Dhibaatada aad kala kulmi karto inaad maalin walbo cunto kaniiniyo badan oo fitamiinno ah

Umaan arkin nafteyda inaan ahay qof jecel qaadashada kaniiniyada fitamiinnada, laakiin ka dib waxaan si fiican u eegay kabadhkaygii ama qaanaddeydii.

Anigoon ogayn, waxaan urursaday dhawr kiish oo creatine, vitamin D, magnesium, collagen, kaab cagaar ah oo dhan, iyo qaar ka mid ah kiniiniyada loogu talagalay inay ka caawiyaan marxaladaha ka horreeya caado-go'a.

Waxaan moodayay inaan ka badbaado xayaysiisyada joogtada ah ee baraha bulshada, laakiin sida muuqata maya.

Faallooyinka sida: "Ma dhaafi karo sida ay waxyaalahan dheeraadka ah ii dareensiiyeen!" si cad ayaa ugu faa'iiday.

Sahan ay dhawaan sameeyeen kooxda macaamiisha Waa kuwee? waxa la ogaaday in 76% ka mid ah kuwa la waydiiyey ay si joogto ah u qaateen ugu yaraan hal kaabis - oo ay ku jiraan fiitamiino, macdanno, omega-3, probiotics iyo kaniiniyo dhir - ku dhowaad ​​shan meelood meel waxa ay qaateen afar ama ka badan maalin kasta.

Inkasta oo kaabeyaasha nafaqada ay door muhiim ah ka ciyaari karaan hagaajinta caafimaadkeenna marka loo baahdo, khubarro qaar ayaa ka digaya in dadaalka xad-dhaafka ah ee aan ugu jirno horumarinta caafimaadkeenna uu hadda khatar gelin karo caafimaadkaas laftiisa.

Waxay BBC-da u sheegeen inay arkayaan tiro sii kordheysa oo bukaanno iyo macaamiil ah oo qaba dhibaatooyin la xiriira beerka, kelyaha, iyo hab-dhiska dheefshiidka, kuwaas oo ay sheegeen inay ka dhasheen isticmaalka noocyo badan iyo tiro badan oo kaabeyaal nafaqo ah.

Mid ka mid ah khubarrada nafaqada ayaa ii sheegtay inay tahay "waalli" tirada badan ee kaabeyaasha ay dadku isticmaalayaan.

"Dadka qaarkood waxay bilaabeen inay u maleeyaan in qaadashada kaniini ay ka wanaagsan tahay cunista cunto dhab ah," ayay tiri. "Taasi sax ma aha."

Markii ay Ginger Smith billowday qaadashada kaabeyaasha nafaqada saddex sano ka hor, waxay u malaynaysay inay caafimaadkeeda kor u qaadaysay.

Maaddaama ay ahayd qof saameyn ku leh xayeysiinta shirkadaha, sanduuqyo kala duwan oo ay ku jiraan alaabooyin bilaash ah ayaa si joogto ah loogu keeni jiray gurigeeda oo ku yaal Seattle. Haweeneyda 30 jirka ah waxay qaadan jirtay kaniiniyo, budooyin iyo jeelal, ka dibna waxay internetka ku ammaani jirtay faa'iidooyinkooda.

"Waxaan qaadan jiray qiyaaso sare oo fitamiin C ah, fitamiin D ah, huruud, kaabis gaar ah oo calool-bararka yareysa, sidoo kale waxaan si joogto ah u cabbi jiray biyo lagu daray elektaroolaytyo," ayay Ginger sharraxday.

Muddo dhowr sano ah, waxay sheegtay inay dareemaysay caafimaad iyo firfircooni. Hase yeeshee, ma aysan ogeyn inay culays aad u weyn saarayso kelyaheeda.

Kadib markii ay la kulantay xanuun daran oo dhabarka hoose ah, waxay booqatay dhakhtarkeeda, kaas oo ka qaaday dhowr baaritaan oo dhiig ah. Maalmo gudahood, Ginger waxaa loo sheegay inay u baahan tahay baaritaan ultrasound ah.

"Wax yar ayaan walwalsanaa, laakiin ma aanan filayn in la ii sheego inaan leeyahay dhagax weyn oo kelyaha ku samaysmay. Wuxuu ahaa mid aad u weyn, waxayna ii sheegeen inay qasab ku tahay in qalliin lagu saaro."

Dhagaxa kelyaha wuxuu cabbirkiisu ahaa inta u dhaxaysa laba ilaa saddex sentimitir, waxaana Ginger loo sheegay inuu ka dhashay isku-darka kaabeyaasha nafaqada ee ay maalin kasta qaadanaysay.

"Marnaba ma aanan malaynayn in anigoo isku dayaya inaan caafimaadkayga wanaajiyo aan ku dambayn doono xaalad sidan u xun," ayay tiri. "Nasiib wanaag, waxaan lahaa caymis caafimaad.

"Si kastaba ha ahaatee, waxay igu kacday $6,000 (£4,500) — laakiin haddii aanan caymis lahayn waxay gaadhi lahayd $35,000 (£26,000)."

Dhakhtarka cudurrada dheef-shiidka, Pedro de Maria Pallares, oo ka tirsan Hospital Universitario La Paz ee Madrid, ayaa sheegay in tirada bukaannada ugu yimaada dhibaatooyinka beerka ee ay sababaan kaabeyaasha dhirta laga sameeyo ay sii kordhayso.

"Waxaan bukaanka weydiinnaa haddii uu qaadanayo dawooyin. Wuxuu yiraahdaa, 'Maya,'" ayuu sheegay.

"Markaas waxaan bilownaa hab lagu kala saarayo sababaha suurtagalka ah. Marka aan meesha ka saarno wax kasta oo kale, ayaan mar kale weydiinnaa, markaasay yiraahdaan: 'Haa, runtii waxaan qaataa dhowr nooc oo kaabeyaal ah.'"

Cilmi-baaris laga sameeyay Mareykanka ayaa muujinaysa in 20% dhammaan kiisaska dhaawaca beerka ee ay sababaan dawooyinku ay ka yimaadaan isku-dar kaabeyaasha dhirta iyo kuwa nafaqada.

Kuwa si gaar ah sun ugu noqon kara beerka marka lagu qaato qiyaaso badan waxaa ka mid ah fitamiin A, glutamine, ashwagandha, iyo dheecaanka laga soosaaro shaaha cagaaran.

Beerku wuu soo kaban karaa, balse isticmaalka muddada dheer socdaa wuxuu sababi karaa cudurro daba-dheeraada.

British Liver Trust ayaa sheegtay in inkastoo xog yar laga hayo United Kingdom, haddana ay arkayso kiisas dhaawac beerka ah oo ka dhashay isticmaalka xad-dhaafka ah ee kaabeyaasha, waxayna dadka ku boorrinaysaa inay ka fiirsadaan "in faa'iidooyinka la filayo ay ka badan yihiin khataraha suurtagalka ah iyo in kale."

Karan Rajan, oo hore uga tirsanaa National Health Service islamarkaana sameeya waxyaabo ku saabsan caafimaadka iyo sayniska baraha bulshada, ayaa yiri:

"Kaabeyaashu waxay si weyn oo togan u beddeli karaan nolosha dadka. Laakiin kaabiye kasta waa in lagu eegaa taxaddar iyo shaki caafimaad ilaa la xaqiijiyo inuu ammaan iyo faa'iido leeyahay."

Sanadihii u dambeeyay, Karan Rajan wuxuu sheegay inuu si aad ah ugu furfurnaaday fikradda isticmaalka kaabeyaasha nafaqada. Xitaa wuxuu bilaabay summad u gaar ah oo soo saarta kaabeyaasha faybarka, wuxuuna aaminsan yahay in kaabeyaashu ay qayb ka noqon karaan cuntada dadka haddii si xikmad leh loo isticmaalo.

"Waxaan arkay caddeymo sii kordhaya oo taageeraya kaabeyaal kala duwan," ayuu yiri. "Waxaan ognahay in carradeennu aysan hadda hodan ugu ahayn nafaqooyinka sidii ay ahayd tobannaan sano ka hor. Sidaas darteed, karooto la beeri jiray 1950-meeyadii waxay ka nafaqo badan tahay karooto la beero sannadka 2026."

Rajan wuxuu qaataa fitamiin D, prebiotic (nafaqo taageerta bakteeriyada faa'iidada leh ee mindhicirka), borotiin, faybar, iyo creatine, kuwaas oo uu ugu yeero "isku-darka kaabeyaasha" si uu u daboolo meelaha uu u malaynayo inuu nafaqo ka dhiman karo.

Wuxuu sheegay in isku-dhafkaasi isaga u shaqeeyo si wanaagsan, balse wuxuu sidoo kale ka digayaa in ay jiraan khataro la xiriira isku-darka kaabeyaal badan. Dhakhaatiirta guud ayaa hadda si joogto ah u arka bukaanno qaata kaabeyaal badan oo kala duwan kuwaas oo waydiista talo ku saabsan kuwa ay tahay inay qaataan iyo kuwa ay tahay inay iska daayaan.

"Bukaannadu mararka qaar ma oga in ay laba-laabayaan maaddooyinka ay qaadanayaan, ka badanayaan qiyaasta lagu taliyey, ama ay isticmaalayaan alaabooyin la falgeli kara dawooyinka uu dhakhtarku u qoray," ayay tiri Victoria Tzortziou Brown, madaxweynaha Royal College of General Practitioners. "Mar walba wax badan ma aha wax wanaagsan."

Tusaale ahaan, qaadashada fiitamiino isku-dhafan iyo kaabis fitamiin B6 ah isla mar ahaantaana waxay sababi kartaa in qofku qaato qiyaas laba-laab ah. Qaadashada fitamiin B6 oo aad u badan muddo dheer waxay keeni kartaa dhaawac neerfayaasha ah.

Sidoo kale, qaadashada isku-dar bir, kaalshiyam, iyo magnesium ah hal mar waxay yareyn kartaa heerka uu jirku u nuugo nafaqooyinkaas.

Waxaa kale oo jira fitamiino sida A, D, E, iyo K oo ku milma dufanka, taasoo macnaheedu yahay in jirku kaydiyo muddo dheer. Sidaa darteed, mararka qaar lagama yaabo inay lagama maarmaan noqoto in maalin kasta la qaato.

"Nidaamyada baraha bulshada ayaa dadka ku qancinaya inay u baahan yihiin kaabeyaashan si ay caafimaad u helaan," ayay tiri khabiirka nafaqada ee fadhigeedu yahay United Kingdom, Kristen Stavridis. "Laakiin inta badan taasi run ma aha. Waxaan dareemayaa inaan dagaal adag kula jiro fikraddaas."

Qof weyn oo caafimaad qaba oo aan lahayn xaalado caafimaad oo hoose, waxay kula talinaysaa inuu cuno cunto dheellitiran, uu qaato fitamiin D xilliga jiilaalka, iyo haddii loo baahdo fitamiin isku-dhafan ama saliidda kalluunka.

Dumarka qaar, kuwaas oo u nugul yaraanta birta, kaabeyaashu way caawin karaan. Si kastaba ha ahaatee, waa in la qaataa muddo gaaban oo keliya ilaa heerarka birtu caadi ku soo noqdaan.

Farriinta ugu weyn ee Stavridis waa in cuntada la hormariyo. Haddii aad u malaynayso inaad ka liidato nafaqo gaar ah, waa inaad la tashataa dhakhtar halkii aad si toos ah ugu malayn lahayd in kaabis nafaqo ay dhibaatada xallin doonto.

Waxay sidoo kale ku talinaysaa in si taxaddar leh loo akhriyo qiyaasta maalinlaha ah ee lagu taliyey ee ku qoran summadda alaabta, isla markaana la hubiyo in kaabeyaashu aysan isku dhicin dawooyinka uu dhakhtarku kuu qoray.

Waxay Ginger ku qaadatay dhowr bilood inay ka soo kabato qalliinkii looga saaray dhagaxa weyn ee kelyaha. Hadda waxay sheegaysaa inay mar kale caafimaad qabto oo ay shaqadeedii dib ugu laabatay.

"Waxa qosolka leh," ayay tiri, "waxaan dareemayaa firfircooni iyo caafimaad la mid ah kii aan dareemi jiray markii aan qaadan jiray dhammaan kaabeyaasha kala duwan.

"Hadda waxaan qaataa hal kaniini oo fitamiino isku-dhafan ah maalintii — waxaana rajaynayaa inay taas igu filan tahay."