Goolhayaha 40-jirka ah ee ku dhiirrigeliyay Cape Verde kulankeedii ugu horreeyay ee taariikhi ah

Sida firimbiga ugu dambeeya looga yeeriyay Garoonka Atlanta, kaamaraduhu waxay u jeesteen goolhayaha Cabo Verde, Vozinha.

Ilmo ayaa ka qubanaysay wejiga ninka 40 jirka ah, iyadoo uu bilaabay inuu si dhab ah u fahmo weynida wixii uu hadda gaaray, kadib markii kooxdiisu barbaro 0-0 ah la gashay Spain oo ka mid ah kooxaha loogu cadcad yahay Koobka Adduunka.

Kumannaan taageerayaal Cabo Verde ah oo 90 daqiiqo si joogto ah u dhiirrigelinayay kooxdooda ayaa wada dabaaldegay — iyagoo is-qaadaya, qoob-ka-cayaaraya, kuna faraxsan natiijada.

Garoonka dhexdiisa, ciyaartoydu waxay u ordayeen midba midka kale iyagoo farxad buuxda dareemaya. Xitaa taageerayaashii dhexdhexaadka ahaa ayaa la qabsaday jawiga — marka ciyaartu dhammaatay, kuwo badan ayaa iyaguna dabaaldegayay.

Iyagoo la ciyaarayay horyaallada Yurub ee Spain, goolhayaha khibradda leh Vozinha wuxuu sameeyay bandhiggii ugu fiicnaa noloshiisa si uu u ilaashado shabaq nadiif ah (gool la'aan) oo geesinnimo leh, isla markaana u keeno natiijadii ugu xusuusta badnayd taariikhda dalkiisa.

"Waan ooyay sababtoo ah waxaan ku soo dhex koray awoowayaashay," ayuu yiri Vozinha kaddib markii loo doortay ciyaaryahanka ugu fiican ciyaarta. "Nasiib darro halkan ma joogaan. Waxay dhinteen dhowr sano ka hor. Waxay ahaayeen wax walba ii ah, wax walba nolosheyda."

"Waxaan sidoo kale u ooyay hooyaday. Ma aysan iman karin sababtoo ah fiisaha. Lacagta la bixinayo fiisaha darteed, ma aanan suurtagelin waqtigii loo baahnaa. Waxaan jeclaan lahaa inay halkaan joogto."

Wuxuu sii raaciyay: "Hubkeenna ugu weyn waa midnimadeenna. Iyadoo aan loo eegayn ciyaaryahanka maanta imanaya, ama kan jira 10 ama 15 sano, sida aan ula dhaqanno qoyskeenna waa awooddeenna ugu weyn.

"Qof walba wuxuu u maleynayay inaan halkaan u nimid oo kaliya inaan ku raaxaysanno Koobka Adduunka, laakiin maya—waan ognahay inaan la tartamayno kooxo aan mar walba ixtiraameyno, sababtoo ah waa markii ugu horeysay, laakiin waxaan halkaan u joognaa inaan tartanno, waxaanan halkaan u joognaa inaan u dagaallanno dalkeenna."

'Waxay ahayd riyo tan iyo yaraantaydii'

Vozinha, daqiiqaddan waxay ahayd mid uu noloshiisa oo dhan sugayay.

Isagoo ku dhashay magaca Josimar Dias, goolhayaha Cabo Verde wuxuu waqti dheer ku qaatay inuu raadiyo riyadiisa ah inuu ka ciyaaro Koobka Adduunka.

Markii ay ugu dambayn timid, waxay sidatay taariikh gaar ah. Isagoo jira 40 sano iyo 12 maalmood, wuxuu noqday ciyaaryahankii ugu da'da weynaa ee ka soo muuqda kulankii ugu horreeyay ee Koobka Adduunka ee dal cusub, isagoo jebiyay rikoodhkii uu Axaddii dhigay Eloy Room oo ka socday Curacao.

Xaqiiqdii, kaliya Essam El‑Hadary oo u ciyaaray Masar ayaa ka da' weynaa markii uu markii ugu horreysay ka soo muuqday Koobka Adduunka.

Tani waa heer aad u cajiib ah oo ka mid ah xirfad ay qeexday adkaysi iyo dulqaad.

"Waxaan bilaabay inaan ciyaaro kubbadda cagta si xirfad leh anigoo 25 jir ah, sanadkii 2012. Taasi waxay ahayd waqti dambe qof ila mid ah," ayuu yiri Vozinha.

"Waxaan mar u maleeyay inaan ka fariisto xulka qaranka, laakiin markaas waan sii waday riyadan awgeed.

"Bandhiggan waa mid loogu talagalay qof walba. Aniga ayaa noqday ciyaaryahanka ugu fiican kulanka, laakiin abaal-marintan waxaa wada leh dhammaan saaxiibbadey, sababtoo ah iyaga la'aantood waxba ma suurtagaleen. Waan sii wadi doonaa inaan u shaqeeyo kooxda iyo dadkayga."

Cabo Verde waxay ku taal qiyaastii 600km meel ka baxsan xeebta galbeed ee Afrika, waana jasiirado qurux badan balse go'doonsan, halkaas oo fursadaha kubadda cagta ee dhalinyarada ay xaddidan yihiin. Isagoo ku koray Mindelo, Vozinha wuxuu la kulmay caqabado billowgii.

"Waxaan ahaa mid ka mid ah goolhayeyaasha ugu fiican jasiiraddaydii, laakiin waan gaabnaa," ayuu dib u xusuustay. "Xitaa marka aan si fiican u ciyaaro, la ima dooran jirin sababtoo ah dhererkayga."

Sida ciyaartoy badan oo isaga ka horreeyay, ugu dambayn wuxuu u guuray Portugal — oo hore u gumaysan jirtay dalkiisa — si uu u helo fursad. Go'aankaas wuxuu astaan u noqday xirfad kasoo bilaabatay Slovenia, Angola, Moldova iyo Cyprus. Hadda Vozinha wuxuu u ciyaaraa kooxda heerka labaad ee Portugal ee Chaves.

Xitaa magaca Vozinha wuxuu xanbaarsan yahay taariikh kubadeed. Aabbihiis wuxuu rabay inuu ugu yeero "Valdano", isaga oo ugu magac daraya halyeeygii Argentina iyo Real Madrid Jorge Valdano, laakiin maamulka Cabo Verde ayaa diiday. Halkii, waxaa loo bixiyay Josimar, isagoo loogu magac daray daafacii Brazil ee caan baxay Koobkii Adduunka ee 1986.

Toban sanooyin kadib, isagoo mar kale jooga masraxa Koobka Adduunka, Vozinha wuxuu sameeyay taariikh isaga u gaar ah.

'Vozinha wuu shiday ciyaartan'

Iyadoo ay ku dhiirrigelinayeen kumannaan taageerayaal Cabo Verde ah, wuxuu si adag uga hortagay weerarrada joogtada ah ee Spain, isagoo sameeyay toddobo badbaadin oo muhiim ah — goolhaye kaliya oo ka weyn 40 sano jir oo sameeyay kuwo ka badan ciyaar Koobka Adduunka ah waa Pat Jennings oo sameeyay 10 badbaadin maalintii uu 41 jirka noqday, isagoo u ciyaarayay Waqooyiga Ireland kulankii ay la yeesheen Brazil sanadkii 1986.

Badbaadin kasta waxaa loo dabaaldegayay sidii gool ay dhalisay Cabo Verde oo kale oo ay taageerayaashu ka sameeyeen kuraasta garoonka Atlanta.

Marka laga yimaado garoonka, sidoo kale wuxuu noqday dareen ku faafay internetka — isagoo ka kacay 50,000 oo taageerayaal Instagram ah ilaa in ka badan shan milyan, kadib markii CazeTV oo ah kanaalka YouTube‑ka ee haysta xuquuqda Koobka Adduunka ee Brazil, ay daawadayaashooda ku dhiirrigeliyeen inay raacaan.

"Taasi waa waalli," ayuu ku yiri weriyeyaasha markii loo sheegay arrintaas.

Garabkii hore ee Scotland, Pat Nevin, ayaa sheegay in goolhayuhu "iftiimiyay ciyaartan."

"Wuxuu ahaa mid aad u cajiib ah," ayuu Nevin u sheegay 5 Live. "Wuxuu sameeyay isagoo 40 jir ah. Kaamiro kasta isaga ayay qabanaysay, ciyaartoydiisuna isaga ayay u wada tilmaamayeen. Waa daqiiqad qurux badan.

"Cabo Verde inta badan ciyaarta dhexdeeda waxay ku qaateen gudaha xeradooda 18‑yard — dhammaan ma ahayn, marka ay weerar qaadaana waxay ahaayeen kuwo geesinimo leh oo tiro ahaan u baxa.

"Inaad sidaas sameyso oo aad ilaaliso feejignaantaas sare, ma sameyn kartid haddii aad tihiin shakhsiyaad goonni-goonni ah — waxaad sameyn kartaan oo keliya haddii aad tihiin koox dhab ah."

Lee Dixon oo ka hadlay ITV ayaa intaas ku daray: "Aad bay cajiib u tahay. Bandhig heersare ah. Waxay u qalmaan dhibcadan si buuxda, Spain ku dhowaad ma u qalmaan. Iyagoo niyad jabsan ayay garoonka ka baxayaan, laakiin habeenku waa mid Cabo Verde leedahay.

"Waa maxay ciyaar ay soo bandhigeen mid kasta oo iyaga ka mid ah — daafacyada dhexe, garbaha, ninkaas halkaas jooga [Vozinha] oo ooyaya — anigaba ku dhowaad waan ooyayaa."

Qaran ay dadkiisu wax ka yar nus milyan yihiin, kana mid ah kuwa saddexaad ee ugu yaryar abid ee u qalma Koobka Adduunka, tani waxay ahayd natiijo aad u weyn oo taariikhi ah.

Kuraasta garoonka dhexdiisa, taageerayaashu waxay muujiyeen isla xooggaas. Iyagoo xiran funaanad buluug oo lulaya calamada casaan, caddaan iyo buluugga ah, way heesayeen oo sameynayeen qoob-ka-cayaar inta ciyaartu socotay, iyagoo kor u qaadayay kooxdooda oo dhiirri-gelinaya daqiiqad kasta oo adag.

Markii ay ciyaartu dhammaatay, taageerayaashii dhexdhexaadka ahaa ayaa iyaguna taageeray. Sheekada Cabo Verde waxay noqotay sheeko ay isla wadaagaan dadka.

Dal yar oo jasiirad ah, oo aan ka weynayn magaalada Sheffield ee dalka UK, ayaa qabsaday mala-awaalka dunida kubadda cagta.