Facal Oirbh, BBC Radio nan Gàidheal, 17 Samhain 2009

Seanfhacail agus Abairtean

Aghaidh a' bhuinn a chuir air a' bhathais

Ma tha rud agad ri dèanamh, 's tu a' faireachdainn caran leisg mu dheidhinn, ach le fios agad gu feum thu a dhèanamh, dh'fhaodadh tu cantainn "'S fheàrr dhomh aghaidh a' bhuinn a chuir air a' bhathais," a' ciallachadh gu robh e a cheart cho math dhut tòiseachadh air.

Tha an dà chrann air do bhois

Ma tha taghadh agad ri dhèanamh ann an suidheachadh sam bith, agus agad ri d' inntinn a dhèanamh an-àirde, dh'fhaodadh cuideigin seo a chantainn riut. Bhiodh iad a' ciallachadh gu robh e an urra riut fhèin roghnachadh dè bha thu a' dol a dhèanamh.

Bho Nan NicLeòid, an Rubha, Leòdhas

Na mol duine tuilleadh 's a' chòir, agus nach bi rùm agad a chàineadh

Deagh earail a tha seo. Ma tha thu càirdeil ri duine, tha e glè mhath a bhith ga mholadh, ach cha bu chòir dhut cus molaidh a dhèanamh air gun fhios nach fhaodadh rud a thighinn ceàrr an ceann sreath.

Obair agus ath obair

Mur eil rud air a dhèanamh ceart an toiseach, cha toir e ach an tuilleadh obair a dhèanamh dòigheil.

Pathadh nan caorach ort

Droch ghuidhe a bha seo agus rud nach bu chòir do dhuine a ràdh ri duine eile. Tha mac an duine feumach air deoch a ghabhail tric ann an cùrsa latha no seachdain, ach cuin a chunna tu caora ag òl?

Chan eil feum aca air. Mar sin, tha an abairt seo a' miannachadh gum biodh pathadh ort gus am bàsaich tu.

Chan eil uaill as an aodach, ach as an duine a cheannaicheas e

Nuair a chì thu duine le aodach spaideil air, cuimhnich gur ann as an duine a cheannaich an t-aodach sin a tha uaill agus mòrchuis.

'S e an duine an t-aodach, 's chan e a' cholann chreuchdach

Buille dhan a' bhroilein air a' mhaodal

Chanadh tu seo mu dhithis dhaoine, a' ciallachadh gu robh iad gu math coltach ri chèile, 's gu robh an aon duine cho dona ris an duine eile.

Slat dhan a' chlò cheudna

Tha seo a' ciallachadh caran an aon rud ri "Buille dhan a' bhroilean air a' mhaodal".

Biodh rud agad, agus bithidh ruith thugad

Ma tha tòrr agad de mhathasan an t-saoghail, bithidh daoine miannach air a bhith nad chuideachd ach am faigh iad fhèin part dheth.

Uair a' bhaile

Duine sam bith a bhiodh a-mach à rian, mar eisimpleir a' dèanamh rudan air a cheann fhèin 's dòcha nach bu chòir dha, chante gu robh an t-àm ann a chuir "ri uair a' bhaile".

No, nam biodh cuideigin ann aig an robh smachd air daoine eile, chante mu dheidhinn, "Cumaidh a' fear ud iad ri uair a' bhaile!" Dhèanadh e cinnteach gun cumadh daoine ris na riaghailtean.

Agus nam biodh clann crosta, 's dòcha gu maoidheadh inbheach orra, ag ràdh, "Cuiridh mise ri uair a' bhaile sibh!"

Bho Tormod MacLeòid, Tolastadh a' Chaolais, Leòdhas

Treubhantas am duine bhig, fead is fuaim