TOOS, Madaxweynaha Iran: Maxaynu u dagaallamaynaa iyadoo xuquuqdeena lagu heli karo wada-hadal?
Dhanka kalana, sarkaal Mareykan ah ayaa Reuters u sheegay in horumar laga sameeyay wada-hadallada u dhexeeya Iran iyo Cumaan ee ku saabsan marin-biyoodka Hormuz, iyadoo Washington ay filayso in heshiis dhowaan la gaaro.
Imaaraadka oo sheegay in Iran gantaal ku dhufatay markab ay lahaayeen
Xigashada Sawirka, Reuters
Imaaraadka Carabta (UAE) ayaa Sabtidii ku dhawaaqay in
markab shidaal oo dalkaas laga leeyahay ay bartilmaameedsatay Iran xilli uu
marayay marinka Hormuz.
Warsaxaafadeed ay soo saartay, Wasaaradda Arrimaha Dibadda
ee Imaaraadka ayaa cambaareysay "weerarka gantaal ee cadawtinimada ku
dheehan yahay ee ay Iran ku qaadday markab shidaal oo ay leedahay Shirkadda
Shidaalka Qaranka ee Abu Dhabi, xilli uu marayay marinka Hormuz."
Sida lagu sheegay warsaxaafadeedka, cidna kuma dhiman mana
aysan soo gaarin wax dhaawac ah weerarkaas.
Shirkadda Shidaalka Qaranka ee Abu Dhabi ayaa Jimcihii
shaacisay in tan iyo markii uu dagaalku bilaabmay, 15 ka mid ah maraakiibteeda
ay la kulmeen weerarro gantaallo iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn (drones)
ah xilli ay marayeen marinka Hormuz, iyadoo saddex ka mid ah dhacdooyinkaas ay
dhaceen toddobaadkii la soo dhaafay.
Ciraaq oo kala xaajooneysa Iran inay waddo u furto shidaalkeeda
Wasiirka Shidaalka ee Ciraaq ayaa sheegay in Baqdaad ay Tehran kala xaajoonayso habraac fududeynaya dhoofinta shidaalka.
Bassem Mohammad ma uusan faahfaahin habraacan, oo ay ku jiraan waddada la soo jeediyay, tirada la filayo in la dhoofiyo, iyo waqtiga la fulinayo.
Wuxuu shir jaraa'id ku sheegay in Ciraaq ay hadda soo saarto qiyaastii 2.7 milyan oo foosto oo shidaal ah maalintii, taas oo qiyaastii kala bar ka mid ah la dhoofiyo.
Wasiirka Shidaalka ee Ciraaq ayaa intaas ku daray in xadka ugu sarreeya ee dhoofinta shidaalka Ciraaq bishan uu u dhexeeyo 1.5 ilaa 1.75 milyan oo foosto maalintii.
Caruur la sheegay in ay ka mid yahay dadkii lagu dilay duqaynta Ruushka
Xigashada Sawirka, .
Ugu yaraan saddex qof, oo ay ku jiraan ilmo yar, ayaa ku dhintay weerarro Ruushku habeenkii xalay ka geystay meel u dhow caasimadda Ukraine ee Kyiv, sida uu sheegay sarkaal maxalli ah.
Saacadihii hore ee Sabtida gantaallo ayaa ku dhacay bariga caasimadda, goobjoogayaashuna waxay sheegeen inay maqleen qaraxyo xooggan maalmo uun ka dib markii duqeymo ka dhacay Ukraine ay ku dhinteen 21 qof.
Duqeynta gantaallada ballistic-ga ah ayaa dishay saddex qof, saddex kalena way ku dhaawacmeen, sida uu sheegay madaxa maamulka militariga gobolka Timur Tkachenko, isagoo intaa ku daray in burburka soo dhacay uu waxyeeleeyay dhismayaasha dabaqyada ah iyo baabuurta, halka dab uu ka kacay dhisme gaar ah.
Shaqaalaha gurmadka degdegga ah ayaa sidoo kale la dagaallamayay dab ka kacay dhisme iyo haan shidaal oo ku taal Kyiv, sida uu ku qoray duqa magaalada Vitaly Klitchko Telegram.
Hay'adda gurmadka degdegga ah ee dawladda Ukraine ee DSNS ayaa la wadaagtay sawirro muujinaya garaashyo, ganacsi iyo dhisme gubanaya oo ku yaal Kyiv, isagoo raaciyay: "Tirada dhibanayaasha waa la caddeynayaa."
Liverpool oo amaah ku qaadaneysa ciyaaryahanka Barcelona Araujo.
Xigashada Sawirka, Getty Images
Liverpool ayaa ku jirta marxaladihii ugu dambeeyay ee ay kula soo wareegayso daafaca reer Uruguay ee Ronald Araujo qaab amaah ah oo hal xilli ciyaareed ah.
Heshiiska waxaa ku jira qodob u oggolaanaya Liverpool inay si rasmi ah u iibsato Araujo, kaas oo la filayo inuu Axadda maro baaritaan caafimaad.
Daafacan dhexe ee 27-jir ah ayaa ka caawiyay Barcelona inay ku guulaysato horyaalka La Liga saddex jeer afartii xilli ciyaareed ee ugu dambeeyay, wuxuuna xilli ciyaareedkii hore ku soo xiray isagoo ah kabtanka kooxda.
Araujo ayaa ku jira heshiis gaaraya ilaa sanadka 2031-ka, balse wuxuu xilli ciyaareedkii hore bilowday isaga oo leh kaliya 11 kulan oo horyaalka ah, iyadoo Gerard Martin iyo Pau Cubarsi loo arkayay inay ahaayeen xulashooyinka koowaad ee booska daafaca dhexe.
Tan iyo markii uu Barcelona kaga soo biiray kooxda reer Uruguay ee Boston River sanadkii 2018-kii, Araujo wuxuu kooxdan weyn ee Spain u ciyaaray in ka badan 200 oo kulan.
Liverpool ayaa doonaysay inay xoojiso safkeeda daafaca ka dib markii Ibrahima Konate uu ka tagay kooxda si uu ugu biiro Real Madrid qaab xor ah.
Puntland oo sheegtay in ay la wareegtay xero ciidaan oo ku taalla Carmo
Xigashada Sawirka, Puntland Police
Maamulka Puntland ayaa sheegay in maanta ay 'si rasmi ah' ula wareegeen talis ciidan oo ku yaalla magaalada Carmo, kaas oo ay hore u deggenaayeen "maleeshiyaad hubaysan"
Puntland ayaa sheegtay in ciidamada deganaa xerada ay "degaannada Puntland ka wadeen falal lagu khal-khalgalinaayo amniga iyo xasiloonida bulshada".
Puntlandl ayaa ku tilmaamaantay la wareegista xeradaan inay qayb ka tahay tallaabooyin ay ku xaqiijinayaan "amniga, kala dambeynta iyo awoodda hay’adaha dowliga ah ee deegaannada Puntland.
Tallaabadaan ayaa imaanaysa iyada oo dhawaan Puntland ay dagaal kula wareegeen xeradii ciidamadii PSF ee magaalada Galkacyo, kadibna ay sheegeen in ay la wareegeen xeradii PSF ee Boosaaso.
Hoos u dhac ku yimid weerarrada Israa’iil ee koonfurta Lubnaan: Qaramada Midoobay
Qaramada Midoobay ayaa sheegtay in dhaqdhaqaaqa milatari ee
koonfurta Lubnaan uu hoos u dhacay Jimcihii ka dib laba maalmood oo ay sii
kordheen weerarrada Israa'iil.
Ku xigeenka Afhayeenka Qaramada Midoobay Farhan Haq ayaa ku
sheegay bayaan uu soo saaray in Ciidanka Nabad Ilaalinta Qaramada Midoobay ee
Lubnaan (UNIFIL) ay ogaadeen 129 gantaal oo ay rideen militariga Israa'iil
horraantii Khamiista, taasoo ah tiradii ugu badnayd ee hal maalin gudaheed tan
iyo dabayaaqadii Juun.
Sida laga soo xigtay, inta badan weerarrada waxay ka
dhaceen aagga Al-Mansouri waxayna yimaadeen xilli laba askari oo Israa'iil ah
lagu dilay dhowr kalena lagu dhaawacay dhacdo toddobaadkan.
UNIFIL waxay sheegtay in rasaas badan la la riday habeenkii,
laakiin ma jirin wax weerar ah oo la arkay dhowr saacadood maalinkaa. Farhan
Haq wuxuu ku tilmaamay tan "hoos u dhac weyn oo ku yimid dhaqdhaqaaqa
militariga".
UNIFIL waxay sidoo kale ku eedaysay Israa'iil inay ku
xadgudubtay hawada Lubnaan.
Madaxweynihii hore ee Mareykanka Biden oo la sheegay in jirkiisa uu ku faafay xanuun daran
Xigashada Sawirka, Getty Images
Hunter Biden,
oo ah wiilka madaxweynihii hore ee Mareykanka Joe Biden, ayaa qirtay in
go’aankii aabbihii uu ku cafiyay wax yar ka hor inta uusan Aqalka Cad ka tegin,
laba sano ka hor, uu ahaa mid muran badan dhaliyay.
Isagoo la
hadlayay barnaamijka Newsnight ee BBC, Hunter Biden wuxuu sheegay in Joe Biden
uu tallaabadaas qaaday isagoo ka walaacsanaa in wiilkiisa loo bartilmaameedsado
xilliga maamulka Donald Trump.
Cafiskaas
wuxuu khuseeyay dambigii heerka federaalka ahaa ee Hunter Biden loogu helay
inuu hub si sharci-darro ah u haystay, qirashadiisii dambiga ee dacwadda
canshuuraha, iyo dambiyo kale oo federaal ah.
Hunter Biden
wuxuu sidoo kale ka hadlay xanuunka kansarka ee aabbihii, isagoo sheegay in
cudurku uu ku faafay jirkiisa, isla markaana ay aad ugu adagtahay inuu arko
aabbihii oo xanuunsanaya.
War deg deg ah, Wiil uu dhalay Ra'iisul Wasaaraha Israa'iil Netanyahu oo ka falceliyay heshiiskii Turkiga, Pakistan iyo Sacuudiga
Xigashada Sawirka, Alexi J. Rosenfeld/Getty Image
Yair Netanyahu,
oo ah wiilka Ra’iisul Wasaaraha Israel Binyamin Netanyahu, ayaa bartiisa
bulshada ee X ku daabacay su’aalo uu
iska waydiinayo heshiiska difaaca ee ay kala saxiixdeen Pakistan, Sacuudi
Carabiya iyo Turkiga.
Yair Netanyahu
ayaa yiri:
“Marka Iran,
Xuutiyiinta ama maleeshiyaadka ku sugan Ciraaq ay weeraraan Sacuudi Carabiya,
Turkiga iyo Pakistan ma weerari doonaan Iran, Ciraaq iyo Yemen?”
Waxa uu sidoo
kale is weydiiyay:
“Marka xigta
ee uu dagaal dhex maro Hindiya iyo Pakistan, Turkiga iyo Sacuudi Carabiya ma
weerari doonaan Hindiya?”
Jimcihii
shalay, Sacuudi Carabiya, Turkiga iyo Pakistan ayaa magaalada barakeysan ee
Maka ee Sacuudi Carabiya ku kala saxiixday heshiis difaac oo wadajir ah.
Sida uu
dhigayo heshiiska, weerar lagu qaado mid ka mid ah saddexda dal waxaa loo
aqoonsan doonaa weerar lagu qaaday dhammaan saddexda dal.
Xalay
magaalada Hargeysa ee caasimadda Somaliland, waxaa ka dhacay qarax
ka dhashay sida ay boolisku sheegeen bambo-gacmeed.
War qoraal ah oo ka soo
baxay ciidamada booliska Somaliland ayaa lagu yiri: “Waxa bambo-gacmeed ku
qaraxday goob ay fadhiyeen laba askari oo ka tirsan Ciidanka Milatariga
Jamhuuriyadda Somaliland, sababtay dhaawaca laba askari iyo laba qof
oo shacab ah oo ku sugnaa goobta. Dhammaan dadka dhaawacmay waxa loo gudbiyey
Cisbitaalka Guud ee magaalada Hargeysa”.
Warkan kooban
ee ka soo baxay ciidamada ayaa sidoo kale lagu faahfaahiyay sababta keentay in
bambo-gacmeedku ay qaraxdo.
“Bambo-gacmeedka
ayaa dhulka kaga dhacay mid ka mid ah askarta dhaawacantay, mana jirto wax
ujeeddo ah oo loo tuuray bambo-gacmeedka, waxaana socda baadhitaan dheeraad ah”.
Qoraalka ayaa
sidoo kale lagu yiri: “Taliska Ciidanka Booliska Jamhuuriyadda Somaliland waxa
uu si cad u beeninayaa wararka marin-habaabinta ah ee lagu baahiyey baraha
bulshada ee sheegaya in qarax ka dhacay magaalada Hargeysa”.
War deg deg ah, Xuutiyiinta Yemen oo qaaday weerar dhimasho badan sababay iyo faahfaahin ka soo baxaysa
Xigashada Sawirka, Getty Images
Ugu yaraan 10
qof ayaa lagu dilay gobolka Marib ee Yemen, oo ah gobol hodan ku ah shidaalka,
kaddib markii ay kordheen weerarrada ay kooxda Xuutiyiinta ka geysanayaan
gobolka.
Ilo milatari oo
laga helayo gudaha Yemen, ayaa wakaaladda wararka AFP u sheegay in siddeed
askari oo ka tirsan ciidamada dowladda lagu dilay, halka 12 kalena ay ku
dhaawacmeen weerarradii ugu dambeeyay ee Xuutiyiinta.
Wasiirka
Caafimaadka Yemen ayaa sheegay in laba qof oo rayid ah lagu dilay, 14 kalena
lagu dhaawacay duqeymo lagu qaaday xaafadaha la deggan yahay iyo xeryaha dadka
barakacayaasha ah ee magaalada Marib.
Xuutiyiinta
ayaa sheegay inay bartilmaameedsadeen xero ay leeyihiin ciidamada dowladda
Yemen oo ku taalla gobolka Marib.
Weerarradan
ayaa dhacay maalin kaddib markii weerarro gantaallo ah oo Xuutiyiintu ka
fuliyeen Marib ay dileen ugu yaraan 58 xubnood oo ka tirsan ciidamada dowladda.
Xabbad-joojintii
la gaaray sanadkii 2022 ee u dhexeysay Xuutiyiinta oo Iran taageerto iyo
dowladda Yemen oo Sacuudi Carabiya taageerto ayaa dhammaatay bishii hore.
Ergeyga Gaarka
ah ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Yemen, Hans Grundberg, ayaa ka digay in
dalka Yemen uu hadda wajahayo khatar ka weyn sidii hore oo ah in uu dib uga
qarxo dagaal ballaaran, marka loo eego xilligii xabbad-joojinta la bilaabay
Abriil sanadkii 2022-ka.
Taliyihii hore ee Nabad Sugidda Soomaaliya oo ka falceliyay tallaabo ay qaadeen dalal Muslimiin ah
Xigashada Sawirka, FACEBOOK
Sidaan la
socono shalay waxaa heshiis difaac kala saxiixday dalalka Sacuudi Carabiya,
Pakistan iyo Turkiga, kaas oo ah heshiis wadajir ah oo dhanka Difaaca ah isla markaana loogu yeero Maka, waxaana uu qeexayaa in haddii weerar hubeysan lagu qaado mid ka mid ah saddexda dal, loo
aqoonsan doono inuu yahay weerar lagu qaaday dhammaantood.
Ra’iisul
Wasaaraha Pakistan, Shehbaz Sharif, Madaxweynaha Turkiga, Recep Tayyip Erdoğan,
iyo Dhaxal-sugaha Boqortooyada Sacuudi Carabiya, Maxamed bin Salman, ayaa
heshiiska kala saxiixday kaddib markii ay galabnimadii Jimcaha ka qeyb galeen
shir madaxeed looga hadlayay iskaashiga difaaca oo lagu qabtay magaalada Maka.
Fal-celinta Taliyihii hore ee Nabad Sugidda Soomaaliya.
Taliyihii hore ee Nabad Sugidda Soomaaliya Fahad Yaasin oo qoraal ku daabacay bartiisa Facebook, ayaa heshiiskan ku tilmaamay mid mid taariikhi ah isla markaana Soomaaliya ay ka mid tahay dalalka ka faa'iidaya.
"Heshiiska
wadajirka ah ee difaaca ee u dhexeeya Sacuudi Carabiya, Turkiga iyo Pakistan
wuxuu ka dhigan yahay tallaabo taariikhi ah iyo go’aan istiraatiiji ah oo
ilaalinaya danaha dalalka ku teedsan Badda Cas iyo Badweynta Hindiya," ayuu ku yiri qoraalkiisa Fahad Yaasin.
Wuxuu intaas ku daray: "Soomaaliya
waxay ka mid tahay dalalka ka faa’iideysanaya heshiiskan, maadaama uu amniga
qarankeeda siinayo taageero xooggan oo uga imanaysa dalalka Carabta iyo kuwa
Muslimka ah ee ay xiriirka dhow la leedahay,".
Isagoo qoraalkiisa sii wata ayuu yiri:
"Heshiiskani
wuxuu xambaarsan yahay macne taariikhi ah iyo mid ilbaxnimo. Isbahaysiga iyo
iskaashiga quwadaha waaweyn ee Muslimiinta xilligan adag waxay fariin cad u
dirayaan dhammaan dhinacyada isku dayaya inay farageliyaan ama khalkhal
geliyaan amniga istiraatiijiga ah ee saddexda dal iyo joogitaankooda gobolka,".
War deg deg ah, Iran oo ku baaqday in dalalka Muslimiintu midoobaan
Xigashada Sawirka, @araghchi
Wasiirka
Arrimaha Dibadda Iran, Cabbaas Caraqji, ayaa sheegay in ciidamada Iran ay
diyaar u yihiin inay difaacaan dalkooda, isla markaana ay muujiyeen awooddooda.
Wuxuu yiri: “Haddii
Muslimiintu midoobaan, waxaan si wadajir ah uga gudbi karnaa caqabad kasta oo
ay dibadda nooga keento.”
Wuxuu sidoo
kale yiri: “Waxaa la joogaa waqtigii aan isku kalsoonaan lahayn oo aan muujin
lahayn walaaltinimo dhab ah.”
Wakaaladda
wararka rasmiga ah ee Iran, IRNA, ayaa sidoo kale baahisay hadalkan.
Dhanka kale,
Madaxweynaha Iran, Masoud Pezeshkian, ayaa sheegay in Iran ay diyaar u tahay
inay sii waddo wada-hadallada ay la leedahay Mareykanka iyo Yurub.
Laakiin wuxuu
sheegay in Iran aysan aqbali doonin wax heshiis ah oo dhaawacaya
madax-bannaanideeda ama awooddeeda milatari.
Pezeshkian
wuxuu sidoo kale sheegay in Iran ay rabto inay xiriir wanaagsan la yeelato
dalalka deriska ah, isla markaana dowladda iyo ciidamada Iran ay si wadajir ah
uga shaqeeyaan.
Waxa kale oo
uu sheegay in loo baahan yahay in laga hortago in khilaafka Iran, Israel iyo
Mareykanka uu kala qaybiyo dalalka gobolka.
Si kooban:
Iran waxay leedahay: “Waxaan diyaar u nahay wada-hadal, laakiin ma aqbalayno in
nala qasbo. Muslimiinta iyo dalalka gobolka waa inay midoobaan oo ay iska
kaashadaan sidii ay uga fogaan lahaayeen dagaal iyo kala qaybsanaan.”
War deg deg ah, Warar dheeraad ah oo laga helayo wadahadallada Iran iyo Mareykanka
Wariye ka
tirsan warbaahinta Axios, oo la yiraahdo
Barak Ravid, ayaa soo xigtay diblomaasi
ka tirsan mid ka mid ah dalalka dhexdhexaadinaya wada-hadallada, kaas oo
sheegay in wada-xaajoodayaasha Iran ay sugayaan oggolaanshaha Golaha Sare ee
Amniga Qaranka Iran si loo soo gabagabeeyo heshiis ay la gaaraan Cumaan iyo
Mareykanka.
“Waxaan
filaynaa in oggolaanshahaas la bixiyo dhawaan,” ayuu yiri diblomaasigan.
Reuters ayaa
sidoo kale soo xigatay sarkaal Mareykan ah oo sheegay in horumar laga sameeyay
wada-hadallada u dhexeeya Iran iyo Cumaan ee ku saabsan marinka muhiimka ah ee Gacanka
Hormuz, isla markaana Washington ay filayso in heshiis la gaaro “dhowaan.”
Sarkaalka ayaa
sheegay in Mareykanku uu qaadi doono xannibaadda saaran dekedaha Iran kaddib
marka lagu dhawaaqo heshiis dammaanad qaadaya in maraakiibta ganacsiga ay si
xor ah oo aan wax carqalad ah lahayn uga gudbi karaan Marinka Hormuz.
War deg deg ah, Madaxweynaha Iran oo shaaciyay war aan looga baran oo ku saabsna dagaalka Mareykanka ay kula jiraan
Xigashada Sawirka, IRANIAN PRESIDENCY / HANDOUT via Getty Images
Munaasabadda
sannad-guuradii labaad ee caleemo-saarkiisa, Madaxweynaha Iran Masoud
Pezeshkian ayaa difaacay sii wadista wada-hadallada ay Iran la leedahay
Mareykanka, isagoo yiri: “Marka aan xuquuqdeena ku heli karno wada-hadal, maxay
tahay sababta aan u dagaallamayno?”
Waxa uu
sheegay in Iran aysan ka laaban doonin mowqifyadeeda, balse uu intaas ku daray
in sii wadista dagaalku ay tahay waddada ay Israel doonayso inay qaaddo si ay
Iran ugu qasabto inay is dhiibto.
Pezeshkian
ayaa sidoo kale sheegay in wada-hadallada lagu guuleystay in lagu soo afjaro
dagaalka Lubnaan, lagu qaado xannibaaddii iyo go’doomintii, isla markaana la
fududeeyo qaar ka mid ah cunaqabateynta lagu soo rogay Iran.
Qayb kale oo
ka mid ah khudbaddiisa, ayuu ku sheegay in Guddoomiyaha Baarlamaanka Iran, Maxamed
Baqer Qalibaf, laga codsaday inuu ku biiro wafdiga Iran u qaabilsan
wada-xaajoodka, isla markaana Qalibaf uu aqbalay codsigaas.
Pezeshkian
ayaa sheegay in sidoo kale wafdiga ay ku jiraan wakiillo ka socda garsoorka,
baarlamaanka, ciidamada qalabka sida iyo hay’ado kale, si loo muujiyo in “dhammaanteen
aan isku dhinac nahay.”
Waxa uu sidoo
kale muujiyay sida uu uga xun yahay dadka qaar ee aan ixtiraamin Mr. Caraqji
wasiirka arrimaha dibadda, isagoo yiri: “Ma garanayo diin oggolaanaysa in qof
uu dadka kale ku been-abuurto, caayo ama uu ixtiraam-darro kula dhaqmo.”
Madaxweynaha
Iran ayaa dhaleeceeyay dadka uu sheegay inay “wax walba ka hadlaan iyagoo aan
haysan xog dhammaystiran.” Waxa uu sheegay in dadka isku dayaya inay xalal ama
go’aanno ka bixiyaan arrimaha adag ee dhaqaalaha, siyaasadda iyo bulshada
iyagoo aan haysan xog ku filan ay “bulshada marin-habaabininayaan.”
Pezeshkian
ayaa sidoo kale sheegay in Iran ay fashilisay dadaallada ay sameeyeen
dhinacyadeeda ka soo horjeeda ee ahaa inay dalka ku wiiqaan ama ku abuuraan
xasillooni-darro iyagoo adeegsanaya cadaadis milatari.
