PIJ. Wax ku biirinta ciidanka booliska Qaza. Waxaa la sheegay in ay ka qaybqaateen weeraro wadajir ah oo lala yeeshay Xamaas oo uu ku jiro afduubkii loo geystay askariga Israa'iil Gilad Shalit 2006dii.
Guutooyinka Mujaahidiinta. Garabka hubaysan ee Xarakada Mujaahidiinta Falastiin. Wuxuu ka shaqeysaa Qaza iyo Daanta Galbeed labadaba. Sidoo kale waxaa la sheegay in uu xiriir la leeyahay Iran. 2023 afhayeenkooda ayaa ka digay in arrimaha Falastiiniyiinta lagu hayo xabsiyada Israa’iil iyo iska horimaadyada ka socda Masjidka Al-Aqsa ee Al Qudus ay yihiin "bam waqti gaaban ah".
Mareykanka ayaa sheegay in uu fashiliyay qorshe la sheegay in lagu khaarijin rabay muwaadin Mareykan ah oo ku sugnaa magaalada New York ee dalka Mareykanka kaas oo u ololeeya gobolka gooni u goosadka Hindiya ee Sikh.
Nikhil Gupta, oo u dhashay Hindiya, ayaa dacwad lagu soo oogay Arbacadii. Waxaa soo shaqaale ka tirsan dowladda Hindiya, sida lagu sheegay eedda.
Waxaa lagu soo oogay dacwad khaarijin ah, oo dacwad oogayaasha ay sheegeen in laga soo abaabulay Hindiya.
Bartilmaameedka la sheegay ayaan lagu magacaabin warqadaha maxkamada.
Dowladda Hindiya ayaa goor sii horreysay sheegtay inay billowday baaritaan ku saabsan walaacyo dhanka ammaanka ah oo uu Mareykanka sii daayay oo la xiriira shirqoolka.
Wax yar ka dib markii dacwadda la sii daayay, Aqalka Cad ayaa sheegay in arrintan ay u soo bandhigeen dowladda Hindiya heerarkii ugu sarreeyay. Waxay intaas ku dartay in mas'uuliyiinta Hindiya ay uga jawaabeen "la yaab iyo walaac".
"Eedaysanuhu waxa uu ka soo maleegay Hindiya si uu ugu dilo, isla halkan New York muwaadin Maraykan ah oo asalkiisu Hindi yahay, kaas oo si muuqata ugu ololeeyey in la dhiso dawlad madax-bannaan oo Sikh ah," ayuu yidhi Xeer-ilaaliyaha Maraykanka Damian Williams.
“Uma dulqaadan doono dadaallada lagu dilayo muwaadiniinta Mareykanka ee ku sugan dhulka Mareykanka,” ayuu raaciyay.
Sikhs waa diin yar oo ka kooban 2% dadweynaha Hindiya. Kooxaha qaar ayaa muddo dheer ugu baaqayay dhul-hooyo u gaar ah Siikhda.
Dowladda Hindiya ayaa inta badan si kulul uga jawaabtay dalabaadka gooni u goosadka Sikh ee dalalka reer galbeedka ee Khalistan, ama dal gaar ah.
Diyaarad laga leeyahay dalka Mareykanka oo ay saarnaayeen lix ruux ayaa ku burburtay Jaziirada Yakushima ee Koonfur Galbeed ee dalka Japan.
Ilaalada xeebaha Japan ayaa sheegay in meydka hal qof laga helay meydka meel u dhow goobta uu shilku ka dhacay.
Warbaahinta Japan ee NHK ayaa sheegtay in diyaaradda CV-22 Osprey hybrid ay isku dayday in ay ku degto garoonka Yakushima iyadoo hal matoor uu dab ka kacayo. Ma jirto wax faallo ah oo Maraykan kasoo baxday.
Shirkadda diyaaradaha ee Kenya Airways ayaa ku dhawaaqday inay dib u bilaabi doonto duulimaadyadeeda tooska ah ee Muqdisho kadib dhowr sano oo ay hakad galeen.
Waxay sheegtay shirkaddu inay dib u bilaabi doonto duulimaadyadeeda tooska ah Muqdisho dib u bilaabi doonto bisha febraayo ee sannadka 2024, iyada oo ku bilaabaysa saddex duulimaad toddobaadkiiba.
Julius Thairu, oo ah Madaxa Ganacsiga iyo Macmiilka ee Kenya Airways, ayaa yiri, “Waxaan aad ugu xiisayneynaa suurtagalnimada in dib loo yagleelo xiriirkii Muqdisho iyo Nairobi iyada oo loo marayo Shirkadda diyaaradaha ee Kenya (KQ).
Talaabadan ayaa la xiriirta ganacsiga sii kordhaya iyo tirada sii kordheysa ee isu socodka hawada Kenya iyo Soomaaliya. Diyaaradda Kenya Airways waxaa ka go’an inay macaamiisheena siiso adeeg tayo sare leh, anagoo ka wada shaqaynayna sidii aan u kobcin lahayn ganacsiga iyo maalgashiga si loo helo kobac joogto ah."
Shirkaddu waxay barteeda X kusoo qortay in qiimaha duulimaadku ka bilaabanayo $420 doolar.
Tan ayaa kusoo aadaysa maalmo uun kadib markii ay Soomaaliya si rasmi ah ugu biirtay ururka Bulshada Bariga Afrika ee EAC.
Ciidamada difaaca Israa’iil (IDF) ayaa sheegay in ay dileen laba “wakiillo sarsare oo argagixiso ah” kadib weerar ay ku qaadeen xerada qaxootiga ee Jenin ee dhulka la haysto ee Daanta Galbeed.
IDF ayaa bayaan ay soo saartay ku sheegtay in ay dishay "Maxammed Zubeidi oo ahaa sarkaal sare oo ka tirsanaa kooxda Islamic Jihad" iyo "wakiil maxalli ah" Hussam Hanoun, sida ay ku warrantay warbaahinta Israa’iil.
Sida lagu sheegay bayaanka, ciidamada Israa’iil ayaa isku gadaamay dhismo ku yaala xerada Jenin habeenimadii xalay oo ay ku sugnaayeen Zubeidi iyo hawl-wadeeno kale, waxayna fureen rasaas.
Horaan waxaan sheegnay in maamulka Falastiiniyiinta ay sheegeen in labo caruur ah lagu dilay Jenin. Qoraalka IDF laguma xusin sheegashooyinkan.
Ciidamada Israa’iil ayaa howlgal ballaaran oo militari ka waday halkaasi. Waxay bilaabatay fiidnimadii Talaadada.
Wax yar ka dib saacadda 3-da galabnimo ee Qaza.
Waxaan idiin soo gudbineynaa wararkii ugu dambeeyay ee colaadaasi.
Nala joog si aad u hesho wararkii ugu dambeeyay ee maalinta oo dhan marka ay dhacaan.
Wasaaradda caafimaadka ee Falastiin ayaa ku warameysa in labo caruur ah ay ku dhinteen waxa ay ku sheegtay rasaas ay ciidamada Israa’iil ku fureen magaalada Jenin ee daanta galbeed.
Ciidamada Israa’iil ayaa howlgal ballaaran oo militari ka waday halkaasi. Wuxuu bilowday fiidnimadii Talaadada.
Saaka, Xamaas waxay muujisay rabitaankeeda ay ku doonayso in la kordhiyo xabbad joojinta Qaza muddo afar maalmood ah, iyo inay sii socoto maxaabiis is waydaarsigu, sida laga soo xigtay ilo ku dhow dhaqdhaqaaqa.
Xamaas ayaa sidan ku wargelisay dhexdhexaadiyeyaasha, sida ay sheegtay wakaaladda wararka ee Faransiiska, waxayna xaqiijisay inay awood u leedahay inay sii deyso tiro maxaabiis ah oo Israa'iili ah oo ay gacanta ku hayso, iyadoo la raacayo shuruudaha xabbad jooojinta iyo saamiga halkii qof ee Xamas sii deysaba in loosie daayo saddex falastiiniyiin ah.
Madaxa Mossad sirdoonka Israa’iil Dedi Barnea iyo madaxa CIA-da Maraykanka William Burns ayaa kulan qarsoodi ah kula yeeshay magaalada Doha Ra’iisul Wasaaraha Qatar, waxayna ka wada hadleen sidii loo kordhin lahaa xabad joojinta u dhaxeysa Israa’iil iyo Xamaas.
Sida ay sheegayaan wararka ka imaanaya Mareykanka, labada dhinac ayaa ka wada hadlay tallaabadan, oo sidoo kale lagu dari doono heshiis weyn oo is dhaafsi ah oo ay ku jiraan askar la qabtay.
Shalay, Talaadadii, wakiilka dhaqdhaqaaqa Xamaas ee Lubnaan, Osama Hamdan, ayaa ku martiqaaday Elon Musk inuu booqdo marinka Qaza inta lagu guda jiro shir jaraa'id oo uu ku qabtay Beirut, isagoo yiri: "Waxaan ku casuumaynaa Elon Musk inuu booqdo marinka Qaza si uu u arko xajmiga xasuuq iyo dembiyada laga galay dadkeena, iyadoo la raacayo halbeegyada wax-ku-oolnimada iyo kalsoonida Lagana guuro siyaasadda eexda iyo laba-wajiileyntaa ah ee lagula tacaalayo qadiyadda dadkeena iyo xuquuqdooda sharciga ah”.
Intaas kadib Musk ayaa bartiisa X kusoo qoray, “Waxay u muuqataa in halkaasi xoogaa halis tahay laakiin waan hubaa in barwaaqada Qaza ay dhan wabla u wanaagsan tahay.”
Carruur Israa’iiliyiin ah oo Xamaas ay sii daysay ayaa dib ula midoobay qoyskooda iyo Ey ay lahaayen.Seddexdan carruurta ah oo u dhashay Israa’iil ayaa dib ula midoobay Eygooda xilli la geeyay isbitaal ku yaalla Israa’iil ka dib markii ay ka mid noqdeen maxaabiista Xamaas iyo Israa'iil is dhaafsadeen.
Yuval, Ofri iyo Oria Brodtz ayaa lagu afduubay weerarkii Xamaas ay ku qaadday Israa’iil toddobadii bishii Oktoobar.