You’re viewing a text-only version of this website that uses less data. View the main version of the website including all images and videos.
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪਹਿਲ: ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਕੈਦੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਬਿਤਾ ਸਕਣਗੇ ਨਿੱਜੀ ਪਲ਼,ਇਹ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਬੰਧ
- ਲੇਖਕ, ਅਰਵਿੰਦ ਛਾਬੜਾ
- ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
- ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
"ਜੇਲ੍ਹ ਇੱਕ ਜੇਲ੍ਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾਪਣ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਕਤਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤ ਰਹੇ ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹਨ।
ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਉਮਰ 60 ਸਾਲ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਵਲੋਂ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਇਸ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਬੰਦ ਹਨ।
ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਕੈਦ ਦੌਰਾਨ ਨਿਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਮਾਯੂਸੀ ਭਰਿਆ ਜੀਵਨ ਜੀਅ ਰਹੇ ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਿੱਜੀ ਪਲ਼ ਬਿਤਾਉਣ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਹੀ ਖਾਸ ਕਮਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਬਣਿਆ ਪਹਿਲਾ ਸੂਬਾ
ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਜਾਲ਼ੀ ਜਾਂ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਖੜ੍ਹਕੇ ਫੋਨ ਉੱਤੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ, ਸਗੋਂ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਬੈੱਡ ਉੱਤੇ ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਇਹ ਬਹੁਤ ਰਾਹਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੋ ਘੰਟੇ ਬਿਤਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।"
ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਨਿਵਾਸੀ ਗੁਰਜੀਤ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਜੋਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੋੜਿਆ ਦੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਨਿਵੇਕਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੂਬਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਸਰੀਰਕ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਜੀਤ, ਜੋ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਕੀਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਭ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇੱਕ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਦੀਵੀ ਬੰਧਨ ਹੈ।"
"ਇਸ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੋਈ ਸਕੀਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।"
ਯੋਜਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਵੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਜਾਂ ਜਾਲ਼ੀ ਵਿਚਾਲੇ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਹੀ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸੀ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਸਕੀਮ ਦੇ ਲੋੜ ਅਤੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।
ਸਿੱਧੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸ਼ਖ਼ਸ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਾਹਰ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਦਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਕਸੂਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।''
''ਇਸ ਲਈ, ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਵਿਚ ਵਾਪਸੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੁਤਾ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।''
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ 20 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 3 ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ 25 ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 17 ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।"
ਇਸ ਸਕੀਮ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਲਈ 385 ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ।
ਆਈਪੀਸੀ ਦੀ ਧਾਰਾ 420 ਤਹਿਤ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 37 ਸਾਲਾਂ ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।"
ਹਵਾਲਾਤੀ ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਕਿ ਜੇਲ੍ਹ ਸਟਾਫ਼ ਜੋੜੇ ਨਾਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰੇਗਾ ਪਰ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ
- ਹੁਣ ਵਿਆਹ ਜੋੜੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਸੰਗ ਬਿਤਾ ਸਕਣਗੇ ਨਿੱਜੀ ਪਲ।
- ਪੰਜਾਬ ਅਜਿਹੀ ਸੁਵਿਧਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਬਾ ਬਣਿਆ।
- ਜੇਲ੍ਹ ਅੰਦਰ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਮਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
- ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਘੰਟੇ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਸਮਾਨ ਵੀ ਅੰਦਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
- ਇਸ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸਿਰਫ਼ ਪਤੀ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਹੈ।
- ਕੁਝ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਹੂਲਤ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦਾ ਕਮਰਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ
ਮੈਂ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਬਲ ਕਲੀਅਰੈਂਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਗੇਟ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੀਟਰ ਦੂਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਗੇਟ।
ਇਸੇ ਡਿਓੜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਇਹ ਕਮਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਮਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਾਥਰੂਮ ਹੈ ਅਤੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਬਲ ਬੈੱਡ ਹੈ।
ਦੋ ਕੁਰਸੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੇਜ਼, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇੱਕ ਜੱਗ ਅਤੇ ਦੋ ਗਲਾਸ ਹਨ।
ਜੇਲ੍ਹ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਲਲਿਤ ਕੋਹਲੀ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੋ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ।
ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਦਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਘੰਟੀ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਗਾਰਡ ਅੰਦਰ ਆਵੇਗਾ। ਜੋੜਿਆਂ ਲਈ ਕੰਡੋਮ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੋਹਲੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸੁਵਿਧਾ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਯੋਗ ਕੈਦੀਆਂ ਦਾ ਚੰਗਾ ਆਚਰਣ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਕੋਹਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋੜਾ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ।"
"ਕੋਹਲੀ ਹਰ ਜੇਲ੍ਹ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਵਾਂਗ ਵਿਆਹੁਤਾ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੀਆਂ ਬੇਨਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਜਾਂ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।''
ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਕਾਸ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਨੂੰ ਬਲੌਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਸ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸਿਰਫ਼ ਪਤੀ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-
'ਜਿਨਸੀ ਸਬੰਧ ਇੱਕ ਬਾਇਓਲਾਜੀਕਲ ਲੋੜ'
ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੋਟਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ-ਕੋਸ਼ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੈਦੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੌਰਾਨ ਵਿਆਹਿਆ ਜੋੜਾ ਸਰੀਰਕ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜੇਲ੍ਹ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਆਹੁਤਾ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ, ਕੈਦ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡੀਜੀ ਜੇਲ੍ਹ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੱਧੂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਕੈਨੇਡਾ, ਸਾਉਦੀ ਅਰਬ, ਜਰਮਨੀ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਬਰਾਜ਼ੀਲ, ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ।
ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੱਧੂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਜਾਂ ਜਿਨਸੀ ਸਬੰਧ ਇੱਕ ਬਾਇਓਲਾਜੀਕਲ ਲੋੜ ਹੈ।
ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਦਾਲਤੀ ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਇਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੈਦੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਆਹੁਤਾ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਰੋਲ ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ ਅਦਾਲਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਇੱਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਖਾਰਿਜ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹੁਤਾ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਰੋਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
2014 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੇ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਲਈ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਇੱਕ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਜੇਲ੍ਹ ਸੁਧਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਗਠਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2021 ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਸਟਿਸ ਐੱਚਐੱਸ ਭੱਲਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੇਲ੍ਹ ਸੁਧਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕੀ ਗੈਂਗਸਟਰ ਵੀ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਜੇਲ੍ਹ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਸ਼ੁੱਭਦੀਪ ਸਿੰਘ ਉਰਫ਼ ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇਵਾਲਾ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਸਾਰੇ 18 ਦੋਸ਼ੀ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹਨ।
ਇਹ ਨਵੀਂ ਜੇਲ੍ਹ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੈਂਗਸਟਰ ਜਾਂ ਉੱਚ ਜੋਖ਼ਮ ਵਾਲੇ ਕੈਦੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਆਮ ਹਦਾਇਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਰਜੀਹ ਹੈ।
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕੈਦੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਧੀਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ:
- ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ-ਜੋਖ਼ਮ ਵਾਲੇ ਕੈਦੀ/ਗੈਂਗਸਟਰ/ਅੱਤਵਾਦੀ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
- ਬਾਲ ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਜਿਨਸੀ ਅਪਰਾਧ ਜਾਂ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੈਦੀ।
- ਟੀਬੀ, ਐੱਚਆਈਵੀ, ਐੱਸਟੀਡੀ, ਆਦਿ ਵਰਗੀਆਂ ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਕੈਦੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫ਼ਸਰ ਦੁਆਰਾ ਕਲੀਅਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।
- ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਜੇਲ੍ਹ ਜੁਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ।
- ਜੋ ਪਿਛਲੇ 3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ (ਮਸ਼ੱਕਤ) ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।
- ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਿਖਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਬੰਧਿਤ ਜੇਲ੍ਹ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
- ਪਹਿਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਹੈ।
- ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੱਚੇ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ
- ਜਿਹੜੇ ਕੈਦੀ ਪੈਰੋਲ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ ਉਹ ਤਰਜੀਹ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹੋਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਰ ਕੁੱਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘਰ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੈਦੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰ ਕੈਦੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅਲੱਗ ਤੋਂ ਕਮਰੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ
ਮੂਸੇਵਾਲਾ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਅਲੋਚਨਾ
ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ "ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ" ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਗਾਇਕ ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇਵਾਲਾ ਦੀ ਮਾਤਾ ਚਰਨ ਕੌਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਕਤਲ ਕੇਸ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਗੈਂਗਸਟਰ ਦੀਪਕ ਟੀਨੂੰ ਦੇ 1 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ "ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਕੋਠੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ" ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਸੀ।
ਪੁਲਿਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਦੀਪਕ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚ ਬੰਦ ਗੈਂਗਸਟਰ ਲਾਰੈਂਸ ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਦਾ ਕਰੀਬੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਮੂਸੇਵਾਲਾ ਕਤਲ ਕੇਸ 'ਚ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਸੀ।
ਚਰਨ ਕੌਰ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ "ਬੈੱਡਾਂ" ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਕੋਠੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੈਦੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਕੀਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਕੈਦੀ ਸੀ।
ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਵਧਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-